Làm báo cáo thực tập đi qua các bước đọc văn bản quy định của khoa, chọn khung cấu trúc, phân tích vài tình huống thực tập, viết bài học kinh nghiệm có căn cứ, rồi soát trích dẫn và hình thức. Một báo cáo đủ cấu trúc vẫn có thể mất điểm, vì điểm phụ thuộc vào cách từng phần được dựng lên chứ không phụ thuộc số trang.
Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn làm báo cáo thực tập đúng quy định của trường và biến phần kể lại công việc thành phần phân tích.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-09-19
Chuyên mục: student-success
Báo cáo thực tập gồm những phần bắt buộc nào?
Trả lời thẳng: Cả nước không có một khung chung thống nhất cho báo cáo thực tập, vì mỗi trường quy định riêng theo văn bản của khoa mình. Dù vậy, phần lớn các khung đều chia bài thành ba nhóm, gồm phần mở đầu với bìa, mục lục và giới thiệu, phần thân với giới thiệu đơn vị, nội dung công việc và phân tích, rồi phần sau với kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục.
Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội quy định một báo cáo gồm bìa ngoài, bìa lót, mục lục, danh mục chữ viết tắt nếu có, danh mục bảng biểu nếu có, phần nội dung, tài liệu tham khảo và phụ lục nếu có. Ở ví dụ ngành Quản trị thương hiệu của trường này, phần nội dung được chia thành hai phần bằng nhau, mỗi phần chiếm 50% dung lượng, trong đó phần đầu đánh giá tổ chức nơi thực tập và phần sau liên hệ thực tiễn kèm bài học kinh nghiệm cá nhân.
Nhiều trường khác ở Việt Nam lại chọn khung khác hẳn. Có nơi chia báo cáo thành bốn chương đi từ cơ sở lý luận, giới thiệu đơn vị, thực trạng cho tới nhận xét và kiến nghị, trong khi có nơi chia thành ba phần gồm giới thiệu doanh nghiệp, phân tích hoạt động kinh doanh và đánh giá chung. Vì vậy, hãy tìm đúng văn bản hướng dẫn của khoa mình thay vì đoán theo bài của bạn học trường khác. Bảng dưới đây đặt ba khung phổ biến cạnh nhau để bạn thấy chúng khác nhau tới đâu, chứ không nhằm chỉ ra khung nào đúng hơn.
| Tên khung | Số phần | Nội dung mỗi phần |
|---|---|---|
| Khung 2 phần 50/50 (ví dụ ngành Quản trị thương hiệu) | 2 | Đánh giá tổ chức, liên hệ thực tiễn kèm bài học kinh nghiệm |
| Khung 4 chương | 4 | Cơ sở lý luận, giới thiệu đơn vị, thực trạng, nhận xét và kiến nghị |
| Khung 3 phần | 3 | Giới thiệu doanh nghiệp, phân tích hoạt động kinh doanh, đánh giá chung |
Phần giới thiệu đơn vị thực tập nên viết bao nhiêu trang và tránh lỗi gì?
Trả lời thẳng: Phần giới thiệu đơn vị thường chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng dung lượng báo cáo, nên đây không phải chỗ đáng dồn nhiều công sức nhất. Một lỗi rất phổ biến ở phần này là chép lại gần như nguyên văn trang giới thiệu công ty trên website, trong khi không nối nội dung đó với một vấn đề nào mà bạn thật sự quan sát được lúc thực tập.
Lịch sử hình thành, lĩnh vực kinh doanh và sơ đồ tổ chức là những thông tin ai đọc website công ty cũng viết lại được, nên người chấm đọc phần đó để nắm bối cảnh chứ không dựa vào nó để cho điểm. Muốn biến đoạn mô tả thành phân tích, bạn nối cơ cấu tổ chức với một quan sát cụ thể, chẳng hạn bộ phận bạn thực tập nằm dưới phòng ban nào và cách phân công đó ảnh hưởng ra sao tới quy trình mà bạn trực tiếp tham gia.
