Skip to content

← Blog

◆ Mẹo viết học thuật

Cách viết mở bài essay gồm những bước nào theo nghiên cứu?

+7 câu hỏi+1 hình+16 phút đọc

Tác giả: Đỗ Mai Anh
Cập nhật lần cuối: 2026-10-31
Chuyên mục: writing-tips


Trả lời thẳng: Cách viết mở bài essay đúng chuẩn là dẫn người đọc vào chủ đề, đặt bối cảnh vừa đủ, rồi nêu lập trường bằng một câu luận điểm. Trong 49 phần mở bài của sinh viên Ả Rập Xê Út, 41 bài (83,6%) có lập trường nhưng chỉ 22 bài (44,8%) có thêm một nhận xét củng cố nó.

Trong 49 phần mở bài nghị luận mà Alharbi (2023) đọc từng câu, có 8 phần chưa có một câu nào nêu lập trường của người viết, tức khoảng một phần sáu số bài. Ba nghiên cứu đếm trực tiếp phần mở bài của sinh viên ở Ả Rập Xê Út, Ghana và Philippines cho thấy phần nào hay bị thiếu, phần mở bài thường chiếm bao nhiêu chữ và luận điểm hay nằm ở đâu. Các mục dưới đây biến những phép đếm đó thành cách viết mở bài essay từng câu một, kèm một đoạn mẫu được gắn nhãn và đếm chữ.


Câu hỏi1

◆ Câu hỏi 1 / 7 · Mở bài essay gồm những phần nào

Mở bài essay gồm những phần nào, theo số liệu từ bài của sinh viên?

Trả lời thẳng: Phần mở bài thường gồm câu mở đầu thu hút, đoạn thông tin nền và câu nêu lập trường. Ở 49 phần mở của sinh viên Ả Rập Xê Út, thông tin nền có mặt trong 95,9% bài, lập trường trong 83,6%, câu mở đầu trong 71,4% và nhận xét củng cố lập trường trong 44,8%.

Alharbi (2023) phân loại từng phần mở theo năm việc: câu mở đầu (gambit), thông tin nền (information), lập trường (proposition), nhận xét củng cố (evaluation) và câu báo trước (marker). Tác giả ghi lại rằng "every introduction except for two included Move 2 (Information), in which 47 (95.9%) of the students contextualized the topic" (Alharbi, 2023, tr. 98). Nghĩa là gần như mọi sinh viên đều biết đặt chủ đề vào bối cảnh, còn lập trường và việc củng cố nó thì kém đều hơn.

Afful (2009) đếm theo một cách khác ở 56 phần mở trong bài thi môn Văn học của một trường đại học Ghana, và chỉ nhận ra ba việc là dựng bối cảnh, bám sát đề thi và báo trước cấu trúc bài. Hai nghiên cứu không dùng chung nhãn nên bảng dưới đây đặt chúng cạnh nhau chứ không cộng gộp.

Nghiên cứu Việc trong phần mở Số bài Tỉ lệ
Alharbi (2023), n = 49 Thông tin nền 47 95,9%
Alharbi (2023), n = 49 Lập trường 41 83,6%
Alharbi (2023), n = 49 Câu mở đầu 35 71,4%
Alharbi (2023), n = 49 Nhận xét củng cố 22 44,8%
Alharbi (2023), n = 49 Câu báo trước 0 0%
Afful (2009), n = 56 Dựng bối cảnh 30 54%
Afful (2009), n = 56 Bám sát đề thi 44 79%
Afful (2009), n = 56 Báo trước cấu trúc bài 43 77%

Nguồn: bảng 2 của Alharbi (2023, tr. 98) và bảng 4 của Afful (2009, tr. 12); số của Afful tính trên 56 phần mở, không phải 60 bài thi.

Phần mở essay gồm những việc gì, đếm trên 49 bài của Alharbi (2023)

Mỗi hàng là một việc trong phần mở cạnh số bài có việc đó.

Việc trong phần mở

Số bài trên 49

Thông tin nền

47 bài, tức 95,9%.

Lập trường

41 bài, tức 83,6%.

Câu mở đầu

35 bài, tức 71,4%.

Nhận xét củng cố

22 bài, tức 44,8%.

Câu báo trước

0 bài.

Bảng 2 của Alharbi (2023, tr. 98), như bài này dẫn.
Lưu hình nàyPhần mở essay gồm những việc gì, đếm trên 49 bài của Alharbi: Việc trong phần mở: Thông tin nền, Số bài trên 49: 47 bài, tức 95,9%.

Câu hỏi2

◆ Câu hỏi 2 / 7 · Câu mở đầu (gambit) của essay nên chọn kiểu nào

Câu mở đầu (gambit) của essay nên chọn kiểu nào?

