Một báo cáo thực tập đúng cấu trúc vẫn có thể mất điểm, vì điểm số phụ thuộc vào cách từng phần được dựng lên ngay từ đầu, không phải số trang đã viết.
Cập nhật lần cuối: 2026-09-19
Chuyên mục: student-success
Báo cáo thực tập gồm những phần bắt buộc nào?
Trả lời thẳng: Không có một khung chung thống nhất cho cả nước, mỗi trường quy định riêng theo văn bản của khoa mình, nhưng phần lớn khung đi theo ba nhóm: mở đầu (bìa, mục lục, giới thiệu), thân bài (giới thiệu đơn vị, nội dung công việc, phân tích) và phần sau (kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục).
Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội quy định cấu trúc gồm bìa ngoài, bìa lót, mục lục, danh mục chữ viết tắt nếu có, danh mục bảng biểu nếu có, phần nội dung, tài liệu tham khảo và phụ lục nếu có. Với ví dụ ngành Quản trị thương hiệu tại trường này, nội dung được chia thành hai phần bằng nhau, mỗi phần chiếm 50% dung lượng: phần đầu đánh giá tổ chức nơi thực tập, phần sau liên hệ thực tiễn kèm bài học kinh nghiệm cá nhân. Nhiều trường khác lại đi theo khung hoàn toàn khác: có nơi chia báo cáo thành bốn chương theo hướng cơ sở lý luận, giới thiệu đơn vị, thực trạng và kiến nghị, có nơi lại chia thành ba phần theo giới thiệu doanh nghiệp, phân tích hoạt động kinh doanh và đánh giá chung.
Vì mỗi trường một biến thể riêng, việc đầu tiên trước khi bắt tay viết là tìm đúng văn bản hướng dẫn của khoa mình, không suy đoán theo bài của bạn học trường khác. Bảng dưới đây tổng hợp ba khung phổ biến để bạn hình dung sự khác biệt, không phải để chọn khung nào "đúng" hơn.
| Tên khung | Số phần | Nội dung mỗi phần |
|---|---|---|
| Khung 2 phần 50/50 (ví dụ ngành Quản trị thương hiệu) | 2 | Đánh giá tổ chức, liên hệ thực tiễn kèm bài học kinh nghiệm |
| Khung 4 chương | 4 | Cơ sở lý luận, giới thiệu đơn vị, thực trạng, nhận xét và kiến nghị |
| Khung 3 phần | 3 | Giới thiệu doanh nghiệp, phân tích hoạt động kinh doanh, đánh giá chung |
Phần giới thiệu đơn vị thực tập nên viết bao nhiêu trang và tránh lỗi gì?
Trả lời thẳng: Phần này thường chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng dung lượng báo cáo, và lỗi phổ biến nhất là chép lại nguyên văn giới thiệu công ty từ website mà không gắn nó với bất kỳ vấn đề bạn quan sát được trong quá trình thực tập, nên phần này không phải chỗ đáng dồn nhiều công sức viết nhất.
Mô tả lịch sử hình thành, lĩnh vực kinh doanh và sơ đồ tổ chức là nội dung ai đọc website công ty cũng viết được, và người chấm đọc phần đó chỉ để nắm bối cảnh, không phải để chấm điểm. Cách biến đoạn mô tả thành phân tích là nối cơ cấu tổ chức với một quan sát cụ thể, chẳng hạn bộ phận bạn thực tập nằm dưới phòng ban nào, và cách phân công đó ảnh hưởng ra sao tới quy trình bạn trực tiếp tham gia.
Một khoa kinh tế tại Đại học Ca' Foscari Venezia của Ý lại đi theo hướng ngược hẳn: báo cáo thực tập ở đó ngắn hơn nhiều, viết theo cấu trúc bài báo khoa học với các mục đánh số, và không cần mục lục vì văn bản ngắn. Trong khi đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật quy định khoảng 20 đến 50 trang, minh hoạ rằng độ dài yêu cầu khác nhau nhiều giữa các hệ thống giáo dục, nên đừng lấy số trang của một nguồn nước ngoài làm chuẩn cho bài nộp ở trường Việt Nam.