Một khoa kinh tế tại Đại học Ca' Foscari Venezia của Ý đi theo hướng ngược hẳn với nhiều trường trong nước, vì báo cáo thực tập ở đó ngắn hơn nhiều, viết theo cấu trúc bài báo khoa học với các mục đánh số và không cần mục lục do văn bản ngắn. Trong khi đó, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật quy định khoảng 20 đến 50 trang. Khoảng cách giữa hai quy định cho thấy không nên lấy số trang của một nguồn nước ngoài làm chuẩn cho bài nộp ở trường Việt Nam.
Phần giới thiệu đơn vị và phần mở đầu là hai mục khác nhau, xem cách viết lời mở đầu báo cáo thực tập để biết mở đầu cần có những gì.
Phần công việc đã làm nên trình bày theo trình tự nào để không chỉ là nhật ký?
Trả lời thẳng: Thay vì thuật lại mọi việc theo trình tự từng ngày như một cuốn nhật ký kéo dài, hãy chọn hai hoặc ba tình huống có va chạm thật trong kỳ thực tập rồi phân tích nguyên nhân và ý nghĩa của từng tình huống. Phần này thường được cấp nhiều trang nhất trong cả báo cáo, vì vậy nó cũng là chỗ đáng đầu tư công sức nhất.
Lỗi hay gặp là chép chính cuốn nhật ký thực tập thành văn xuôi liền mạch, và kết quả vẫn là nhật ký, chỉ dài hơn và khó đọc hơn. Hướng dẫn của Đại học Ca' Foscari Venezia gợi ý một cách làm cụ thể hơn, là mô tả chi tiết công việc đã làm, gồm công cụ, phương pháp đã dùng và kết quả đạt được, rồi thêm một phần phản tư nối hoạt động thực tế với kiến thức lý thuyết đã học, kèm lời giải thích ngắn cho khái niệm lý thuyết được nhắc tới.
Theo ví dụ của trường này, nếu sinh viên làm báo cáo tài chính trong kỳ thực tập, đoạn phản tư cần giải thích ngắn khái niệm dồn tích hoặc phân bổ chi phí, còn nếu sinh viên đó làm về thuế thì cần giải thích khái niệm khấu trừ. Cách làm này dùng được cho mọi ngành, miễn là bạn chọn đúng khái niệm lý thuyết gắn với việc mình đã làm.
Muốn có nhật ký đủ chất liệu ngay từ đầu kỳ thực tập, bạn xem bài cách viết nhật ký thực tập trước khi bắt đầu ghi.
Phần bài học kinh nghiệm cần có những gì để không trùng phần mở đầu?
Trả lời thẳng: Một bài học kinh nghiệm chỉ thành bài học thật khi nó nêu được điều bạn sẽ làm khác đi ở lần sau, kèm căn cứ cho thấy vì sao cách làm mới tốt hơn. Một câu chung chung kiểu "em học được nhiều điều bổ ích" không mang thông tin nào, nên người chấm khó ghi nhận nó như một kết quả của kỳ thực tập.
Instituto Superior de Administração e Línguas (2021), một trường tại Bồ Đào Nha, quy định phần kết luận nên tóm tắt công việc đã làm và mô tả rõ kết quả đạt được đã đóng góp thế nào vào việc giải quyết vấn đề nêu trong mục tiêu ban đầu của kế hoạch thực tập. Cách viết này tránh lặp lại phần mở đầu, vì phần mở đầu nói về dự định trước khi đi thực tập, còn phần kết luận phải nói về những gì đã thay đổi sau khi đi thực tập.
Kolb (1984) giải thích cơ chế nằm sau yêu cầu đó. Ông định nghĩa học tập là "the process whereby knowledge is created through the transformation of experience" (Kolb, 1984, tr. 41), tạm dịch là quá trình kiến thức được tạo ra thông qua việc chuyển hoá trải nghiệm, và chu trình này gồm bốn giai đoạn nối tiếp nhau là trải nghiệm cụ thể, quan sát phản tư, khái quát hoá trừu tượng và thử nghiệm chủ động. Theo khung của Kolb (1984), một kỳ thực tập chỉ dừng ở hành động và trải nghiệm, thiếu bước quan sát phản tư và khái quát hoá, sẽ không tạo ra bài học kinh nghiệm thật sự, dù thời gian thực tập dài tới đâu.