Trả lời thẳng: Nên chọn một câu hỏi hoặc một trích dẫn gắn thẳng với đề bài, và bỏ hẳn câu mở đầu nếu không có gì cụ thể để nói. Trong 35 phần mở có câu mở đầu ở nghiên cứu của Alharbi (2023), 18 bài mở bằng câu hỏi, 10 bằng trích dẫn, 3 bằng giai thoại, 2 bằng số liệu và 2 bằng một câu chung chung.

Alharbi (2023) ghi rằng "Out of 49 introductions, 35 writers (71.4%) employed Move 1 (Gambit)" (Alharbi, 2023, tr. 99). Phép trừ đơn giản cho thấy 14 trong 49 bài, tức 28,6%, không có câu mở đầu nào, điều này không phải lỗi vì trong khung phân tích mà tác giả dùng, câu mở đầu là việc tuỳ chọn. Điều đó khớp với lời của Harvard College Writing Center (n.d.), nơi khuyên rằng người viết không cần "hook" người đọc bằng một lời hứa kịch tính, mà nên giải thích vì sao bài đáng đọc.

Hai con số cuối của bảng 3 đáng để ý: chỉ 2 trong 35 câu mở đầu dùng số liệu, và 2 câu khác là câu chung chung kiểu mở rộng ra toàn xã hội. Câu chung chung là loại mà Harvard College Writing Center (n.d.) cảnh báo bằng ví dụ "Since the dawn of time, people have been telling love stories". Một con số cụ thể gắn với luận điểm vì thế là kiểu mở đầu ít người chọn nhưng dễ tạo khác biệt, miễn là con số đó kiểm lại được.

Cách thử nhanh cho câu mở đầu của bạn là xoá nó đi rồi đọc lại phần còn lại. Nếu người đọc không mất thông tin nào và không thấy hụt hơi, câu đó chỉ là trang trí và có thể bỏ. Nếu bỏ đi mà phần nền bỗng khó hiểu, câu đó đang làm việc thật và nên giữ lại.


Câu hỏi3

◆ Câu hỏi 3 / 7 · Cách viết mở bài essay: phần mở nên dài bao nhiê

Cách viết mở bài essay: phần mở nên dài bao nhiêu chữ?

Trả lời thẳng: Một mốc tham khảo là khoảng 13% độ dài bài. Afful (2009) đo phần mở chiếm 13% số T-unit của 56 bài thi có phần mở, tức khoảng 195 chữ cho bài 1.500 chữ. Đây là mức trung bình của một nhóm bài thi văn học, không phải quy định, nên đề bài và giảng viên được quyền đặt mức khác.

Afful (2009) viết rằng "the proportion of the entire essays taken by the introduction essays is 13%" (Afful, 2009, tr. 11). Con số đến từ 284 T-unit của phần mở trên tổng 2.144 T-unit của 60 bài thi, và trung bình mỗi phần mở dài 5 T-unit trong một bài dài 36 T-unit. Ở 4 trong 60 bài, thí sinh không viết phần mở nào. Bảng dưới đổi tỉ lệ đó ra số chữ tính tay để bạn có một ngân sách ban đầu.

Độ dài cả bài Phần mở ở mức 13% Việc 1 (25%) Việc 2 (46%) Việc 3 (29%)
500 chữ 65 chữ 16 chữ 30 chữ 19 chữ
1.000 chữ 130 chữ 33 chữ 60 chữ 38 chữ
1.500 chữ 195 chữ 49 chữ 90 chữ 57 chữ
2.000 chữ 260 chữ 65 chữ 120 chữ 75 chữ

Nguồn: tính tay từ Afful (2009, tr. 11 và tr. 13), áp tỉ lệ 13% và tỉ lệ chữ 25% / 46% / 29% của ba việc (dựng bối cảnh, bám sát đề, báo trước) cho từng độ dài bài; làm tròn đến chữ.

Bảng này chỉ nên dùng làm điểm xuất phát vì dữ liệu của Afful là bài thi hai tiếng, không phải bài nộp có thời gian soạn. Harvard College Writing Center (n.d.) cũng lưu ý rằng nhiều môn chấp nhận phần mở dài hai đoạn trở lên, trong khi một số môn lại muốn ngắn gọn. Khi đề bài nêu số chữ hoặc rubric có tiêu chí về phần mở, hãy theo đó trước. Bài viết phần kết luận cho essay có cách chia ngân sách tương tự cho phần cuối bài.


Câu hỏi4

◆ Câu hỏi 4 / 7 · Câu luận điểm nên đứng đầu

Câu luận điểm nên đứng đầu, giữa hay cuối bài?

