Quy chế quốc gia đang áp dụng không còn bắt buộc hai hội đồng như quy chế trước năm 2017, chỉ đòi một buổi bảo vệ chính thức tại cơ sở đào tạo sau khi luận án qua sinh hoạt khoa học ở đơn vị chuyên môn và phản biện độc lập, nhưng nhiều Học viện và trường vẫn tự đặt thêm một cấp trong quy chế riêng của mình.
Cập nhật lần cuối: 2026-09-28
Chuyên mục: thesis-dissertation
Bảo vệ luận án tiến sĩ hiện nay có mấy cấp?
Trả lời thẳng: Quy chế quốc gia hiện hành gói quy trình đánh giá luận án thành ba bước nối tiếp, không còn gọi tên chính thức là "hai cấp": một buổi sinh hoạt chuyên môn, một vòng phản biện kín, rồi một hội đồng chấm chính thức. Chỉ hội đồng chấm cuối cùng bỏ phiếu quyết định luận án đạt hay không đạt.
Bằng chứng: Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) nêu tại Điều 14 khoản 2 của Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT rằng "cơ sở đào tạo quy định chi tiết việc đánh giá luận án ở đơn vị chuyên môn bảo đảm đúng tính chất là sinh hoạt khoa học, hỗ trợ nghiên cứu sinh hoàn thiện luận án trước khi thực hiện quy trình phản biện độc lập và bảo vệ luận án tại Hội đồng đánh giá luận án của cơ sở đào tạo". Cùng văn bản này, ở Điều 16, mô tả hội đồng đánh giá luận án tại cơ sở đào tạo gồm tối thiểu 5 thành viên, trong đó tối thiểu 2 thành viên ngoài cơ sở đào tạo, và luận án được thông qua nếu không có hoặc chỉ có 1 thành viên có mặt không đồng ý về chuyên môn.
Ví dụ: Nếu bạn đọc một trang tiếng Việt nói bảo vệ luận án tiến sĩ có 2 cấp là cấp cơ sở (có hội đồng bỏ phiếu) và cấp trường, đó là cách nói bám theo Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT, đã hết hiệu lực từ 20/5/2017 khi Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT thay thế. Ngay từ Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT, bước ở đơn vị chuyên môn đã đổi thành sinh hoạt khoa học, không còn là một hội đồng bỏ phiếu, dù văn bản này vẫn giữ một ngưỡng thông qua ở cấp quốc gia là tối thiểu 3/4 trong số ít nhất 5 nhà khoa học được mời. Quy chế quốc gia hiện hành, Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, bỏ luôn ngưỡng đó, nhưng cơ sở đào tạo của bạn hoàn toàn có thể vẫn tổ chức 2 buổi trong quy chế riêng, nên câu trả lời đúng luôn cần kiểm cả hai lớp quy định.
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp cơ sở là gì?
Trả lời thẳng: Cụm "cấp cơ sở" mang hai nghĩa tuỳ thời điểm. Ở quy chế 2009, đây từng là một hội đồng có bỏ phiếu thật sự. Từ quy chế 2017 tới nay, bước tương đương chỉ còn là một buổi trao đổi chuyên môn, không phải cuộc họp bỏ phiếu. Học viện Kỹ thuật quân sự, trong quy chế năm 2025, vẫn tổ chức bước này thành hội đồng có bỏ phiếu.
Bằng chứng: Bộ Giáo dục và Đào tạo (2009), tại Điều 31 của Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT, ghi nguyên văn rằng luận án tiến sĩ được tiến hành đánh giá qua hai cấp, với Điều 32 gọi tên cấp đầu tiên là "Đánh giá luận án cấp cơ sở (đơn vị chuyên môn)" và tổ chức bằng một hội đồng 7 thành viên. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2017), tại Điều 16 của Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT thay thế Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT từ 20/5/2017, đã đổi bước này thành "Đánh giá luận án ở đơn vị chuyên môn", một hình thức sinh hoạt khoa học không còn là hội đồng bỏ phiếu, dù vẫn giữ ngưỡng thông qua tối thiểu 3/4 trong số ít nhất 5 nhà khoa học được mời. Đối chiếu với Điều 14 của Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT ở mục trên, quy chế hiện hành bỏ luôn ngưỡng 3/4 đó. Riêng Học viện Hành chính (2013), theo quy chế đào tạo tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công ban hành năm 2013 khi Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT còn hiệu lực, Điều 31 ghi rằng luận án tiến sĩ được tiến hành đánh giá chính thức qua 2 cấp, gồm cấp cơ sở và cấp Học viện.