Kolb và Kolb, trong bài viết của Weatherhead School of Management thuộc Case Western Reserve University, gọi kiểu học chỉ dừng ở hành động là "registrative learning". Hai tác giả cho rằng kiểu học này có thể được nâng lên thành "học tập tích hợp bậc ba" (third level integrative learning) khi có thêm những hoạt động thúc đẩy phản tư, chẳng hạn trò chuyện nhóm về trải nghiệm thực tập hoặc ghi nhật ký thực tập, rồi nối những phản tư đó với tài liệu lý thuyết liên quan.
Các trường ngoài Việt Nam quy định độ dài và cấu trúc khác thế nào?
Trả lời thẳng: Độ dài và cấu trúc báo cáo thực tập khác nhau rất nhiều giữa các hệ thống giáo dục, không chỉ giữa các trường trong nước. Ca' Foscari Venezia ở Ý đòi một văn bản ngắn theo kiểu bài báo khoa học, còn ba trường ở Bồ Đào Nha, Pakistan và Bangladesh dưới đây lại đòi cấu trúc nhiều chương giống một luận văn nhỏ, tức hai triết lý trình bày khác hẳn nhau.
Instituto Superior de Administração e Línguas (2021) chia báo cáo thành ba phần lớn. Phần trước văn bản gồm bìa, lời cảm ơn, tóm tắt bắt buộc, bảng chú giải từ viết tắt, mục lục, danh mục bảng và hình. Phần văn bản chính gồm giới thiệu, mô tả tổ chức, khung lý thuyết, mô tả và phân tích công việc đã làm, và kết luận. Phần sau văn bản gồm tài liệu tham khảo và phụ lục.
National University of Modern Languages (2025), một trường tại Pakistan, yêu cầu 7 mục nội dung chính, gồm giới thiệu tổ chức kèm phân tích SWOT, vai trò và trách nhiệm, trải nghiệm học tập, kỹ năng đã dùng, thách thức gặp phải, khuyến nghị cho thực tập sinh tương lai và tác động tới định hướng nghề nghiệp. Văn bản của trường này cũng ghi rõ sinh viên tuyệt đối không được sao chép báo cáo của người khác. University of Asia Pacific (n.d.), một trường tại Bangladesh, yêu cầu phần tóm tắt điều hành dài không quá 2 trang và đứng thành một mục độc lập, để giảng viên nắm được tổng quan công việc chỉ qua mục này, còn phần chính chia thành 4 chương theo đúng khung của một luận văn nhỏ.
Nếu bạn đọc tài liệu nước ngoài về cách viết internship report, đừng lấy độ dài rất ngắn của trường Ý làm chuẩn cho bài nộp ở Việt Nam, vì khung 20 đến 50 trang của Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật gần thực tế các trường trong nước hơn nhiều.
Trích dẫn và tài liệu tham khảo trong báo cáo thực tập theo chuẩn nào?
Trả lời thẳng: Không có một chuẩn trích dẫn chung cho mọi trường, vì một số trường yêu cầu APA trong khi số khác vẫn dùng kiểu liệt kê tài liệu theo lối cũ hơn. Vì vậy, việc cần làm trước tiên là đọc đúng quy định của khoa mình, rồi mới chọn cách trình bày cho phần trích dẫn trong bài và phần danh mục tài liệu tham khảo ở cuối.
Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội yêu cầu trích dẫn và tài liệu tham khảo theo chuẩn APA của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, đồng thời giữ nguyên ngôn ngữ gốc với tên tác giả nước ngoài. Văn bản quy định của một trường cao đẳng khác lại yêu cầu xếp tài liệu tham khảo riêng theo từng ngôn ngữ, theo thứ tự chữ cái ABC dựa vào họ với tác giả nước ngoài hoặc dựa vào tên với tác giả Việt Nam, và văn bản pháp luật phải ghi tên cơ quan ban hành cùng ngày ban hành. Hai cách làm này khác nhau đủ nhiều để một bài đúng chuẩn của trường này vẫn có thể bị coi là sai định dạng ở trường kia.