Trả lời thẳng: Nên đặt câu luận điểm ngay trong phần mở. Trong 55 bài nghị luận của sinh viên sư phạm Philippines, 24 bài đặt luận điểm ở phần mở, 14 bài đặt ở giữa bài và số còn lại đặt ở cuối hoặc để ngầm, nên chỉ chưa đến một nửa bài theo kiểu essay tiếng Anh thường kỳ vọng.

Torres và Medriano (2020) coi một bài là "deductive" khi thesis statement xuất hiện rõ trong phần mở. Họ báo cáo rằng "Of the 55 participants, nearly half (24 or 43.64%) followed deductive pattern (thesis statement-in-the-beginning)" (Torres & Medriano, 2020, tr. 266). Nhóm Tagalog theo kiểu này nhiều nhất, với 16 trong 24 người (66,67%), còn nhóm Ilocano chọn giữa bài nhiều nhất, với 9 trong 20 người (45%). Hai nhóm cùng viết bằng tiếng Anh nhưng chọn vị trí khác nhau, gợi ý rằng thói quen của ngôn ngữ mẹ đẻ có thể ảnh hưởng tới chỗ đặt luận điểm. Đây là gợi ý của tác giả trên mẫu 55 người, chưa phải kết luận chung cho mọi nhóm học viên.

Alharbi (2023) đo một khía cạnh khác: có hay không có luận điểm. Tác giả viết "as only eight writers still need to state their position on the topic" (Alharbi, 2023, tr. 98), và trong 41 người có lập trường, 31 người viết thêm danh sách lý do để chống đỡ cho lập trường đó (Alharbi, 2023, tr. 101). Nghĩa là 75,6% những người đã có lập trường còn tự báo trước lý lẽ của mình, một thói quen có ích mà bạn có thể bắt chước.

Với bài nghị luận, hãy viết câu luận điểm như một câu mà người khác có thể phản bác, rồi để nó đứng cuối phần mở. Bài cách viết thesis statement đi qua từng bước cho riêng câu này.


Câu hỏi5

◆ Câu hỏi 5 / 7 · Một đoạn mở bài essay mẫu được chấm từng câu như

Một đoạn mở bài essay mẫu được chấm từng câu như thế nào?

Trả lời thẳng: Hãy gắn nhãn từng câu rồi đếm chữ. Đoạn mẫu dưới đây dài 54 chữ: câu mở đầu 10 chữ, thông tin nền 24 chữ và luận điểm 20 chữ. Đoạn này có đủ ba việc nhưng thiếu nhận xét củng cố, đúng loại thiếu sót mà 27 trong 49 phần mở của Alharbi (2023) cũng gặp.

Đề bài giả định là "Is a university degree still worth its cost?", và đoạn mở do MAAS soạn để minh hoạ, không phải bài của sinh viên thật. Bảng dưới đây gắn nhãn theo năm việc mà Alharbi (2023) dùng.

Câu Nhãn Chữ Tỉ lệ đoạn
Is a university degree still worth the tuition it costs? Câu mở đầu 10 18,5%
Tuition fees have become a major concern for many families. Thông tin nền 10 18,5%
At the same time, employers now ask for practical experience as well as certificates. Thông tin nền 14 25,9%
This essay argues that a degree remains worth its cost only when students also gain work experience during their studies. Lập trường 20 37,0%

Nguồn: đoạn mẫu do MAAS soạn để minh hoạ; nhãn theo Alharbi (2023); số chữ và tỉ lệ do MAAS đếm tay ngày 2026-10-31.

Bốn câu hỏi giúp soát đoạn này. Câu thứ nhất, lập trường có đứng riêng và có thể bị phản bác không? Có, câu cuối nêu điều kiện "chỉ khi có kinh nghiệm làm việc". Câu thứ hai, câu mở đầu có dẫn tới lập trường không? Có, vì cả hai cùng xoay quanh chi phí của bằng cấp. Câu thứ ba, đoạn có nhận xét củng cố không? Chưa, và bạn có thể thêm một câu như "A degree paired with an internship gives graduates both a credential and proof of skill", tức 15 chữ, nâng phần mở lên 69 chữ. Câu thứ tư, độ dài có hợp bài không? Với mức 13% của Afful (2009), đoạn 54 chữ hợp một bài khoảng 415 chữ, còn bản 69 chữ hợp bài khoảng 530 chữ, nên với một bài 1.000 chữ bạn còn thừa chỗ để nói rõ hơn.


Câu hỏi6

◆ Câu hỏi 6 / 7 · Có cần câu báo trước các ý chính ở cuối phần mở

Có cần câu báo trước các ý chính ở cuối phần mở bài không?

Trả lời thẳng: Tuỳ môn, và số liệu chia đôi. Không phần mở nào trong 49 bài của Alharbi (2023) có câu báo trước, trong khi 43 trong 56 phần mở bài thi của Afful (2009) có. Hãy đọc hướng dẫn của môn, và nếu hướng dẫn không nói gì thì thêm một câu ngắn nêu tên các ý chính.

