APA 7th và Harvard referencing khác nhau trước hết ở vị thế, vì APA 7th là một chuẩn duy nhất được in trong một cuốn cẩm nang mà mọi người dùng đều theo, còn "Harvard" là tên gọi chung cho cả một họ kiểu trích dẫn tác giả và năm, thay đổi từ trường này sang trường khác. Nhiều du học sinh Việt chuyển qua các bài assignment với giả định rằng Harvard cũng là một bộ luật cố định như APA, và chính giả định đó là chỗ điểm bị trừ lúc nào không hay, vì theo nhầm phiên bản Harvard của một khoa khác thì người chấm đọc thành cẩu thả.
Bài viết này sẽ giúp bạn nhận ra mình đang phải theo hệ nào và theo nó cho đúng, bằng cách đặt hai hệ cạnh nhau, chỉ ra chỗ chúng giống nhau, chỗ chúng tách nhau ở trích dẫn trong bài và ở danh mục tài liệu tham khảo, và cách quyết định dùng hệ nào. Khi đã nắm được những điểm này, bạn có thể làm đúng theo yêu cầu của khoa mà không phải phân vân trước từng dấu chấm.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-07-07
Chuyên mục: citation-formatting
APA 7th và Harvard có phải cùng một loại hệ không?
Trả lời trực tiếp: Hai hệ dùng chung một cơ chế cơ bản nhưng không cùng vị thế. Cả hai đều là hệ tác giả và năm (author-date), trong đó một trích dẫn ngắn trong bài như (Nguyen, 2023) trỏ tới một mục đầy đủ trong danh mục xếp theo bảng chữ cái ở cuối. Khác biệt then chốt là APA 7th là một chuẩn có thẩm quyền duy nhất, còn Harvard là nhãn chung cho nhiều biến thể.
Bằng chứng: APA 7th được định nghĩa ở đúng một chỗ, là ấn bản thứ bảy của Publication Manual do American Psychological Association (2020) phát hành, và mọi người dùng đều theo cuốn này, nên một mục tham khảo APA hoặc đúng hoặc sai so với một quy tắc cố định. Harvard không có một cuốn cẩm nang duy nhất tương đương. Thứ gần với một chuẩn nhất là cuốn Cite Them Right của Pears và Shields (2025), trình bày một kiểu Harvard được dùng rộng rãi, nhưng từng trường đại học vẫn ban hành biến thể Harvard của riêng mình song song với nó. Hệ quả thực tế là câu "tôi dùng APA" là một khẳng định chính xác, còn câu "tôi dùng Harvard" thì chưa chính xác cho tới khi bạn nói rõ đó là Harvard của trường nào.
Ví dụ: Một sinh viên được MAAS đồng hành khẳng định mình đã "làm Harvard đúng" nhưng vẫn bị trừ điểm. Cố vấn chỉ ra rằng hướng dẫn Harvard của khoa bạn ấy khác với công cụ tạo trích dẫn trực tuyến bạn ấy đã dùng, tức cùng một tên kiểu nhưng khác quy tắc. Khi bạn ấy chỉnh phần trích dẫn theo đúng hướng dẫn của khoa mình, các lỗi biến mất.
Vì sao Harvard không phải một chuẩn duy nhất như APA?
Trả lời trực tiếp: Vì không có tổ chức nào sở hữu Harvard. APA 7th do American Psychological Association duy trì, và tổ chức này cập nhật và áp dụng một phiên bản duy nhất. "Harvard" chỉ mô tả cách trích dẫn theo tác giả và năm, rồi mỗi trường điều chỉnh theo ý mình, nên hai trường cùng gọi kiểu của mình là Harvard vẫn có thể chấm câu, viết hoa và trình bày nguồn web khác nhau.
Bằng chứng: Pears và Shields (2025) trình bày Harvard như một kiểu trong số nhiều kiểu trong cuốn sách của họ, chính vì nó không có cẩm nang chính thức nào để dẫn chiếu. Dawe và cộng sự (2021) ghi nhận rằng "local variations between faculty or discipline-based citation guides resulted in confusion for students", tức những khác biệt cục bộ giữa hướng dẫn trích dẫn của từng khoa hay từng ngành đã làm sinh viên bối rối, tới mức trường đại học của nhóm tác giả phải giảm số kiểu được công nhận để bớt thiếu nhất quán. Khi một kiểu trích dẫn không có chủ sở hữu duy nhất, thẩm quyền chuyển về hướng dẫn của chính trường bạn, chứ không nằm ở một cẩm nang quốc gia nào. Bài hướng dẫn trích dẫn Harvard của MAAS đi hết các mẫu Cite Them Right và chỉ ra chỗ hai biến thể mang tên của hai trường ở Anh đặt dấu câu khác nhau cho cùng một nguồn web.