Phần công việc đã làm nên trình bày theo trình tự nào để không chỉ là nhật ký?
Trả lời thẳng: Chọn ra hai hoặc ba tình huống có va chạm thật trong quá trình thực tập, rồi phân tích nguyên nhân và ý nghĩa của từng tình huống, thay vì thuật lại toàn bộ công việc theo trình tự ngày như một cuốn nhật ký kéo dài. Phần này thường được cấp nhiều trang nhất trong cả bài, nên là chỗ đáng đầu tư công sức nhất.
Nhật ký thực tập ghi lại việc bạn làm mỗi ngày, và lỗi phổ biến là chép lại chính nhật ký đó dưới dạng văn xuôi liền mạch. Chép lại theo cách đó vẫn chỉ là nhật ký, chỉ khác là dài hơn và khó đọc hơn. Hướng dẫn của Đại học Ca' Foscari Venezia gợi ý một cách làm cụ thể hơn: mô tả chi tiết công việc đã làm, gồm công cụ và phương pháp đã dùng cùng kết quả đạt được, rồi thêm phần phản tư nối hoạt động thực tế với kiến thức lý thuyết đã học, kèm giải thích ngắn gọn khái niệm lý thuyết được nhắc tới.
Ví dụ họ đưa ra rất cụ thể: nếu bạn làm báo cáo tài chính trong kỳ thực tập, đoạn phản tư cần giải thích ngắn khái niệm dồn tích hoặc phân bổ chi phí, còn nếu bạn làm về thuế, cần giải thích khái niệm khấu trừ. Cách làm này áp dụng được cho mọi ngành, không riêng tài chính kế toán, miễn là bạn chọn đúng khái niệm lý thuyết liên quan tới việc bạn đã làm.
Phần bài học kinh nghiệm cần có những gì để không trùng phần mở đầu?
Trả lời thẳng: Bài học kinh nghiệm chỉ thành bài học thật khi nó nêu được điều bạn sẽ làm khác đi ở lần sau, kèm căn cứ vì sao làm khác thì tốt hơn, chứ không phải một câu chung chung như "em học được nhiều điều bổ ích" vốn không mang thông tin nào cả.
Instituto Superior de Administração e Línguas (2021), một trường tại Bồ Đào Nha, quy định phần kết luận nên tóm tắt công việc đã làm và mô tả rõ kết quả đạt được đã đóng góp thế nào vào việc giải quyết vấn đề đã nêu trong mục tiêu ban đầu của kế hoạch thực tập. Cách viết này giúp bạn tránh lặp lại y nguyên phần mở đầu, vì mở đầu nói về dự định trước khi đi thực tập, còn kết luận phải nói về điều đã thay đổi sau khi đi thực tập.
Kolb (1984) giải thích cơ chế đứng sau việc này. Ông định nghĩa học tập là "the process whereby knowledge is created through the transformation of experience" (Kolb, 1984, tr. 41), tạm dịch là quá trình kiến thức được tạo ra thông qua việc chuyển hoá trải nghiệm, gồm bốn giai đoạn nối tiếp nhau là trải nghiệm cụ thể, quan sát phản tư, khái quát hoá trừu tượng và thử nghiệm chủ động. Một kỳ thực tập chỉ dừng ở hành động và trải nghiệm, mà không có bước quan sát phản tư và khái quát hoá, sẽ không tạo ra bài học kinh nghiệm thật sự theo khung của Kolb (1984), dù thời lượng thực tập có dài tới đâu. Kolb và Kolb, trong bài viết của Weatherhead School of Management thuộc Case Western Reserve University, gọi kiểu học chỉ dừng ở hành động là "registrative learning", và cho rằng nó có thể được nâng lên thành "học tập tích hợp bậc ba" (third level integrative learning) khi bổ sung hoạt động thúc đẩy phản tư, chẳng hạn trò chuyện nhóm về trải nghiệm thực tập hoặc nhật ký thực tập, rồi liên kết những phản tư đó với tài liệu lý thuyết liên quan.