Ví dụ: Nếu trường bạn thông báo lịch "bảo vệ cấp cơ sở" kèm quyết định thành lập hội đồng và có bỏ phiếu thông qua, đó là quy chế riêng của trường bạn cộng thêm vào khung quốc gia, không phải một yêu cầu bắt buộc chung cho mọi nghiên cứu sinh hiện nay. Cách chắc nhất để biết mình có phải qua bước này hay không là đọc quy chế đào tạo tiến sĩ do chính cơ sở bạn theo học ban hành, vì Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT giao quyền cụ thể hoá cho từng nơi.
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp trường khác gì cấp học viện?
Trả lời thẳng: Về bản chất, cấp trường và cấp học viện là cùng một vị trí, chỉ khác tên gọi theo danh xưng của đơn vị. Cả hai đều chỉ buổi chấm chính thức sau cùng, nơi hội đồng bỏ phiếu quyết định kết quả. Trường Đại học thường dùng "cấp trường", Học viện thường dùng "cấp học viện", còn một số viện nghiên cứu gọi là "cấp viện" theo tên đơn vị mình.
Bằng chứng: Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (2025) tổ chức thành công một buổi bảo vệ ngày 16/7/2025, được gọi chính thức là "Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Học viện". Học viện Khoa học và Công nghệ (n.d.), thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, có hẳn một bộ biểu mẫu riêng đặt tên "Các biểu mẫu bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Học viện", gồm đơn đề nghị, thư mời, và biên bản Hội đồng cấp Học viện. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), ở Điều 16 của Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, quy định hội đồng này tối thiểu 5 thành viên, tối đa 2 người chưa có chức danh giáo sư hoặc phó giáo sư, và tối thiểu 2 thành viên ngoài cơ sở đào tạo.
Ví dụ: Nếu bạn học tại một Học viện, đừng hiểu nhầm rằng "cấp Học viện" là một cấp phụ thêm bên cạnh "cấp trường" mà các bạn học ở trường đại học phải qua. Hai tên gọi này chỉ đúng một buổi bảo vệ, chỉ khác chữ dùng theo tên đơn vị của bạn.
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp nhà nước có còn áp dụng không?
Trả lời thẳng: Không còn. Cụm "cấp nhà nước" gắn với một mô hình quản lý cũ hơn cả quy chế 2009, thời điểm cơ quan quản lý ngành trực tiếp lập hội đồng chấm cao nhất thay vì giao cho từng trường. Quy chế 2017 và 2021 đều không còn dùng cụm này cho bước bảo vệ nào. Người đọc cũng dễ nhầm cụm này với tên một loại đề tài do ngân sách trung ương tài trợ.
Bằng chứng: Bộ môn Nội, Trường Đại học Y Dược Huế (n.d.), trong một trang quy trình nội bộ, mô tả một quy trình theo cách đánh số cũ, không dẫn số hiệu Thông tư đang hiệu lực, gồm các bước bảo vệ cấp Bộ môn, phản biện độc lập do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, rồi tổ chức bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Nhà nước, với hội đồng do quyết định của Bộ thành lập. Đây là dấu vết của một mô hình quản lý cũ hơn cả Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT, khi Bộ trực tiếp lập hội đồng cấp cao nhất chứ không giao quyền cho cơ sở đào tạo như hiện nay.
Ví dụ: Nếu bạn tìm thấy một trang nói "bảo vệ luận án tiến sĩ cấp nhà nước" và nghĩ đó là một bước bắt buộc mình còn thiếu, hãy dừng lại kiểm số hiệu Thông tư mà trang đó dẫn. Rất có thể trang đó đang mô tả quy chế đã hết hiệu lực từ nhiều năm, hoặc đang nhắc tới cấp ngân sách của một đề tài nghiên cứu chứ không phải cấp bảo vệ luận án của bạn.