Ví dụ: Một sinh viên chuyển giữa hai trường đại học ở Úc thấy phần trích dẫn của mình bị trừ điểm ở trường thứ hai, dù cả hai trường đều yêu cầu "Harvard". Cố vấn giải thích nguyên nhân là biến thể Harvard của trường thứ hai dùng một định dạng khác cho nguồn web, rồi giúp bạn ấy chuyển sang hướng dẫn mới thay vì cố tranh luận rằng hướng dẫn cũ cũng là "Harvard".
Trích dẫn trong bài của hai hệ khác nhau ra sao?
Trả lời trực tiếp: Khác rất ít, và chính sự giống nhau ấy là một cái bẫy. Cả hai đều ghi tác giả và năm trong ngoặc, và đều thêm số trang khi trích nguyên văn. Khác biệt nằm ở vài điểm chấm câu nhỏ, như dấu phẩy sau tên tác giả, cách viết tắt chữ "trang" và cách nối nhiều tác giả, và những điểm này khác nhau giữa các biến thể Harvard còn nhiều hơn giữa APA với Harvard.
Bằng chứng: American Psychological Association (2020) cố định dạng trích dẫn APA là (Author, Year, p. X), tức có một dấu phẩy sau tác giả, và dùng dấu "&" giữa hai tác giả, như (Nguyen & Tran, 2023). Pears và Shields (2025) cho thấy nhiều biến thể Harvard bỏ dấu phẩy và viết (Nguyen 2023), còn một số biến thể dùng chữ "and" thay cho dấu "&" trong bài. Vì những lựa chọn này do hướng dẫn Harvard của từng trường quy định chứ không do một cẩm nang trung tâm nào đặt ra, cách an toàn duy nhất là chép đúng dạng mà hướng dẫn của bạn đưa ra.
Ví dụ: Một sinh viên trộn cả (Smith, 2023) lẫn (Smith 2023) trong cùng một bài essay, vì làm theo hai ví dụ trực tuyến khác nhau. Cố vấn chỉ ra rằng sự nhất quán quan trọng hơn chuyện dạng nào là "đúng", và cách sửa là chọn dạng mà khoa của bạn ấy quy định rồi áp dụng cho mọi trích dẫn, không có ngoại lệ.
Danh mục tài liệu tham khảo của hai hệ khác nhau ra sao?
Trả lời trực tiếp: Danh mục tài liệu tham khảo là chỗ hai hệ tách nhau rõ nhất. APA 7th có quy tắc cố định cho tiêu đề danh mục, cách viết hoa và nguồn web, còn các biến thể Harvard xử lý những yếu tố đó theo cách khác, nhất là với tài liệu trực tuyến, nơi APA dùng DOI hoặc URL còn nhiều kiểu Harvard thêm một ngày truy cập ghi rõ ràng.
Bằng chứng: American Psychological Association (2020) yêu cầu danh mục mang tiêu đề "References", tựa bài báo và tựa sách viết theo sentence case (chỉ viết hoa chữ đầu và tên riêng), tên tạp chí và số tập in nghiêng, DOI trình bày thành một đường liên kết đầy đủ, và ghi đủ tên tới 20 tác giả trong danh mục, còn từ 21 tác giả trở lên thì ghi 19 tác giả đầu, một dấu ba chấm, rồi tác giả cuối cùng, không dùng "et al." trong danh mục. Pears và Shields (2025) cho thấy các quy ước Harvard phổ biến khác ở một số điểm trong đó, thường dùng "Reference list" làm tiêu đề, và với nguồn web thì dùng mẫu "Available at: URL (Accessed: date)", một mẫu mà APA không dùng. Không hệ nào đúng hơn hệ nào, vì đây là những câu trả lời khác nhau cho cùng một loạt câu hỏi, do những cơ quan có thẩm quyền khác nhau đặt ra.
| Yếu tố | APA 7th | Harvard phổ biến (Cite Them Right) |
|---|---|---|
| Tiêu đề danh mục | References | Reference list |
| Hai tác giả, trong bài | (Nguyen & Tran, 2023) | (Nguyen and Tran, 2023) |
| Viết hoa tựa | Sentence case | Tuỳ trường |
| Nguồn web | DOI hoặc URL | Available at: URL (Accessed: date) |
| Số tác giả ghi trong danh mục | Tới 20; từ 21 trở lên: 19 đầu, …, tác giả cuối | Tuỳ trường |
Ví dụ: Danh mục của một sinh viên trộn tựa viết theo sentence case kiểu APA với ngày "Accessed" kiểu Harvard, vì bạn ấy chép các mục từ hai nguồn khác nhau. Cố vấn giúp bạn ấy dựng lại danh mục theo một hướng dẫn duy nhất, và những mục lai vốn không đúng ở hệ nào trở nên nhất quán trong một hệ.
