Discursive essay là gì, và cách viết discursive essay ra sao?

Trả lời thẳng: Các nguồn đại học dùng chữ discursive essay cho bài xem xét một chủ đề gây tranh luận qua nhiều góc nhìn, nhưng không thống nhất bài đó có phải đứng về một phía hay không. University of Sussex (n.d.) yêu cầu bài phải xác lập một lập trường, còn Williamson (2021a) viết rằng bài không nên chọn phe. Vì vậy đề và rubric của môn bạn học mới quyết định.

Chữ "discursive" không có một nghĩa duy nhất trong các nguồn MAAS đã mở. University of Sussex (n.d.), trong hướng dẫn viết học thuật của Centre for Language Studies, mô tả đây là thể loại buộc bạn tìm hiểu một chủ đề, thu thập và đánh giá bằng chứng, rồi "establish a position on the topic in a concise manner", tức xác lập một lập trường ngắn gọn về chủ đề. Cùng hướng dẫn đó nói rằng một bài chỉ cân đo ưu và nhược điểm thì "rarely appropriate for university-level study", nghĩa là hiếm khi phù hợp với bậc đại học.

Williamson (2021a), trong sách Academic Writing Skills soạn cho học viên UQ College của University of Queensland, đi theo hướng ngược lại. Nguồn này định nghĩa bài discursive là một dạng bài phản biện cố đưa cho người đọc một lập luận cân bằng về chủ đề, có bằng chứng đi kèm, để người đọc tự đi tới kết luận của mình. Chương đó viết thẳng rằng "You are NOT attempting to persuade the reader to choose one viewpoint over another", tức người viết không cố thuyết phục người đọc chọn một quan điểm.

Harper Adams University (2019) lại dùng chữ này theo nghĩa từ điển. Hướng dẫn viết essay của trường này dẫn Concise Oxford English Dictionary với nghĩa "moving from subject to subject", và nhấn vào mạch liền giữa các đoạn. Như vậy cùng một chữ mà có ít nhất ba cách nhấn khác nhau, chưa kể cách hiểu trong các kỳ thi.

Bảng dưới đây đặt bốn nơi cạnh nhau. Cột lập trường và cột độ dài lấy trực tiếp từ nguồn ở cột đầu, còn cột bối cảnh là mô tả của MAAS.

Trong các trang tiếng Việt về chủ đề này mà MAAS đã đọc khi chuẩn bị bài, cách hiểu trung lập là cách được dạy trong cả ba trang, và không trang nào nói rằng nơi khác hiểu khác. Đó là lý do bài này không chọn một bên rồi gọi là chuẩn, mà dạy bạn cách đọc yêu cầu của chính nơi chấm bài cho mình.

Trả lời thẳng: Đứng về một phía hay giữ cân bằng do nơi chấm quyết định, nên bạn đọc từ chỉ thị trong đề và rubric trước khi viết. Nếu đề yêu cầu nêu ý kiến hoặc rubric nhắc tới position thì bạn đứng về một phía. Nếu rubric nhắc tới sự cân bằng thì bạn giữ cân bằng và kết luận dè dặt. Khi vẫn chưa rõ, bạn hỏi giảng viên.

Cách đọc này là suy luận của MAAS từ các nguồn đã nêu ở mục trước, không phải quy định của một trường nào. Có ba dấu hiệu trong đề và rubric bạn nên tìm.

Dấu hiệu thứ nhất là từ chỉ thị. Harper Adams University (2019) có bảng từ chỉ thị trong đề, trong đó Evaluate nghĩa là đánh giá giá trị của một vấn đề bằng bằng chứng và "there will probably be cases to be made for and against", còn "Critically evaluate" là "Weigh arguments for and against something", tức cân nhắc các lập luận ủng hộ và phản đối cùng sức mạnh bằng chứng của hai bên. Justify thì đòi đưa bằng chứng ủng hộ một ý. Hai từ đầu mở đường cho bài cân đo, còn từ cuối đòi bạn đứng về một phía.

Dấu hiệu thứ hai là chữ trong rubric. Với bài thi Cambridge, Norris (2020) cho biết thí sinh phải "give an opinion and support it with reasons". Với IELTS Writing Task 2, IELTS (2023) yêu cầu thí sinh "formulate and develop a position", tức hình thành và triển khai một lập trường. Cả hai đều thuộc nhóm đòi nêu ý kiến. Nếu rubric của môn bạn học nhắc tới position hay stance thì bạn nên coi đó là tín hiệu đứng về một phía.