Phản biện độc lập nằm ở đâu trong các cấp bảo vệ?
Trả lời thẳng: Theo Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, phản biện độc lập nằm giữa sinh hoạt khoa học và buổi bảo vệ duy nhất, với 2 nhà khoa học ngoài cơ sở đào tạo cho ý kiến. Thời hạn tối đa 6 tháng, cộng thêm 3 tháng nếu phải phản biện lần hai, và không có lần ba. Riêng Học viện Kỹ thuật quân sự đặt buổi bảo vệ cấp cơ sở có bỏ phiếu trước phản biện độc lập.
Bằng chứng: Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021), ở Điều 15 của Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, quy định luận án được gửi cho 2 nhà khoa học hoặc chuyên gia độc lập ngoài cơ sở đào tạo, đạt yêu cầu khi cả 2 người đồng ý, và nếu 1 người không đồng ý thì mời thêm 1 người thứ ba. Học viện Kỹ thuật quân sự (2025), ở Điều 16 của quy chế, quy định luận án chỉ được đưa ra bảo vệ ở Hội đồng cấp Học viện khi được từ 3 trên 4 số thành viên hội đồng cấp cơ sở có mặt tán thành, còn Điều 17 đặt phản biện độc lập ngay sau bước đó.
Ví dụ: Nếu bạn thấy lịch trình của mình có phản biện độc lập diễn ra sau một buổi bảo vệ, chứ không phải trước buổi bảo vệ duy nhất, đừng vội cho rằng trường làm sai quy trình. Có thể cơ sở đào tạo của bạn thuộc nhóm tự đặt thêm một cấp bảo vệ và xếp lại trình tự phản biện theo quy chế riêng, ban hành dựa trên quyền cụ thể hoá quy chế mà Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT giao cho từng nơi.
Sắp tới có đổi quy định về các cấp bảo vệ không?
Trả lời thẳng: Ngày 30/6/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT thay thế Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT, nhưng chỉ bắt đầu áp dụng cho khoá tuyển mới từ đầu năm 2027. Nghiên cứu sinh trúng tuyển và nhập học trước mốc đó vẫn theo quy chế 2021 như cũ. Cấu trúc chương III của Thông tư mới vẫn giữ ba bước tương tự, chỉ đổi vài chi tiết.
Bằng chứng: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2026a), trong bài giới thiệu Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT ngày 06/8/2026, xác nhận thông tư mới có hiệu lực từ 30/6/2026 nhưng chỉ áp dụng cho các khoá thông báo tuyển sinh từ 1/1/2027, còn nghiên cứu sinh trúng tuyển trước đó tiếp tục theo Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT. Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2026b), trong bài phân tích điểm mới ngày 12/8/2026, nêu rằng phản biện độc lập theo Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT gửi cho 3 người thay vì 2 người như quy chế cũ, và cho phép miễn phản biện độc lập nếu công bố khoa học của nghiên cứu sinh vượt chuẩn đầu ra. Số 3 người này chỉ mới xác nhận qua bài phân tích, nên nếu bạn cần trích dẫn con số này cho hồ sơ chính thức, nên đối chiếu thêm với văn bản Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT khi có bản toàn văn ổn định.
Ví dụ: Nếu bạn vừa trúng tuyển vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, hãy hỏi rõ phòng đào tạo của cơ sở bạn theo học xem hồ sơ tuyển sinh của mình thuộc Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT hay Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT, vì hai văn bản có một số chi tiết khác nhau về số phản biện độc lập và điều kiện miễn phản biện.