Các trường ngoài Việt Nam quy định độ dài và cấu trúc khác thế nào?
Trả lời thẳng: Độ dài và cấu trúc yêu cầu khác nhau rất nhiều giữa các hệ thống giáo dục, không chỉ giữa các trường trong nước. Ca' Foscari Venezia (Ý) đòi hỏi văn bản ngắn gọn kiểu bài báo khoa học, còn ba trường ở châu Á và Bồ Đào Nha năm 2021 và 2025 dưới đây lại đòi hỏi cấu trúc nhiều chương như một luận văn nhỏ, khác hẳn nhau về triết lý trình bày.
Bằng chứng: Instituto Superior de Administração e Línguas (2021), một trường tại Bồ Đào Nha, chia báo cáo thành ba phần lớn: phần trước văn bản (bìa, lời cảm ơn, tóm tắt bắt buộc, bảng chú giải từ viết tắt, mục lục, danh mục bảng và hình), phần văn bản chính (giới thiệu, mô tả tổ chức, khung lý thuyết, mô tả và phân tích công việc đã làm, kết luận), và phần sau văn bản (tài liệu tham khảo, phụ lục). National University of Modern Languages (2025), một trường tại Pakistan, lại yêu cầu 7 mục nội dung chính, gồm giới thiệu tổ chức kèm phân tích SWOT, vai trò và trách nhiệm, trải nghiệm học tập, kỹ năng đã dùng, thách thức gặp phải, khuyến nghị cho thực tập sinh tương lai và tác động tới định hướng nghề nghiệp, đồng thời ghi rõ yêu cầu tuyệt đối không được sao chép báo cáo của người khác. University of Asia Pacific (n.d.), một trường tại Bangladesh, yêu cầu tóm tắt điều hành không dài quá 2 trang, đứng như một mục độc lập để giảng viên hiểu tổng quan công việc chỉ qua mục này, còn phần chính chia thành 4 chương theo đúng khung một luận văn nhỏ.
Ví dụ: Nếu bạn học chương trình trao đổi hoặc đọc tài liệu tiếng Anh về cách viết internship report, đừng lấy độ dài rất ngắn của trường Ý nêu trên làm chuẩn cho bài nộp ở Việt Nam, vì khung 20 đến 50 trang của Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật gần với thực tế các trường trong nước hơn nhiều.
Trích dẫn và tài liệu tham khảo trong báo cáo thực tập theo chuẩn nào?
Trả lời thẳng: Không có một chuẩn trích dẫn thống nhất cho mọi trường, vì một số trường yêu cầu APA còn số khác dùng kiểu liệt kê tài liệu theo lối cũ hơn, nên việc đầu tiên là đọc đúng quy định của khoa mình trước khi chọn cách trình bày cho phần trích dẫn và danh mục nguồn.
Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội yêu cầu tài liệu tham khảo và trích dẫn theo chuẩn APA của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, và giữ nguyên ngôn ngữ gốc với tên tác giả nước ngoài. Trong khi đó, một văn bản quy định của trường cao đẳng khác lại yêu cầu xếp tài liệu tham khảo riêng theo từng ngôn ngữ, theo thứ tự chữ cái ABC dựa vào họ với tác giả nước ngoài hoặc theo tên với tác giả Việt Nam, và văn bản pháp luật phải ghi tên cơ quan ban hành cùng ngày ban hành. Hai cách làm này khác nhau đủ nhiều để một bài viết đúng chuẩn của trường này vẫn có thể bị coi là sai định dạng ở trường kia.
Vì sự khác biệt này là thật, không phải lỗi trình bày, bài viết không nên khẳng định "mọi trường đều dùng APA" hay bất kỳ chuẩn duy nhất nào. Cách an toàn nhất là hỏi trực tiếp giảng viên hướng dẫn hoặc đọc kỹ đề cương môn học trước khi bắt đầu ghi chú nguồn, vì sửa lại toàn bộ cách trích dẫn sau khi đã viết xong tốn nhiều thời gian hơn hẳn so với làm đúng ngay từ đầu.