Dấu hiệu thứ ba nằm ở thói quen của sinh viên. Wingate (2012) cho thấy sinh viên thường hiểu argument chưa đầy đủ. Wingate (2012, tr. 145) viết rằng họ thiếu hiểu biết "particularly of the need to develop their own position in an academic debate", tức cần tự xây dựng lập trường của mình trong một cuộc tranh luận học thuật. Vì vậy nếu bạn mặc định "discursive là trung lập" mà rubric đòi lập trường, bạn có thể mất điểm dù bài rất cân bằng. Wingate viết về bài argumentative nói chung chứ không riêng discursive, nên MAAS dùng nó như một lời cảnh báo chứ không như một định nghĩa.

Khi hai dấu hiệu trên mâu thuẫn hoặc không có, bạn hỏi giảng viên một câu cụ thể, ví dụ "bài này em được phép kết luận nghiêng về một phía không ạ". Câu trả lời của người chấm bài luôn quan trọng hơn mọi trang hướng dẫn.

Trả lời thẳng: Ba tên gọi này chồng lên nhau và không có nguồn nào MAAS đã mở xác định ranh giới chung. Theo cách đọc của MAAS, bản discursive đòi lập trường như University of Sussex (n.d.) mô tả gần với argumentative essay, còn bản cân bằng như Williamson (2021a) mô tả gần với discussion essay. Bạn nên theo cách gọi trong đề của môn.

Hai cách đọc trên chỉ là cách MAAS ghép các mô tả lại với nhau, nên đừng xem chúng là định nghĩa chính thức. Nếu giảng viên của bạn dùng "discursive" làm tên chung cho mọi bài cân nhắc nhiều phía, thì các bài hướng dẫn riêng cho từng dạng vẫn dùng được vì chúng nói về cách làm cụ thể.

Với bài cân bằng, bạn đọc cách viết discussion essay, nơi giải thích chữ "discuss" trong đề và cách chia các phía. Với bài đòi lập trường, bạn đọc cách viết argumentative essay để nắm cách dựng luận điểm và phản biện. Với bài cân nhắc ưu và nhược điểm của một lựa chọn, có bài riêng là bài luận advantages and disadvantages.

Khi trong đề có chữ "discursive" mà bạn không chắc, một cách làm nhanh là đọc kỹ câu hỏi cuối của đề. Nếu câu hỏi có dạng "to what extent do you agree", nhiều khả năng bạn được hỏi lập trường. Nếu câu hỏi chỉ yêu cầu "discuss", bạn có nhiều chỗ hơn để cân bằng. Đây vẫn là cách đọc của MAAS, và rubric mới là câu trả lời cuối.

Trả lời thẳng: Kramer (2024), trên blog Grammarly, chia discursive essay thành năm dạng gồm opinion, compare and contrast, problem and solution, cause and effect và exploratory. Đây là cách phân loại của một blog thương mại chứ không phải chuẩn học thuật chung. Bạn chỉ nên dùng nó để gọi tên dạng đề, còn yêu cầu thật vẫn nằm trong rubric của môn.

Bảng sau liệt kê năm dạng theo cách gọi của Kramer (2024) kèm bài MAAS có thể giúp bạn đào sâu. Cột điều cần nhớ là tóm tắt của MAAS, trong đó hai dạng đầu bám theo mô tả của Kramer.

Kramer (2024) viết rằng dạng exploratory yêu cầu người đọc tự hình thành kết luận, còn ở dạng opinion thì bài vẫn phải nêu ý kiến cá nhân. Hai mô tả này cho thấy trong chính nguồn này, ranh giới giữa "cân bằng" và "có ý kiến" cũng không rõ, và dạng opinion đã nằm gần phía có lập trường.

Trả lời thẳng: Bạn nên tổ chức bài theo từng ý chính chứ không theo hai khối ủng hộ rồi phản đối. Williamson (2021a) khuyên ba ý chính cho bài 1000 từ, mỗi ý một đoạn thân bài có cả claim lẫn counter-claim về cùng ý đó. Harper Adams University (2019) nói bài 1000 từ thường có khoảng 5 đoạn thân bài, nên số đoạn tuỳ yêu cầu của bạn.

Hai con số 3 ý và khoảng 5 đoạn không mâu thuẫn mà đến từ hai cách đếm khác nhau của hai trường, nên bạn đừng coi con số nào là chuẩn chung. Điều ổn định hơn là nguyên tắc ghép claim với counter-claim cùng ý. Williamson (2021a) giải thích bằng đề về năng lượng tái tạo, với ba ý là chi phí, khả năng lưu trữ và tác động môi trường, và mỗi ý được xét cả mặt ủng hộ lẫn mặt hạn chế. Williamson (2021a) viết rằng sẽ cần ba cặp ưu và nhược điểm, mỗi cặp ứng với một đoạn thân bài.