Alharbi (2023) ghi lại rằng "there was a strong tendency among the students to exclude this move from their introductions (0%)" (Alharbi, 2023, tr. 99) và cho rằng giáo trình viết thường dạy phần mở chỉ có câu mở đầu, thông tin nền và lập trường. Ngược lại, Afful (2009) mô tả việc thứ ba trong phần mở là "previews the essay's structure or declares the writer's purpose" (Afful, 2009, tr. 8), và nó xuất hiện trong 43 trong 56 phần mở, tương đương 77%.

Hai kết quả trái ngược này không mâu thuẫn một cách khó hiểu. Chúng đến từ hai kiểu bài khác nhau: bài nghị luận trong giờ học viết ở Ả Rập Xê Út, và bài thi văn học ở Ghana, nơi Afful ghi nhận nhà trường dạy sinh viên đưa thông tin nền và luận điểm vào bài. Harvard College Writing Center (n.d.) cũng viết rằng ở một số ngành như Government và Economics việc nêu trước các điểm chính trong phần mở là phổ biến, còn ở ngành khác thì không bắt buộc.

Một câu báo trước tốt dài khoảng 20 chữ, nêu tên từng ý theo đúng thứ tự sẽ xuất hiện trong thân bài. Ví dụ: "The following sections consider tuition cost, graduate pay and the role of work experience." Nếu bạn chưa chắc môn học yêu cầu hay không, hãy hỏi giảng viên, vì một tiểu luận có thể được chấm theo tiêu chí riêng của môn đó. Bài viết phần mở cho dissertation cho thấy phần mở ở quy mô cả chương cần gì thêm.


Câu hỏi thường gặp

Nên viết mở bài trước hay sau thân bài?

Cả hai đều dùng được. The Writing Center, UNC Chapel Hill (n.d.) nhận xét rằng viết bằng chứng xong rồi mới viết mở bài là cách dễ khớp phần mở với thân bài, nhưng cũng chấp nhận một bản mở bài tạm để bắt đầu rồi sửa lại.

Mở bài essay có bắt buộc phải có câu mở đầu không?

Không. 14 trong 49 phần mở ở nghiên cứu của Alharbi (2023) không có, và khung phân tích không coi đó là lỗi. Bắt buộc là việc đặt chủ đề vào bối cảnh và nêu lập trường, còn câu mở đầu chỉ có giá trị khi gắn thật với đề bài.

Có nên mở bài bằng định nghĩa từ điển không?

Thường là không. Harvard College Writing Center (n.d.) giải thích rằng nếu khái niệm phức tạp thì bạn sẽ phải định nghĩa kỹ ở phần sau của bài, còn nếu đơn giản thì người đọc đã biết định nghĩa rồi.

Cách viết mở bài essay của sinh viên Việt Nam khác sinh viên nước khác ở điểm nào?

Ba nghiên cứu trong bài này không đo sinh viên Việt Nam nên không có con số riêng cho nhóm này. Bạn nên tự kiểm bài của mình bằng bảng gắn nhãn ở trên, thay vì dựa vào một phỏng đoán về thói quen của người Việt.

MAAS có viết mở bài giúp tôi không?

MAAS không viết bài thay bạn. Chuyên gia của dịch vụ essay đọc đề và rubric, góp ý từng bước Outline, Draft, Final, còn bạn là người viết và nộp bài dưới tên mình.


Câu hỏi7

◆ Câu hỏi 7 / 7 · Soát đoạn mở bài của bạn cùng chuyên gia trước k

Soát đoạn mở bài của bạn cùng chuyên gia trước khi nộp

Khi đã có bản nháp mở bài, bạn có thể gửi đề bài và rubric cho chuyên gia trong dịch vụ hỗ trợ essay và assignment của MAAS để họ chỉ ra việc nào đang thiếu, giống như phép gắn nhãn ở trên nhưng áp lên đúng đề của bạn. Dịch vụ này theo ba chặng Outline, Draft và Final, và mục tiêu điểm được thoả thuận trong báo giá sau khi MAAS đọc đề bài.

Nếu bạn muốn tự luyện cách viết mở bài essay trước, hãy dùng bảng bốn câu hỏi ở mục đoạn mẫu rồi mới gửi. Làm vậy bạn sẽ hỏi được những câu cụ thể như "câu luận điểm của em đã đủ để người khác phản bác chưa", thay vì "mở bài của em có ổn không".


Bài liên quan


References

Buổi tư vấn miễn phí 20 phút là một cuộc trao đổi về việc bạn đang ở đâu với bài của mình.

Đặt lịch tư vấn miễn phí ▸
Chia sẻ bài viếtFacebookLinkedInZaloEmail
Mục lục