Bảng dưới đây so 4 mốc quy định quốc gia về số cấp bảo vệ chính thức:
| Văn bản | Hiệu lực | Số cấp bảo vệ chính thức | Tên gọi từng cấp |
|---|---|---|---|
| Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT | Hết hiệu lực từ 20/5/2017 | 2 cấp | Cấp cơ sở (đơn vị chuyên môn, hội đồng 7 thành viên), cấp trường hoặc viện |
| Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT | Hết hiệu lực từ 15/8/2021 | 1 hội đồng bảo vệ chính thức | Sinh hoạt khoa học ở đơn vị chuyên môn (không phải hội đồng, ngưỡng thông qua 3/4 trong số ít nhất 5 nhà khoa học được mời), hội đồng cấp trường hoặc viện |
| Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT | Đang áp dụng cho phần lớn nghiên cứu sinh | 1 hội đồng bảo vệ chính thức | Sinh hoạt khoa học ở đơn vị chuyên môn (không phải hội đồng), phản biện độc lập, hội đồng đánh giá luận án tại cơ sở đào tạo |
| Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT | Từ 30/6/2026, áp dụng cho khoá thông báo tuyển sinh từ 1/1/2027 | 1 hội đồng bảo vệ chính thức | Cùng cấu trúc 3 bước như Thông tư 18/2021, đổi số phản biện độc lập lên 3 người (theo bài phân tích của HCMA) |
Nếu ở một chặng nào đó luận án của bạn không đạt yêu cầu, cách xử lý và thời hạn làm lại là một chủ đề riêng, xem bảo vệ luận án tiến sĩ không đạt thì sao để biết quy chế phản biện độc lập và hội đồng xử lý trường hợp này ra sao. Bậc thạc sĩ có quy chế phản biện độc lập riêng, khác quy chế tiến sĩ ở trên, xem luận văn thạc sĩ bảo vệ không đạt thì sao để phân biệt.
Câu hỏi thường gặp
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp trường là gì?
Đây là buổi bảo vệ chính thức cuối cùng trước Hội đồng đánh giá luận án của cơ sở đào tạo, tổ chức tại các cơ sở mang danh xưng "Trường Đại học", và là bước duy nhất bỏ phiếu thông qua luận án theo Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT đang áp dụng, dù phản biện độc lập trước đó có thể khiến luận án chưa được đưa ra bảo vệ.
Cấp học viện có giống cấp trường không?
Có, về bản chất đây là cùng một vị trí trong quy trình. Cơ sở mang danh xưng "Học viện" thường gọi buổi bảo vệ chính thức cuối cùng là "cấp Học viện", cơ sở mang danh xưng "Trường Đại học" thường gọi là "cấp trường", còn viện nghiên cứu có thể gọi "cấp viện", chỉ khác tên gọi theo tên đơn vị.
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp cơ sở là gì?
Tuỳ thời điểm. Theo Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT, hết hiệu lực từ 20/5/2017, đây là một Hội đồng chính thức có bỏ phiếu tại đơn vị chuyên môn. Từ Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT và tiếp tục theo Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT hiện hành, bước tương đương chỉ còn là sinh hoạt khoa học, không bắt buộc là một hội đồng bỏ phiếu, trừ khi cơ sở đào tạo của bạn tự đặt thêm bước này trong quy chế riêng.
Bảo vệ luận án tiến sĩ cấp nhà nước có còn áp dụng không?
Không. Cụm này thuộc một mô hình quản lý cũ hơn cả Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT, thời điểm Bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp lập hội đồng cấp cao nhất. Cần phân biệt với "đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước", một hạng mục tài trợ nghiên cứu khoa học, không liên quan tới cấp bảo vệ luận án.
Mỗi cơ sở đào tạo có quyền tự đặt thêm cấp bảo vệ không?
Có. Điều 22 của Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT giao cho cơ sở đào tạo trách nhiệm xây dựng, ban hành, và tổ chức thực hiện quy chế riêng, với yêu cầu ngang bằng hoặc cao hơn nhưng không được trái với quy định của quy chế quốc gia. Đây là căn cứ giải thích vì sao Học viện Kỹ thuật quân sự vẫn duy trì một bước bảo vệ cấp cơ sở trong quy chế riêng của trường, trước khi chuyển sang phản biện độc lập và hội đồng cấp Học viện.