Williamson (2021b) còn lưu ý rằng thứ tự các ý trong phần giới thiệu nên khớp thứ tự các đoạn thân bài. Ở phần cuối, Williamson (2021a) khuyên kết luận phản chiếu phần giới thiệu, tóm các ý chính, rút ra những kết luận còn dè dặt cho cả hai phía và nhắc lại thesis. Harper Adams University (2019) thì nói kết luận phải quay về câu hỏi và trả lời nó, hoặc giải thích vì sao chưa thể kết luận chắc chắn, và với bài như vậy người viết có thể phải "sit on the fence", tức không nghiêng hẳn về bên nào.

Nếu rubric của bạn đòi lập trường, University of Sussex (n.d.) cho biết dàn ý ở Stage 2 vẫn phải có lập luận cho một góc nhìn khác hoặc phản lập luận. Nói cách khác, đứng về một phía không có nghĩa là bỏ phía kia, mà là bác bỏ nó bằng bằng chứng. Cách mở bài và kết bài chi tiết nằm ở cách viết mở bài essay và cách viết conclusion cho essay.

Dưới đây là một ví dụ minh hoạ do MAAS tự soạn, không phải bài của một sinh viên cụ thể, với đề "Should students be allowed to use mobile phones in class?". Bạn có thể chọn ba ý chính là sự tập trung, công cụ học tập và sự công bằng giữa các bạn. Đoạn về sự tập trung nêu claim rằng điện thoại gây xao nhãng, rồi counter-claim rằng khi giảng viên đặt quy tắc rõ thì mức xao nhãng có thể giảm. Mỗi đoạn sau theo cùng nhịp, để người đọc luôn thấy hai phía của một ý trong cùng chỗ.

Trả lời thẳng: Thesis của discursive essay thường là một câu có điểm xoay, nêu cả hai phía hoặc nêu một lập trường tranh luận được, tuỳ nơi chấm. Williamson (2021a) dùng dấu phẩy kèm từ nối đối lập như although hay nevertheless làm điểm xoay và khuyên tránh chữ but. University of Sussex (n.d.) lại yêu cầu thesis phải debatable, tức người hợp lý có thể bất đồng.

Với hướng cân bằng, Williamson (2021a) viết câu thesis một câu, dùng từ nối đối lập như nevertheless, though, although, regardless, yet hoặc albeit sau dấu phẩy, và nhắc rằng chữ "but" thiếu giọng học thuật. Ví dụ nguồn này đưa ra là "While some studies suggest solar energy is cost-effective, other critical research questions its affordability". Câu đó nêu hai phía mà không ép người đọc chọn. Williamson (2021a) cũng khuyên dùng ngôn ngữ dè dặt như "some studies", "may have" hay "could cause", vì thesis dựa trên nghiên cứu sơ bộ chứ không phải ý kiến riêng, và tránh câu dẫn nghiêng một phía như "It is undeniable that".

Với hướng có lập trường, University of Sussex (n.d.) lấy ví dụ về nhà văn John le Carré để phân biệt. Câu cho rằng ông là điệp viên Anh và biết nhiều về Chiến tranh Lạnh không tranh luận được vì chỉ là tiểu sử công khai. Câu cho rằng kinh nghiệm làm điệp viên của ông thể hiện rõ trong tiểu thuyết thì tranh luận được vì người khác có thể phản đối. Phép thử này dùng được cho mọi đề, và bạn chỉ cần hỏi "một người hợp lý có thể phản đối câu này không".

Hai ví dụ dưới đây do MAAS tự soạn cho đề về điện thoại trong lớp, để bạn thấy khác biệt. Bản cân bằng là "While mobile phones can distract students, regulated use may also support learning tasks". Bản có lập trường là "Mobile phones should be allowed in class under clear rules, because the learning benefits outweigh the distraction risks". Bạn chọn bản nào tuỳ rubric, và nếu rubric cho phép cả hai thì theo kinh nghiệm của MAAS, bản có điều kiện, nghiêng nhẹ về một phía nhưng nêu rõ giới hạn, thường an toàn hơn.

Trả lời thẳng: Cambridge C1 Advanced Writing Part 1 yêu cầu 220 đến 260 từ trong 45 phút và đòi nêu ý kiến, còn IELTS Writing Task 2 yêu cầu tối thiểu 250 từ và một position rõ ràng. Tài liệu IELTS MAAS đã đọc không dùng chữ discursive. Bài đại học vì thế dài và sâu hơn, và rubric của môn thay cho tiêu chí của kỳ thi.

Norris (2020), trong tài liệu luyện của Cambridge English, mô tả Writing Part 1 của C1 Advanced là đề bắt buộc duy nhất, thí sinh chọn hai trong ba ý gạch đầu dòng và viết từ 220 đến 260 từ trong 45 phút, với cả bài Writing là 90 phút. Cùng tài liệu gợi ý dành 5 đến 10 phút lập dàn ý ở đầu và 5 phút soát lỗi ở cuối, cùng bốn tiêu chí chấm gồm Content, Communicative Achievement, Organisation và Language. Đây là dạng bài mà tài liệu Cambridge gọi trực tiếp là discursive essay.

