Ôn thi giữa kỳ môn đại cương thế nào cho hiệu quả?

Trả lời thẳng: Không có một con số chung cho mọi trường. Quy chế đào tạo trình độ đại học chỉ yêu cầu mỗi học phần có tối thiểu hai điểm thành phần, còn hình thức và trọng số của từng điểm, trong đó có bài giữa kỳ, do đề cương chi tiết của học phần quy định. Vì vậy đề cương của môn bạn đang học mới là nơi trả lời chính xác.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), tại khoản 1 Điều 9 của Quy chế đào tạo trình độ đại học ban hành kèm Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT, quy định "sinh viên được đánh giá qua tối thiểu hai điểm thành phần" và "trọng số của mỗi điểm thành phần được quy định trong đề cương chi tiết của mỗi học phần". Học phần có khối lượng dưới 2 tín chỉ có thể chỉ có một điểm đánh giá. Thông tư ký ngày 18/3/2021 và có hiệu lực từ ngày 03/5/2021. Cùng Điều 9 cho biết điểm học phần được làm tròn tới một chữ số thập phân rồi quy ra điểm chữ, trong đó A từ 8,5 đến 10, B từ 7,0 đến 8,4, C từ 5,5 đến 6,9, D từ 4,0 đến 5,4, và F dưới 4,0.

Cách tính điểm theo trọng số này có hệ quả thực tế cho việc ôn. Nếu bài giữa kỳ của một môn đại cương chiếm phần lớn điểm quá trình, một kết quả yếu ở giữa kỳ sẽ buộc bạn phải đạt điểm cao hơn nhiều ở bài cuối kỳ mới giữ được mức B. Đọc đề cương ngay tuần đầu giúp bạn biết bài giữa kỳ là trắc nghiệm, tự luận hay bài tập lớn, và từ đó chọn cách ôn phù hợp thay vì ôn một kiểu cho mọi môn.

Bảng tổng hợp từ Điều 9 và Điều 10 của Quy chế ban hành kèm Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021). Trường có thể dùng thêm các mức điểm chữ khác, nên hãy đối chiếu quy chế của trường mình.

Trả lời thẳng: Đề thi và tài liệu ôn thi của khoá trước hữu ích khi bạn dùng chúng để tự kiểm tra, không phải để đọc đáp án cho quen mắt. Trước khi dùng, hãy so phạm vi của đề cũ với đề cương học phần năm nay, vì giảng viên có thể đổi chương, đổi hình thức thi hoặc đổi trọng số.

Những từ khoá sinh viên hay tìm cùng "ôn thi sinh viên", như tài liệu ôn thi, đề thi sinh viên hay web ôn thi theo từng trường, cho thấy nhu cầu lớn nhất là có câu hỏi để luyện. Roediger và Karpicke (2006), trong nghiên cứu đăng trên Psychological Science, so sánh sinh viên đọc lại một đoạn văn với sinh viên tự làm bài kiểm tra về chính đoạn đó, và thấy nhóm tự kiểm tra nhớ tốt hơn rõ rệt khi được hỏi lại sau một tuần. Hai tác giả kết luận rằng "testing is a powerful means of improving learning, not just assessing it" (Roediger & Karpicke, 2006, tr. 249), nghĩa là làm bài kiểm tra giúp học, chứ không chỉ để đo xem mình đã học được gì.

Cách dùng đề cũ đúng với kết quả này là che đáp án, làm trong giới hạn thời gian, chấm lại rồi ghi các câu sai vào một danh sách riêng. Danh sách đó mới là tài liệu ôn chính của bạn ở những buổi sau. Đọc lướt một bộ đề có sẵn lời giải tạo cảm giác đã hiểu, nhưng không cho bạn biết mình có tự làm lại được hay không.

Trả lời thẳng: Với môn nặng lý thuyết như triết học, pháp luật đại cương hay tâm lý học, bạn nên tự đặt câu hỏi và trả lời trên giấy trắng. Với môn tính toán như toán cao cấp, xác suất thống kê hay kinh tế vi mô, bạn nên trộn nhiều dạng bài trong cùng một buổi thay vì làm hết một dạng rồi mới sang dạng khác.

Ở thí nghiệm thứ hai trong bài đăng trên tạp chí Instructional Science, Rohrer và Taylor (2007) cho sinh viên đại học luyện bài toán tính thể tích các khối hình theo hai cách, hoặc làm theo từng khối cùng dạng, hoặc làm xen kẽ các dạng. Kết quả sau một tuần nghiêng hẳn về cách xen kẽ: "When tested 1 week later, performance was vastly superior after mixed practice" (Rohrer & Taylor, 2007, tr. 481). Hai tác giả cho rằng một lý do có thể là khi các dạng bài trộn lẫn, người học phải tự nhận ra bài đang hỏi dạng nào, đúng việc mà đề thi thật đòi hỏi.