Vì vậy không ai có cơ sở để khẳng định "mọi trường đều dùng APA". Cách an toàn là hỏi trực tiếp giảng viên hướng dẫn hoặc đọc kỹ đề cương môn học trước khi bắt đầu ghi chú nguồn, vì sửa lại toàn bộ cách trích dẫn sau khi viết xong tốn thời gian hơn hẳn so với làm đúng ngay từ đầu.
Hình thức trình bày (font, lề, số trang) có bắt buộc giống nhau giữa các trường không?
Trả lời thẳng: Không, mỗi trường quy định hình thức riêng, dù các con số thường khá gần nhau. Chẳng hạn, một trường thành viên của Đại học Quốc gia Hà Nội yêu cầu khổ A4, phông Times New Roman cỡ 13, lề trên và lề dưới 20mm, lề trái rộng hơn để đóng bìa, và số trang đặt ở giữa phía dưới. Đây chỉ là một ví dụ, nên bạn vẫn cần đối chiếu đúng văn bản của khoa mình.
Nhiều sinh viên dồn phần lớn thời gian chỉnh sửa vào hình thức vì nó dễ kiểm tra nhất, trong khi phần quyết định điểm số nằm ở nội dung phân tích. Về độ dày, một văn bản đặt mức tối thiểu 40 trang không kể bìa và tờ nhận xét, còn Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đặt khoảng 20 đến 50 trang, không tính mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục.
Cỡ chữ 13, lề trên và lề dưới 20mm, lề trái 30mm để đóng bìa là những chi tiết hay bị bỏ sót khi sinh viên chép khung từ bài của bạn học. Canh đúng lề và cỡ chữ thường chỉ mất một buổi, nên hãy dành phần lớn thời gian dựng luận điểm ở từng chương và chỉ kiểm tra hình thức khi nội dung đã ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo thực tập bao nhiêu trang là đủ?
Không có con số chung cho tất cả các trường. Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội quy định khoảng 20 đến 50 trang, không tính mục lục, danh mục tài liệu và phụ lục, còn một trường cao đẳng khác đặt mức tối thiểu 40 trang. Hãy đọc văn bản hướng dẫn của khoa trước khi lên kế hoạch viết, vì con số của khoa mới là con số hội đồng chấm áp dụng.
Báo cáo thực tập có bắt buộc trích dẫn APA không?
Không phải trường nào cũng bắt buộc. Một số trường yêu cầu APA của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ, trong khi số khác liệt kê tài liệu tham khảo theo tên tác giả, tên tài liệu, nhà xuất bản và năm mà không theo chuẩn APA. Hãy kiểm tra đề cương môn học hoặc hỏi giảng viên hướng dẫn để chọn đúng cách trình bày ngay từ đầu.
Phần phụ lục trong báo cáo thực tập gồm những gì?
Phụ lục thường chứa nhật ký thực tập, các biểu mẫu đã nộp trong quá trình thực tập, và tài liệu minh chứng như hình ảnh sản phẩm hay bảng số liệu chi tiết mà thân bài chỉ trích một phần. Nhật ký là nguyên liệu để viết phần phân tích chứ không phải nội dung cần chép lại vào thân bài.
Báo cáo thực tập khác báo cáo tốt nghiệp hay khoá luận ở điểm nào?
Báo cáo thực tập thường tập trung mô tả và phân tích trải nghiệm làm việc tại một đơn vị cụ thể trong một khoảng thời gian ngắn. Khoá luận hoặc báo cáo tốt nghiệp thường yêu cầu một đề tài nghiên cứu độc lập với khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu đầy đủ hơn, và có dung lượng lớn hơn nhiều. Quy định cụ thể vẫn khác nhau theo từng trường.
Sinh viên có được tự ý đổi cấu trúc báo cáo thực tập không?
Không nên tự ý đổi khi trường đã có văn bản quy định cụ thể, vì hội đồng chấm dựa đúng vào cấu trúc đó để đối chiếu. Nếu bạn thấy khung có sẵn không hợp với đặc thù công việc đã làm, cách an toàn là trao đổi với giảng viên hướng dẫn trước khi thay đổi, thay vì tự quyết định rồi mới nộp bài.