MAAS đồng hành ở khâu nào trong quá trình chuẩn bị bảo vệ các cấp này?
Người quyết định luận án đạt hay không đạt là hội đồng đánh giá và các phản biện độc lập theo quy chế của cơ sở đào tạo, MAAS không thay bạn quyết định kết quả bảo vệ. Nếu bạn cần người đồng hành ở khâu chuẩn bị luận án cho tới phiên bản gửi đi đánh giá ở đơn vị chuyên môn, dịch vụ Hỗ trợ luận án tiến sĩ của MAAS hướng dẫn theo ba chặng đề cương, bản nháp, và bản hoàn thiện.
Bài liên quan
- Nộp luận án tiến sĩ xong bao lâu thì được bảo vệ và cấp bằng? cho trần thời gian từng chặng theo Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT
- Bảo vệ luận án tiến sĩ không đạt thì sao? cho cách xử lý khi một chặng bảo vệ không đạt yêu cầu
- Luận văn thạc sĩ bảo vệ không đạt thì sao? cho quy chế phản biện độc lập ở bậc thạc sĩ, khác quy chế tiến sĩ
References
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2021). Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ. Retrieved September 28, 2026, from https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-18-2021-TT-BGDDT-Quy-che-tuyen-sinh-va-dao-tao-trinh-do-tien-si-480305.aspx
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2017). Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ. Retrieved September 28, 2026, from https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-08-2017-TT-BGDDT-Quy-che-tuyen-sinh-dao-tao-trinh-do-tien-si-338487.aspx
Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2009). Thông tư 10/2009/TT-BGDĐT ban hành Quy chế đào tạo trình độ tiến sĩ. Retrieved September 28, 2026, from https://gs.ctu.edu.vn/tuyen-sinh/48-quy-dinh-dao-tao/quy-dinh-quy-che-cua-bo-gd-dt/13-quy-che-dao-tao-trinh-do-tien-si-ban-hanh-kem-theo-thong-tu-10-tt-bgddt-ngay-07-5-2009-cua-bo-truong-bo-giao-duc-va-dao-tao.html
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. (2026a, August 6). Giới thiệu Thông tư số 53/2026/TT-BGDĐT. Retrieved September 28, 2026, from https://hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin-tuc.aspx?ItemID=21654
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. (2026b, August 12). Một số điểm mới về tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ theo Thông tư số 53/2026/TT-BGDĐT. Retrieved September 28, 2026, from https://hcma.vn/mot-so-diem-moi-ve-tuyen-sinh-va-dao-tao-trinh-do-tien-si-theo-thong-tu-so-532026ttbgddt-21696.htm
Học viện Hành chính. (2013). Quy chế đào tạo trình độ tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công. Retrieved September 28, 2026, from https://tailieu.vn/doc/quy-che-dao-tao-trinh-do-tien-si-1843978.html
Học viện Kỹ thuật quân sự. (2025). Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ hệ dân sự. Retrieved September 28, 2026, from https://sdh.mta.edu.vn/wp-content/uploads/2025/09/2025_QC-HV_Quy-che-tuyen-sinh-va-dao-tao-trinh-do-tien-si-he-dan-su-tai-Hoc-vien-KTQS_signed.pdf
Học viện Khoa học và Công nghệ. (n.d.). Các biểu mẫu bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Học viện. Retrieved September 28, 2026, from https://gust.edu.vn/vn/html/bm-bao-ve-luan-an-cap-hoc-vien
Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông. (2025, July 16). Nghiên cứu sinh Hoàng Ngọc Cảnh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Học viện. Retrieved September 28, 2026, from https://sdh.ptit.edu.vn/2025/07/16/nghien-cuu-sinh-hoang-ngoc-canh-bao-ve-thanh-cong-luan-an-tien-si-cap-hoc-vien/
Bộ môn Nội, Trường Đại học Y Dược Huế. (n.d.). Quy trình bảo vệ luận án tiến sĩ. Retrieved September 28, 2026, from https://bomonnoiydhue.edu.vn/quy-che-quy-dinh-thong-bao-1/qui-trinh-bao-ve-luan-an-tien-si.html