IELTS (2023), trong bộ bài mẫu kèm nhận xét giám khảo, ghi Writing Task 2 yêu cầu ít nhất 250 từ và ý phải được hỗ trợ bằng bằng chứng. Giám khảo nhận xét một bài mẫu band 7.5 rằng "A clear position is presented at the outset", tức lập trường được nêu ngay từ đầu, và phương án đối lập được xét rồi bác bỏ. Một bài mẫu band 5.5 bị nhận xét là chưa đạt số từ tối thiểu 250. Tài liệu này mô tả Task 2 bằng chữ position chứ không bằng chữ discursive.

Hệ quả cho bạn là đừng nói "discursive essay là dạng bài của IELTS", vì điều đó chưa được các tài liệu IELTS công khai mà MAAS đã đọc xác nhận. Các trang tiếng Việt thường gắn hai thứ với nhau, nhưng MAAS không tìm thấy nguồn chính thức nào nói như vậy. Điều chắc hơn là hai kỳ thi đều chấm khả năng nêu lập trường và có lý lẽ, và bài đại học thêm yêu cầu về nguồn và độ sâu mà bài thi 45 phút không có.

Trả lời thẳng: Sáu lỗi hay gặp là chỉ liệt kê ưu nhược điểm, ghép claim với counter-claim không cùng một ý, dùng câu dẫn nghiêng một phía, thiếu lập trường khi rubric đòi, thứ tự ý ở phần giới thiệu không khớp thân bài và không đạt độ dài tối thiểu. Mỗi lỗi có nguồn trong bảng dưới đây, kèm cách sửa do MAAS gợi ý.

Sáu lỗi trong bảng sau là những chỗ discursive essay hay hụt, mỗi lỗi kèm cách sửa. Cột nguồn chỉ ra nơi nêu lỗi hoặc yêu cầu liên quan, còn cột cách sửa là gợi ý của MAAS.

Lỗi đầu tiên đáng chú ý vì nó trái với trực giác của người mới viết. University of Sussex (n.d.) cho rằng bài chỉ cân đo ưu và nhược điểm hiếm khi phù hợp với bậc đại học, nên bạn cần thêm một bước đánh giá. Bước đó có thể đơn giản là một câu như "bằng chứng về khả năng lưu trữ mạnh hơn bằng chứng về chi phí vì nó đến từ nhiều nghiên cứu hơn", với điều kiện bạn có nguồn thật cho nhận định đó.

Harper Adams University (2019) cũng nhắc giữ giọng "balance and moderation" và tránh kiểu diễn thuyết một chiều, tức "soap box". Lời nhắc này không mâu thuẫn với việc có lập trường. Bạn có thể nghiêng về một phía mà vẫn dùng ngôn ngữ vừa phải và công nhận bằng chứng của phía kia.

Có bốn bước bạn nên tự làm trước khi tìm người giúp. Bước thứ nhất là đọc kỹ từ chỉ thị trong đề và đối chiếu với bảng của Harper Adams University (2019) ở trên. Bước thứ hai là tìm trong rubric các chữ như position, balanced, stance để quyết định đứng về một phía hay cân bằng. Bước thứ ba là lập bảng ba ý chính, mỗi ý có một claim và một counter-claim kèm nguồn. Bước thứ tư là viết một câu thesis theo điểm xoay của Williamson (2021a) rồi hỏi bản thân xem người hợp lý có thể phản đối nó không, theo phép thử của University of Sussex (n.d.). Nếu còn lưỡng lự về việc được phép nghiêng về một phía hay không, bạn hỏi giảng viên bằng một câu cụ thể.

Trang dịch vụ hỗ trợ essay và assignment của MAAS mô tả cách chuyên gia đúng ngành soạn bản mẫu có cấu trúc kèm ghi chú giải thích lý do của từng lựa chọn, để bạn thấy một bài đáp ứng rubric trông như thế nào rồi tự viết bài của mình. Bạn là người viết, người duyệt từng chặng và người nộp bài dưới tên mình. Bạn gửi đề bài và rubric qua Zalo hoặc Messenger để nhận báo giá, còn tư vấn miễn phí thì qua Zalo hoặc WhatsApp. Dịch vụ không dành cho người muốn nhờ làm bài thay.

Đọc tiếp

• Cách viết discussion essay như thế nào để cân bằng các phía?
• Cách viết argumentative essay như thế nào cho đúng?
• Cách viết mở bài essay như thế nào để người chấm hiểu ngay lập trường của bạn?