Mẫu lời cảm ơn trong báo cáo thực tập viết thế nào?

Trả lời thẳng: Lời cảm ơn là trang tri ân đặt ở phần đầu báo cáo thực tập, trước mục lục và trước phần nội dung chính. Phần lớn các hướng dẫn của trường mà MAAS đọc đều liệt kê trang này trong bố cục, có trường kèm sẵn mẫu trình bày. Tuy vậy, không có một quy định chung cho mọi trường, nên bạn cần xem biểu mẫu của khoa mình trước khi viết.

Trường Đại học Văn Hiến (n.d.) đưa trang "Lời cảm ơn" vào bố cục báo cáo thực tập tốt nghiệp của Khoa Kỹ thuật Công nghệ, đứng ngay sau trang bìa, và có hẳn một mẫu riêng (Mẫu 02) với tiêu đề in đậm cỡ 14 và phần chữ cỡ 13. Khoa Môi trường của Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế (2024) cũng xếp lời cảm ơn ngay sau hai trang bìa, trước phần tóm tắt và mục lục. Ở chiều ngược lại, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (n.d.) ghi rõ "Lời cảm ơn (không bắt buộc)" trong bố cục khoá luận tốt nghiệp của Khoa Kinh tế. Văn bản đó viết cho khoá luận chứ không phải báo cáo thực tập, nhưng nó cho thấy chữ "bắt buộc" thật sự tuỳ trường, tuỳ khoa.

Trong bốn văn bản MAAS đọc, chưa văn bản nào cấm trang lời cảm ơn, nhưng cũng không văn bản nào nêu tiêu chí chấm điểm riêng cho nó.

Trả lời thẳng: Lời cảm ơn thường đứng sau trang bìa và trước mục lục, có trường đặt trước cả lời mở đầu và các trang nhận xét. Về độ dài, quy định cụ thể nhất MAAS tìm được là không quá một trang. Phần lớn các mẫu khác chỉ dặn viết ngắn gọn, nên một trang A4 là mốc an toàn khi khoa không nói gì thêm.

Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế (2024) quy định lời cảm ơn "dài không quá 1 trang" và nên đặt toàn bộ khối chữ ở giữa trang giấy, cách đều lề trên và lề dưới. Cũng hướng dẫn này yêu cầu đánh số các trang phần đầu, bắt đầu từ lời cảm ơn, bằng chữ số La Mã viết thường (i, ii, iii), còn trang bìa thì không đánh số. Trường Đại học Văn Hiến (n.d.) chỉ ghi chú dưới mẫu rằng sinh viên nên viết ngắn gọn và thể hiện sự biết ơn với những người đã giúp mình hoàn thành báo cáo.

Thứ tự các trang quanh lời cảm ơn cũng khác nhau giữa các trường. Trường Đại học Văn Hiến (n.d.) đặt lời cảm ơn trước trang nhận xét của đơn vị thực tập và trang nhận xét của giảng viên hướng dẫn. Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn (2022), trong hướng dẫn báo cáo thực tập thạc sĩ định hướng ứng dụng ngành Quản trị kinh doanh, đặt lời cảm ơn trước bản cam kết không đạo văn. Bảng dưới đây gom lại ba cách sắp xếp đó.

Bài cách viết lời mở đầu báo cáo thực tập giải thích lời mở đầu khác lời cảm ơn ở điểm nào, vì hai trang này hay bị gộp làm một.

Trả lời thẳng: Thứ tự thường gặp là nhà trường và khoa, rồi giảng viên hướng dẫn, rồi ban lãnh đạo và người hướng dẫn tại đơn vị thực tập, tiếp đến anh chị đồng nghiệp, và cuối cùng là gia đình, bạn bè. Điểm khác với lời cảm ơn luận văn là đơn vị thực tập, nơi đã nhận bạn vào làm và thường ký nhận xét vào chính báo cáo này.

Hyland (2004) phân tích 240 lời cảm ơn trong luận văn thạc sĩ và tiến sĩ ở năm trường đại học Hồng Kông, và thấy phần cảm ơn chiếm 90% tổng số bước trong toàn bộ dữ liệu. Tác giả viết: "Only the central Thanking move is obligatory and only Thanking for academic assistance occurred in every text" (Hyland, 2004, tr. 308). Nói cách khác, trong mẫu đó chỉ phần cảm ơn là bắt buộc, và lời cảm ơn người hỗ trợ về chuyên môn là thứ duy nhất có mặt trong mọi văn bản. Với báo cáo thực tập, người hỗ trợ chuyên môn gồm cả giảng viên hướng dẫn lẫn người hướng dẫn tại đơn vị.

Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế (2024) để nội dung và đối tượng cảm ơn cho tác giả tự quyết, nhưng dặn hạn chế liệt kê tên cá nhân nếu không thật cần thiết. Vì thế, với nhóm đồng nghiệp đông người, một câu cảm ơn chung cho cả phòng ban thường gọn hơn một danh sách dài tên.

