Skip to content
MAAS EdTech, Academic Success Partner
Tư vấnTư vấn
Quay lại BlogDissertation

Luận văn là gì, và mỗi bậc học gọi công trình cuối khoá ra sao?

18 phút đọc3,430 từNEW

Bạn sẽ biết công trình cuối khoá của mình được gọi là gì trong văn bản của Bộ và quy định của trường, từ đó biết nên đọc quy định nào.

Người đọc mà bài hướng tới là sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh học bằng tiếng Việt tại một trường trong nước. Nếu bạn cần phân biệt luận văn với tiểu luận thì bài tiểu luận là gì đi vào phần đó, còn phần quy định chi tiết của bậc thạc sĩ nằm ở bài quy định luận văn thạc sĩ.

Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-10-01
Chuyên mục: thesis-dissertation

Cặp kính và cuốn sổ có cây bút đặt trên mặt bàn gỗ, phía sau là hình phản chiếu trong gương của một người đang ngồi làm việc bên bàn
Ảnh minh hoạ

Luận văn là gì trong văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo?

Trả lời thẳng: Theo Điều 8 khoản 2 của Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) xem luận văn thạc sĩ là báo cáo khoa học ghi lại những kết quả nghiên cứu chủ yếu của học viên, và yêu cầu luận văn phải đóng góp được cho lý luận, học thuật hoặc công nghệ. Định nghĩa này viết riêng cho bậc thạc sĩ, còn bậc đại học và tiến sĩ có văn bản khác.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) viết rằng luận văn là "một báo cáo khoa học, tổng hợp các kết quả nghiên cứu chính của học viên" và đặt ba điều kiện cho báo cáo đó. Điều kiện thứ nhất là luận văn có đóng góp về lý luận, học thuật hoặc phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, thể hiện năng lực nghiên cứu của học viên. Điều kiện thứ hai là luận văn phù hợp với chuẩn mực văn hoá, đạo đức và thuần phong mỹ tục. Điều kiện thứ ba là luận văn tuân thủ quy định về liêm chính học thuật và sở hữu trí tuệ.

Thông tư mới thì khác ở cách viết. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) dành Điều 11 của Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT cho luận văn thạc sĩ, nhưng trong điều đó không có câu mở đầu kiểu "Luận văn là..." như thông tư cũ. Thông tư 53/2026 có hiệu lực từ 30/06/2026 và áp dụng cho các khoá thông báo tuyển sinh thạc sĩ từ 01/01/2027, còn người đã trúng tuyển theo thông báo tuyển sinh trước ngày thông tư có hiệu lực và nhập học trước 01/01/2027 tiếp tục theo quy chế cũ. Vì vậy bạn cần biết mình thuộc khoá nào trước khi trích một thông tư nào đó.

Ngoài văn bản của Bộ, giáo trình phương pháp nghiên cứu dùng chữ luận văn theo một nghĩa rộng hơn. Nguyễn Tấn Đại (n.d.), dẫn ý của Vũ Cao Đàm, mô tả luận văn khoa học là một "công trình tập sự nghiên cứu khoa học" ghi nhận một mốc phấn đấu của tác giả, ở bất kỳ bậc học nào, và là một loại báo cáo nghiên cứu có thêm đặc điểm là có hội đồng đánh giá.

Tên "luận văn" ở từng bậc học do văn bản nào quy định?

Trả lời thẳng: Chỉ bậc thạc sĩ có điều khoản riêng cho cái tên luận văn. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) dùng tên này ở Điều 8 của Thông tư 23/2021, còn ở bậc đại học thì Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026b) để từng trường tự chọn tên gọi, vì Thông tư 56/2026 chỉ nêu các tên này chứ không giải thích tên nào. Công trình của bậc tiến sĩ được gọi là luận án.

Bảng đối chiếu theo bậc học. Đại học: khóa luận, đồ án hoặc luận văn tốt nghiệp, tên do quy chế của trường quy định. Thạc sĩ định hướng nghiên cứu: luận văn thạc sĩ, theo Thông tư 23/2021 và Thông tư 53/2026. Thạc sĩ định hướng ứng dụng: đề án, đồ án hoặc dự án tốt nghiệp, học phần tốt nghiệp 6 đến 9 tín chỉ theo Thông tư 23/2021. Tiến sĩ: luận án theo Thông tư 53/2026.
Bậc đại học do trường đặt tên. Kiểm quy chế hiện hành của trường bạn.