Với môn lý thuyết, cách tương ứng là sau mỗi chương bạn viết ra năm đến bảy câu hỏi, rồi vài ngày sau trả lời chúng mà không mở giáo trình. Câu nào chỉ nhớ được nửa ý thì đánh dấu để hỏi lại giảng viên hoặc bạn cùng lớp. Agarwal và cộng sự (2021), trên tạp chí Educational Psychology Review, tổng quan riêng các nghiên cứu về tự kiểm tra làm trong lớp học thật, và thấy kỹ thuật này nhìn chung vẫn cải thiện kết quả học tập ở môi trường lớp học.

Bảng phân loại do MAAS tự đặt để minh hoạ, dựa trên Rohrer và Taylor (2007) và Roediger và Karpicke (2006).

Trả lời thẳng: Hãy bắt đầu ít nhất hai tuần trước ngày thi và chia việc ôn thành nhiều buổi ngắn cách nhau, thay vì dồn vào một hai đêm cuối. Nghiên cứu về giãn cách cho thấy khoảng cách tốt nhất giữa các lần ôn phụ thuộc vào việc bạn cần nhớ trong bao lâu.

Cepeda và cộng sự (2008), trên Psychological Science, cho hơn 1.350 người học một bộ dữ kiện, ôn lại sau những khoảng cách khác nhau, rồi kiểm tra sau những khoảng thời gian dài tới gần một năm. Nhóm tác giả thấy khoảng cách tối ưu giữa hai lần học tăng lên khi ngày kiểm tra ở xa hơn, và đặt khoảng cách quá ngắn làm giảm khả năng nhớ đáng kể. Với bài giữa kỳ, điều này có nghĩa là ôn chương một vào ngày học xong, rồi ôn lại sau vài ngày, tốt hơn ôn hai lần liền nhau trong cùng một buổi.

Hai tuần là mức MAAS tự gợi ý cho một môn đại cương có ba đến năm chương trong phạm vi giữa kỳ, không phải con số rút ra từ nghiên cứu. Nếu cùng tuần có ba bài giữa kỳ, bạn nên xếp xen các môn trong từng ngày để mỗi môn có khoảng nghỉ giữa các lần ôn, còn nếu môn có phần học trên LMS thì cách chia khối việc theo tuần ở bài học trực tuyến hiệu quả cũng áp dụng được.

Một lịch hai tuần có thể chia thành bốn chặng như bảng dưới. Đây là ví dụ do MAAS tự đặt, không phải quy định của trường nào.

Trả lời thẳng: Hãy xem bài giữa kỳ như một lần chẩn đoán miễn phí trước bài cuối kỳ, khi bạn vẫn còn nửa học kỳ để sửa. Xin xem lại bài nếu trường cho phép, xếp các câu mất điểm theo nguyên nhân là chưa hiểu, nhớ sai hay hết giờ, rồi điều chỉnh cách ôn cho phần còn lại của học kỳ.

Theo Điều 9 của quy chế, sinh viên có điểm học phần không đạt phải đăng ký học lại, còn việc học lại để cải thiện điểm do quy định của từng cơ sở đào tạo (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021). Quy định về học lại khiến kết quả giữa kỳ đáng được đọc kỹ, vì sửa cách học khi còn nửa học kỳ rẻ hơn nhiều so với học lại cả học phần. Câu sai do chưa hiểu cần quay lại giáo trình, câu sai do nhớ nhầm cần thêm vòng tự kiểm tra, còn câu bỏ trống do hết giờ cần luyện đề có bấm giờ.

Phần ôn cuối kỳ có quy mô lớn hơn và được bàn riêng ở bài ôn thi cuối kỳ thế nào cho hiệu quả.

Trả lời thẳng: Bạn nên tìm thêm người hướng dẫn khi đã tự luyện đề mà vẫn sai cùng một dạng câu hỏi, khi điểm giữa kỳ thấp hơn mức cần để đạt điểm chữ mong muốn, hoặc khi không hiểu tiêu chí chấm của bài tự luận. Một buổi kèm riêng giúp bạn hỏi đúng chỗ đang vướng.

Lớp môn đại cương thường đông, nên thời gian hỏi đáp với giảng viên bị chia cho nhiều người. Nếu môn đại cương của bạn dạy bằng tiếng Anh, như ở các chương trình quốc tế tại Việt Nam, MAAS có dịch vụ gia sư 1:1 theo đúng môn học, buổi học được ghi lại để bạn xem lại khi tự ôn. Gia sư giảng lại phần bạn chưa hiểu và đi qua ví dụ mẫu, còn bài thi và bài tập vẫn do bạn tự làm.