Hình thức trình bày (font, lề, số trang) có bắt buộc giống nhau giữa các trường không?
Trả lời thẳng: Không, mỗi trường quy định riêng, tuy các con số thường khá gần nhau. Ví dụ, một trường thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội yêu cầu khổ A4, phông Times New Roman cỡ 13, lề trên dưới 20mm, lề trái chừa rộng hơn để đóng bìa, và đánh số trang ở giữa phía dưới trang. Đây chỉ là ví dụ, hãy đối chiếu đúng văn bản của khoa mình.
Hình thức là phần dễ kiểm tra nhất nên nhiều sinh viên dồn phần lớn thời gian chỉnh sửa vào đây, trong khi phần quyết định điểm số nằm ở nội dung phân tích. Một văn bản khác quy định độ dày tối thiểu 40 trang không kể bìa và tờ nhận xét, còn Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đặt khoảng 20 đến 50 trang không tính mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục. Cỡ chữ 13, lề trên dưới 20mm và lề trái 30mm để đóng bìa là những chi tiết dễ bị bỏ sót nhất khi sinh viên copy khung từ bài của bạn học thay vì đọc lại đúng văn bản của khoa mình. Việc canh đúng lề và cỡ chữ chỉ mất một buổi chỉnh sửa cuối cùng, nên hãy dành phần lớn thời gian còn lại cho việc dựng luận điểm ở từng chương, và chỉ kiểm tra hình thức sau khi nội dung đã ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo thực tập bao nhiêu trang là đủ?
Không có con số chung cho tất cả các trường. Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội quy định khoảng 20 đến 50 trang (không tính mục lục, danh mục tài liệu và phụ lục kèm theo), còn một trường cao đẳng khác đặt mức tối thiểu 40 trang. Hãy đọc văn bản hướng dẫn của khoa bạn trước khi lên kế hoạch viết, vì con số của khoa mới là con số hội đồng chấm áp dụng.
Báo cáo thực tập có bắt buộc trích dẫn APA không?
Không phải mọi trường. Một số trường yêu cầu APA của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, trong khi số khác dùng kiểu liệt kê tài liệu tham khảo theo tên tác giả, tên tài liệu, nhà xuất bản và năm mà không theo chuẩn APA. Hãy kiểm tra đề cương môn học hoặc hỏi giảng viên hướng dẫn để chọn đúng cách trình bày ngay từ đầu.
Phần phụ lục trong báo cáo thực tập gồm những gì?
Phụ lục thường chứa nhật ký thực tập, các biểu mẫu đã nộp trong quá trình thực tập, và tài liệu minh chứng như hình ảnh sản phẩm hay bảng số liệu chi tiết mà thân bài chỉ trích một phần. Nhật ký là nguyên liệu để viết phần phân tích, không phải nội dung cần chép lại nguyên văn vào thân bài.
Báo cáo thực tập khác báo cáo tốt nghiệp hay khoá luận ở điểm nào?
Báo cáo thực tập thường tập trung mô tả và phân tích trải nghiệm làm việc tại một đơn vị cụ thể trong một khoảng thời gian ngắn, còn khoá luận hoặc báo cáo tốt nghiệp thường yêu cầu một đề tài nghiên cứu độc lập với khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu đầy đủ hơn, đồng thời có dung lượng lớn hơn nhiều. Quy định cụ thể vẫn khác nhau theo từng trường.
Sinh viên có được tự ý đổi cấu trúc báo cáo thực tập không?
Không nên tự ý đổi khi trường đã có văn bản quy định cụ thể, vì hội đồng chấm dựa trên đúng cấu trúc đó để đối chiếu. Nếu bạn thấy khung có sẵn không phù hợp với đặc thù công việc đã làm, cách an toàn là trao đổi trực tiếp với giảng viên hướng dẫn trước khi thay đổi, thay vì tự quyết định rồi nộp bài.