TÊN GỌI BẬC HỌC VĂN BẢN QUY ĐỊNH TÊN BỘ QUY ĐỊNH GÌ, TRƯỜNG QUY ĐỊNH GÌ
Khóa luận, đồ án hoặc luận văn tốt nghiệp Đại học Thông tư 56/2026/TT-BGDĐT nhắc cả ba tên mà không định nghĩa tên nào, tên cụ thể nằm trong quy chế của trường Bộ quy định điều kiện bảo vệ từ xa, trong đó hội đồng chuyên môn có ít nhất 3 thành viên. Trường quy định tên gọi, số trang và cấu trúc
Luận văn thạc sĩ Thạc sĩ, định hướng nghiên cứu Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT Điều 8 và Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT Điều 11 Bộ quy định tính bắt buộc, người hướng dẫn, hội đồng và mốc thời gian. Trường quy định cấu trúc, hình thức và số trang
Đề án, đồ án hoặc dự án tốt nghiệp, hoặc hình thức khác Thạc sĩ, định hướng ứng dụng Thông tư 23/2021/TT-BGDĐT Điều 11 và Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT Điều 12 Thông tư 23/2021 đặt học phần tốt nghiệp 6 đến 9 tín chỉ. Thông tư 53/2026 để trường quyết định có làm luận văn hay không
Luận án Tiến sĩ Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT, điều quy định về luận án tiến sĩ Bộ quy định định nghĩa và điều kiện. Trường quy định cấu trúc và hình thức

Với bậc đại học, tên gọi là quy ước của trường chứ không phải của Bộ. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026b) ở Điều 12 của Thông tư 56/2026/TT-BGDĐT nhắc "đồ án tốt nghiệp hoặc khóa luận tốt nghiệp" cho phần đánh giá, và nhắc cả luận văn cạnh đồ án, khóa luận khi nói về thành phần hội đồng, nhưng không định nghĩa tên nào trong ba tên đó. Thông tư 56/2026 có hiệu lực từ 07/07/2026.

Hai ví dụ cho thấy trường dùng tên khác nhau. Trường Kinh tế, Đại học Cần Thơ (2024) đặt tên văn bản của mình là quy định hình thức trình bày luận văn đại học và yêu cầu luận văn cùng tiểu luận tốt nghiệp đại học tối thiểu 40 trang không kể phụ lục, từ 4 đến 6 chương. Trường Đại học Tôn Đức Thắng (2013) thì gộp bốn tên khóa luận, đồ án, luận văn và luận án vào một hướng dẫn, rồi dùng chung ký hiệu "Luận văn/Luận án". Văn bản của Tôn Đức Thắng là bản năm 2013 nên bạn cần kiểm bản hiện hành, nhưng nó đủ để cho thấy một trường có thể gộp nhiều tên vào một cách gọi.

Học thạc sĩ có bắt buộc phải làm luận văn không?

Trả lời thẳng: Còn tuỳ chương trình đào tạo của bạn. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) quy định cho các khoá tuyển sinh từ năm 2027, ở Điều 11, rằng chương trình định hướng nghiên cứu, học thuật thì người học phải thực hiện luận văn, còn ở Điều 12 thì chương trình định hướng ứng dụng, chuyên nghiệp do cơ sở đào tạo quy định có làm luận văn hay không, hoặc thay bằng hình thức khác.

Thông tư cũ chia rõ hơn về khối lượng. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) quy định ở Điều 8 khoản 1 rằng học viên chương trình định hướng nghiên cứu thực hiện một đề tài nghiên cứu có khối lượng từ 12 đến 15 tín chỉ, kết quả thể hiện bằng luận văn, trong thời gian ít nhất 06 tháng. Cũng theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) ở Điều 11, học viên chương trình định hướng ứng dụng làm học phần tốt nghiệp từ 6 đến 9 tín chỉ dưới dạng đề án, đồ án hoặc dự án, trong thời gian ít nhất 03 tháng.

Bài này chỉ nêu số tín chỉ của Thông tư 23/2021 và ghi rõ đó là thông tư cũ, vì trong Điều 11 của Thông tư 53/2026 không có con số tín chỉ nào cho luận văn. Cách chắc chắn nhất để biết mình thuộc loại nào là mở chương trình đào tạo của khoá mình, nơi ghi học phần tốt nghiệp là luận văn hay đề án. Phần mốc thời gian và điều kiện đi tới bảo vệ được viết kỹ ở bài điều kiện bảo vệ luận văn thạc sĩ.

Vì sao tài liệu mỗi nơi gọi công trình thạc sĩ là luận văn, luận án hay khóa luận?