Nên bắt đầu viết báo cáo thực tập từ phần nào trước?
Nên bắt đầu từ phần công việc đã làm và phần bài học kinh nghiệm, vì hai phần này cần dữ liệu và tình huống thật lấy từ nhật ký thực tập. Phần giới thiệu đơn vị và phần hình thức trình bày có thể hoàn thiện sau cùng, vì chúng không phụ thuộc vào việc bạn đã phân tích xong các tình huống hay chưa.
Bài viết dựa trên những nguồn nào?
Trả lời thẳng: Trước khi viết, nhóm biên tập đã mở và đối chiếu sáu văn bản quy định cấp trường, gồm một nguồn trong nước là Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật của ĐHQGHN, cùng năm nguồn nước ngoài dùng để so sánh chứ không dùng làm chuẩn. Nhóm không tìm được văn bản nào của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định thống nhất cấu trúc báo cáo thực tập cho toàn quốc.
Nguồn chính là quy định của Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, vì văn bản này gần nhất với thực tế của các trường Việt Nam. Năm văn bản còn lại gồm quy định của một trường cao đẳng khác đặt mức tối thiểu 40 trang, hướng dẫn của Università Ca' Foscari Venezia ở Ý, Instituto Superior de Administração e Línguas (2021) ở Bồ Đào Nha, National University of Modern Languages (2025) ở Pakistan và University of Asia Pacific ở Bangladesh. Khung lý thuyết về học từ trải nghiệm lấy từ Kolb (1984).
Vì nhóm biên tập không tìm được văn bản cấp bộ riêng cho báo cáo thực tập, mọi con số về độ dài và cấu trúc trong bài đều gắn với đúng trường ban hành và không được suy rộng thành chuẩn chung.
Nên làm gì tiếp theo
Trả lời thẳng: Trước hết, hãy rà lại những đoạn trong bản nháp đang dừng ở mức kể lại thay vì phân tích, và đọc bài về bốn chỗ hay bị mất điểm. Nếu đang phân vân chọn đề tài cho chương thực trạng, bạn có thể đọc tiếp bài về cách làm đề tài nghiên cứu khoa học, còn khi chuẩn bị chuyển sang đề cương khoá luận thì đọc bài về đối tượng nghiên cứu trước khi viết chương một.
Bài Báo cáo thực tập mất điểm ở đâu: bốn chỗ kể lại thay vì phân tích chỉ ra bốn chỗ hay bị trừ điểm và cách chuyển từng chỗ đó thành phân tích thật sự. Nếu bạn đang phân vân chọn đề tài cho chương thực trạng, bài cách làm đề tài nghiên cứu khoa học là bước tiếp theo nên đọc. Khi chuyển từ báo cáo thực tập sang đề cương khoá luận, bài đối tượng nghiên cứu là gì giúp bạn xác định phần cần làm rõ đầu tiên của đề tài.
Đến giai đoạn khoá luận hay luận văn tốt nghiệp, nếu muốn thêm một người đồng hành bên cạnh giảng viên hướng dẫn, bạn có thể xem dịch vụ hỗ trợ luận văn, luận án của MAAS, nơi chuyên gia đúng ngành góp ý qua ba giai đoạn đề cương, bản nháp và bản hoàn thiện, còn bạn là người viết.
References
- National University of Modern Languages, Faculty of Management Sciences. (2025). Guidelines for internship report.
- University of Asia Pacific, Department of Business Administration. (n.d.). Internship manual.
- Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
- Università Ca' Foscari Venezia, Dipartimento di Economia. Guidelines for writing the internship report. https://www.unive.it/
- Instituto Superior de Administração e Línguas. (2021). Guide for the preparation of the internship report (Bản tháng 1/2021).
- Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Quy cách trình bày báo cáo thực tập. https://sisvnu.digitaledu.vn/
Bài viết tổng hợp từ văn bản quy định công khai của nhiều trường tại thời điểm 19/09/2026. Quy định thay đổi theo năm học và theo khoa, nên văn bản của khoa bạn là thứ hội đồng chấm thực sự áp dụng. Khi hai nguồn nói khác nhau, hãy tin văn bản gần bạn nhất.