Nên bắt đầu viết báo cáo thực tập từ phần nào trước?
Nên bắt đầu từ phần công việc đã làm và phần bài học kinh nghiệm, vì hai phần đó cần dữ liệu và tình huống thật từ nhật ký thực tập của bạn. Phần giới thiệu đơn vị và phần hình thức trình bày có thể hoàn thiện sau cùng, vì chúng không phụ thuộc vào việc bạn đã phân tích xong các tình huống hay chưa.
Bài viết dựa trên những nguồn nào?
Trả lời thẳng: Sáu văn bản quy định cấp trường được mở và đối chiếu trước khi viết bài, gồm một nguồn trong nước (Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, ĐHQGHN) và năm nguồn nước ngoài dùng để đối chiếu, không phải để làm chuẩn. Không tìm được văn bản cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam quy định thống nhất cấu trúc báo cáo thực tập cho toàn quốc.
Sáu nguồn được mở và xác minh trước khi viết bài này: Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội (quy định trong nước, dùng làm nguồn chính vì gần nhất với thực tế Việt Nam); một văn bản quy định của trường cao đẳng khác quy định độ dày tối thiểu 40 trang; Università Ca' Foscari Venezia (Ý); Instituto Superior de Administração e Línguas (2021, Bồ Đào Nha); National University of Modern Languages (2025, Pakistan); University of Asia Pacific (Bangladesh); và Kolb (1984) cho khung lý thuyết học từ trải nghiệm. Khoá luận hay luận văn tốt nghiệp vốn có thể có văn bản cấp bộ riêng, nhưng báo cáo thực tập thì không, nên mọi con số về độ dài và cấu trúc trong bài đều gắn với đúng trường ban hành, không suy rộng thành chuẩn chung.
Nên làm gì tiếp theo
Trả lời thẳng: Rà lại đoạn nào trong bản nháp đang dừng ở mức kể lại thay vì phân tích, đọc bài về bốn chỗ hay mất điểm nhất; nếu đang phân vân chọn đề tài cho chương thực trạng, đọc tiếp bài cách chọn đề tài nghiên cứu khoa học; và nếu bạn chuẩn bị chuyển sang đề cương khoá luận, đọc bài về đối tượng nghiên cứu trước khi bắt tay viết chương một.
Nếu bạn đang muốn rà lại những đoạn nào trong bản nháp đang dừng ở mức mô tả chứ chưa phải phân tích, bài Báo cáo thực tập mất điểm ở đâu: bốn chỗ kể lại thay vì phân tích trình bày chi tiết bốn chỗ hay bị mất điểm nhất và cách chuyển từng chỗ đó thành phân tích thật sự. Nếu bạn đang phân vân chọn đề tài cho chương thực trạng, bài cách làm đề tài nghiên cứu khoa học là bước tiếp theo đáng đọc. Khi chuyển từ báo cáo thực tập sang đề cương khoá luận, bài đối tượng nghiên cứu là gì giúp bạn xác định phần cần làm rõ đầu tiên của đề tài.
References
- National University of Modern Languages, Faculty of Management Sciences. (2025). Guidelines for internship report.
- University of Asia Pacific, Department of Business Administration. (n.d.). Internship manual.
- Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
- Università Ca' Foscari Venezia, Dipartimento di Economia. Guidelines for writing the internship report. https://www.unive.it/
- Instituto Superior de Administração e Línguas. (2021). Guide for the preparation of the internship report (Bản tháng 1/2021).
- Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Quy cách trình bày báo cáo thực tập. https://sisvnu.digitaledu.vn/
Bài viết tổng hợp từ văn bản quy định công khai của nhiều trường tại thời điểm 19/09/2026. Quy định thay đổi theo năm học và theo khoa, nên văn bản của khoa bạn là thứ hội đồng chấm thực sự áp dụng. Khi hai nguồn nói khác nhau, hãy tin văn bản gần bạn nhất.