Trả lời thẳng: Vì không có một hệ thuật ngữ thống nhất xuyên suốt. Giáo trình của Nguyễn Tấn Đại (n.d.), dẫn ý Vũ Cao Đàm, chia luận văn khoa học thành bảy loại và gọi công trình thạc sĩ là luận án thạc sĩ, trong khi văn bản của Bộ gọi nó là luận văn thạc sĩ. Ở bậc đại học, mỗi trường lại có quy ước riêng. Bạn nên hỏi trường mình dùng tên nào.

Bảy loại trong giáo trình đó gồm tiểu luận, khoá luận, đồ án môn học, đồ án tốt nghiệp, luận văn cử nhân, luận án thạc sĩ và luận án tiến sĩ. Nguyễn Tấn Đại (n.d.) còn ghi chú rằng cách gọi học viên cao học làm luận văn thạc sĩ đang phổ biến mà chưa có sự thống nhất về thuật ngữ. Nghĩa là khi một tài liệu hướng dẫn gọi công trình thạc sĩ là luận án, tài liệu đó đi theo cách phân loại của giáo trình chứ không đi theo văn bản của Bộ.

Luận án tiến sĩ thì có định nghĩa riêng. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) mô tả luận án là kết quả nghiên cứu khoa học của nghiên cứu sinh, thể hiện năng lực nghiên cứu độc lập, phát hiện và giải quyết vấn đề khoa học hoặc thực tiễn trong lĩnh vực nghiên cứu. Vậy nên nếu bạn đang ở bậc tiến sĩ thì công trình của bạn là luận án, và bài bảo vệ luận án tiến sĩ có mấy cấp bàn tiếp phần đó.

Hệ quả thực hành là bạn đừng tin một con số hay một yêu cầu chỉ vì nó đứng cạnh chữ luận văn trên mạng. Một trang gọi "luận văn" có thể đang nói về luận văn thạc sĩ, về luận văn đại học của một trường cụ thể, hoặc về luận án, và mỗi loại có căn cứ khác nhau.

Luận văn được đánh giá theo tiêu chí nào, và ai chịu trách nhiệm về nó?

Trả lời thẳng: Tiêu chí chung nằm ở Điều 8 khoản 2 của Thông tư 23/2021, nơi Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) yêu cầu luận văn có đóng góp, phù hợp chuẩn mực đạo đức và tuân thủ liêm chính học thuật. Với các khoá tuyển sinh từ năm 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) ghi ở Điều 29 rằng chính người học chịu trách nhiệm về tính chính xác và tính nguyên bản của luận văn.

Theo quy chế mới, câu cụ thể trong Điều 29 khoản 2 điểm c mà Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) viết là người học "chịu trách nhiệm về tính chính xác, tính nguyên bản của luận văn", cùng với luận án, đề án và các công bố khoa học liên quan. Người hướng dẫn góp ý và định hướng, còn nội dung và cách trích dẫn là phần của bạn.

Về hội đồng, hai thông tư viết khác nhau. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) ở Điều 9 yêu cầu hội đồng có ít nhất 05 thành viên và ít nhất 01 phản biện ngoài cơ sở đào tạo, chấm theo thang điểm 10, đạt từ 5,5 điểm, và cho đánh giá lại một lần trong 03 tháng. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) ở Điều 11 cho hội đồng có số thành viên lẻ từ 03 người trở lên, đều trình độ tiến sĩ trở lên, và cơ sở đào tạo tổ chức đánh giá trong tối đa 03 tháng kể từ khi học viên nộp dự thảo luận văn. Phần điểm số được trình bày kỹ ở bài thang điểm chấm luận văn thạc sĩ.

Còn câu hỏi luận văn có cần giả thuyết nghiên cứu hay không thì không nằm trong thông tư. Hạnh Quỳnh (2022) ghi lại trong bản tin của khoa ý kiến của Vũ Cao Đàm, theo đó luận án tiến sĩ cần đặt giả thuyết để tìm luận cứ chứng minh, điều không bắt buộc ở khóa luận tốt nghiệp hay luận văn thạc sĩ. Đây là ý kiến của một chuyên gia được bản tin ghi lại, không phải quy định, nên bạn hỏi giảng viên hướng dẫn xem ngành và trường mình yêu cầu gì.

Làm sao biết công trình của mình thuộc loại nào và nên đọc bài nào tiếp?

Trả lời thẳng: Bạn xem ba thứ theo thứ tự. Trước hết là quyết định giao đề tài hoặc kế hoạch học tập, nơi ghi tên công trình của bạn. Tiếp theo là chương trình của bạn thuộc định hướng nghiên cứu hay định hướng ứng dụng. Cuối cùng là quy định hình thức của trường. Biết tên rồi, bạn chọn bài đọc tiếp theo việc đang làm, như đề cương, bảo vệ, số trang hay trình bày.