Trả lời thẳng: Một lời cảm ơn có mạch thường gồm ba đoạn: một câu mở nói ngắn về đợt thực tập, một đoạn cảm ơn từng nhóm người theo thứ tự ở trên, và một câu kết nhận phần thiếu sót về mình. Cấu trúc này khớp với ba bước Hyland (2004) mô tả, gồm suy ngẫm, cảm ơn và tuyên bố trách nhiệm.

Hyland (2004) gọi ba bước đó là Reflecting, Thanking và Announcing, trong đó bước đầu và bước cuối là tuỳ chọn, và chỉ 12 trong 240 văn bản có đủ cả ba. Khung mẫu dưới đây đi theo đúng ba bước đó. Các chỗ trong ngoặc vuông là phần bạn phải tự điền bằng thông tin thật của mình, vì một lời cảm ơn chép nguyên từ mạng sẽ lộ ngay khi tên công ty hay tên người hướng dẫn không khớp với các trang khác.

LỜI CẢM ƠN

Sau [số tuần] tuần thực tập tại [tên đơn vị thực tập], em đã có dịp áp dụng kiến thức [tên ngành] vào công việc [tên công việc cụ thể] tại [phòng ban].

Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu [tên trường] và quý thầy cô Khoa [tên khoa] đã trang bị cho em nền tảng kiến thức trong suốt quá trình học. Em xin gửi lời cảm ơn đặc biệt tới [học vị, họ tên giảng viên hướng dẫn], người đã [một việc cụ thể, ví dụ góp ý đề cương hay sửa chương 2] để em hoàn thành báo cáo này.

Em cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo [tên đơn vị] đã tiếp nhận em, và [chức danh, họ tên người hướng dẫn tại đơn vị] đã trực tiếp hướng dẫn em [một việc cụ thể]. Cảm ơn các anh chị phòng [tên phòng ban] đã hỗ trợ em trong thời gian thực tập.

Do thời gian và kinh nghiệm còn hạn chế, báo cáo khó tránh khỏi thiếu sót. Em rất mong nhận được góp ý của quý thầy cô để hoàn thiện hơn.

[Nơi viết], ngày … tháng … năm …
Sinh viên thực hiện
[Họ tên]

Câu cuối về thiếu sót là một quy ước quen thuộc trong lời cảm ơn tiếng Việt, và nó giữ đúng vai trò của bước tuyên bố trách nhiệm trong mô hình của Hyland (2004). Câu đó nên ngắn, vì kéo dài lời xin lỗi khiến giọng văn yếu đi ngay ở trang đầu.

Trả lời thẳng: Giọng văn nên trang trọng nhưng chân thành, xưng "em" hoặc "tôi" theo đúng cách xưng hô của khoa, và mỗi lời cảm ơn gắn với một việc cụ thể. Tránh lặp đi lặp lại các cụm như "chân thành cảm ơn" ở mọi câu, tránh tính từ cường điệu, và tránh kể lể chuyện riêng.

Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế (2024) yêu cầu câu văn trong lời cảm ơn rõ ràng và tránh lặp lại một từ hay cụm từ nhiều lần, đồng thời không dùng phông chữ khó đọc. Một câu như "em xin cảm ơn thầy đã góp ý hai vòng cho chương phân tích" có sức nặng hơn ba câu "vô cùng biết ơn" không gắn với việc gì.

Một điểm riêng của báo cáo thực tập là thông tin doanh nghiệp. Khi cảm ơn người hướng dẫn tại đơn vị, hãy nêu việc họ giúp bạn chứ đừng nêu số liệu kinh doanh, tên khách hàng hay chi tiết nội bộ. Trang này được in và nộp cho khoa, nên những gì công ty chưa cho phép công khai không nên xuất hiện ở đây.

Trả lời thẳng: Bốn lỗi hay gặp là chép nguyên mẫu trên mạng mà quên sửa tên, sai học vị hoặc tên giảng viên, tên đơn vị thực tập không khớp với trang bìa và trang nhận xét, và viết dài quá một trang. Phần lớn các lỗi này không làm báo cáo trượt, trừ việc chép nguyên văn mà không trích dẫn, vốn có trường xử rớt, và giảng viên thấy chúng ngay từ trang đầu tiên.

Lỗi chép mẫu là phổ biến nhất vì các trang mẫu lời cảm ơn được chia sẻ rất rộng. Xem bài của người khác để học khung là hợp lý, nhưng phần nội dung phải là của bạn. Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn (2022) cảnh báo rằng báo cáo sao chép từ báo cáo khác mà không trích dẫn sẽ bị đánh rớt.

Trước khi in, hãy đối chiếu ba thứ trên trang lời cảm ơn với các trang còn lại: tên đơn vị thực tập so với trang bìa, tên và học vị giảng viên so với trang nhận xét, và thời gian thực tập so với nhật ký thực tập. Bài cách viết nhật ký thực tập hướng dẫn ghi mốc thời gian để bạn có số liệu đối chiếu.