Mỗi bài dưới đây đi sâu vào một việc mà bài này chỉ nhắc qua.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn là gì?
Với bậc thạc sĩ, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) định nghĩa luận văn là một báo cáo khoa học tổng hợp các kết quả nghiên cứu chính của học viên, có đóng góp về lý luận, học thuật hoặc công nghệ. Ở bậc đại học, tên gọi do trường quy định, nên một số trường gọi công trình cuối khoá là luận văn và một số trường gọi là khóa luận.

Luận văn khác luận án ở điểm nào?
Khác ở bậc học và ở văn bản căn cứ. Luận văn là tên dùng cho bậc thạc sĩ theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), còn luận án là công trình của nghiên cứu sinh, và Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026a) mô tả luận án là thể hiện năng lực nghiên cứu độc lập, phát hiện và giải quyết vấn đề khoa học hoặc thực tiễn.

Khóa luận tốt nghiệp có phải là luận văn đại học không?
Tuỳ trường. Thông tư 56/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2026b) nhắc đồ án, khóa luận và luận văn nhưng không định nghĩa tên nào, nên tên do trường quyết định. Trường Kinh tế, Đại học Cần Thơ (2024) dùng "luận văn đại học" trong tên văn bản của mình, còn Trường Đại học Tôn Đức Thắng (2013) gộp khóa luận, đồ án và luận văn vào một hướng dẫn.

Luận văn thạc sĩ có bắt buộc phải có đóng góp mới không?
Có, ở mức đóng góp về lý luận, học thuật hoặc phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo. Điều 8 khoản 2 điểm a của Thông tư 23/2021, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), đặt điều kiện này cho luận văn thạc sĩ. Mức đóng góp cụ thể ra sao thì bạn trao đổi với người hướng dẫn, vì thông tư không đo nó bằng con số.

Luận văn phải dài bao nhiêu trang?
Bộ không quy định số trang, vì Điều 8 khoản 5 của Thông tư 23/2021 giao cấu trúc và hình thức cho quy chế của cơ sở đào tạo. Trường Kinh tế, Đại học Cần Thơ (2024) đặt tối thiểu 40 trang cho luận văn đại học, và Trường Đại học Lạc Hồng (2025) đặt từ 60 đến 80 trang cho luận văn thạc sĩ. Bài luận văn thạc sĩ bao nhiêu trang so sánh thêm các trường.

Dịch vụ hỗ trợ luận văn của MAAS có làm thay luận văn không?
Không. Dịch vụ hỗ trợ luận văn, luận án của MAAS là dịch vụ đồng hành, chia thành ba giai đoạn Đề cương, Bản nháp từng chương và Bản hoàn thiện, trong đó chuyên gia đúng chuyên ngành cùng bạn lựa chọn đề tài và góp ý trên từng phần. Người viết luận văn và quyết định nội dung cuối cùng là bạn, và dịch vụ không dành cho người muốn giao hẳn luận văn cho người khác viết rồi đứng tên.

MAAS làm gì sau khi bạn biết tên công trình của mình?

Hai văn bản đáng tìm đầu tiên là quyết định giao đề tài và quy định hình thức của trường, vì chúng cho biết công trình của bạn mang tên gì và phần nào do trường quy định. Chưa thấy thì bạn hỏi giảng viên hướng dẫn hoặc phòng đào tạo.

Khi tên công trình đã rõ, luận văn đại học hay luận văn thạc sĩ, mà bạn còn lưỡng lự nên bắt đầu từ đề tài hay từ đề cương, bạn có thể đặt buổi tư vấn miễn phí 15 phút để hai bên bàn phạm vi hỗ trợ, và đọc trang dịch vụ hỗ trợ luận văn, luận án để thấy cách làm việc theo ba giai đoạn. Luận văn là của bạn, từ trang đầu tới quyết định cuối.

Đọc tiếp

References

Chia sẻ bài viếtFacebookLinkedInZaloEmail
Xem tất cả bài viếtHỏi chuyên gia MAAS ▸
Cần áp dụng vào bài của bạn?

Từ bài viết này
đến bài của bạn.

Trong một buổi tư vấn miễn phí 15 phút, chuyên gia Tiến sĩ và Thạc sĩ của MAAS nghe đề bài hoặc đề tài của bạn cùng yêu cầu của người hướng dẫn, rồi gợi ý cách áp dụng nội dung bài này vào đúng trường hợp đó.

Đặt buổi tư vấn miễn phí ▸Nhắn Zalo ▸Gặp đội ngũ chuyên gia →