Sinh viên Việt Nam nên dùng hệ nào?
Trả lời trực tiếp: Bạn dùng hệ mà khoa của mình quy định, và coi chỉ dẫn đó là bắt buộc. Tâm lý học, giáo dục cùng nhiều chương trình khoa học xã hội và sức khoẻ dùng APA, còn các chương trình kinh doanh, khoa học và nhân văn ở Anh và Úc thường dùng một biến thể Harvard. Quyết định này gần như không thuộc về bạn, và nguồn đáng tin là module handbook hoặc hướng dẫn của thư viện trường.
Bằng chứng: Dawe và cộng sự (2021) nhận thấy các trường đại học chủ ý công nhận một nhóm nhỏ các kiểu trích dẫn có tên, và kỳ vọng sinh viên theo hướng dẫn của chính trường chứ không theo một phiên bản chung trên mạng. Cẩm nang của American Psychological Association (2020) và cuốn sách của Pears và Shields (2025) đều đóng vai trò chuẩn tham chiếu, nhưng chuẩn nào áp dụng cho bạn là do chương trình học quyết định, không phải do bản thân các cẩm nang.
Ví dụ: Một sinh viên học song ngành kinh doanh và tâm lý dùng APA ở một môn và Harvard ở môn kia, rồi cho rằng mình có thể chọn một hệ cho cả hai. Cố vấn xác nhận yêu cầu của từng môn từ module handbook, và bạn ấy giữ hai hệ tách bạch, tức cùng một nguồn được trích theo hai cách cho hai người chấm khác nhau.
Vì sao sinh viên vẫn bị trừ điểm dù đã "dùng Harvard"?
Trả lời trực tiếp: Gần như luôn luôn vì họ theo một biến thể Harvard không phải của trường mình, hoặc trộn nhiều biến thể mà không nhận ra. Vì "Harvard" không phải một chuẩn duy nhất, một công cụ tạo trích dẫn đặt ở một kiểu Harvard khác sẽ cho ra những mục trông có vẻ hợp lý nhưng không khớp với hướng dẫn mà người chấm đang dùng để chấm bài.
Bằng chứng: Dawe và cộng sự (2021) ghi nhận rằng hướng dẫn thiếu nhất quán ngay trong một trường khiến cả sinh viên lẫn nhân viên hỗ trợ không chắc phiên bản nào mới có thẩm quyền, và nhóm tác giả viết rằng "Examples and rule interpretations varied widely, and were sometimes contradictory" (Dawe et al., 2021). Van Note Chism và Weerakoon (2012) nhận thấy việc học một kiểu trích dẫn đòi hỏi vượt qua giả định rằng thói quen cũ của mình dùng được ở chỗ mới, cũng nhiều như đòi hỏi nắm các quy tắc. Giả định này gây hại nhiều nhất khi một cái tên chung như "Harvard" che đi những khác biệt thật nằm bên dưới.
Ví dụ: Một sinh viên nộp một bài essay có phần trích dẫn Harvard do công cụ tạo ra và bị trừ mấy điểm vì định dạng. Cố vấn đối chiếu từng dòng kết quả của công cụ với hướng dẫn của khoa, và mọi lỗi đều truy về việc công cụ dùng một biến thể Harvard khác. Bạn ấy chuyển sang hướng dẫn của khoa và tự kiểm tra từng mục bằng tay, nhờ vậy khoảng cách được khép lại.
Làm sao giữ hệ nào cũng nhất quán và không lỗi?
Trả lời trực tiếp: Bạn chọn đúng hướng dẫn mà khoa nêu tên, dùng nó làm tài liệu tham chiếu duy nhất, và kiểm mọi trích dẫn cùng mọi mục trong danh mục theo hướng dẫn đó thay vì tin một công cụ tạo tự động. Sự nhất quán trong một hướng dẫn quan trọng hơn bất kỳ quy tắc lẻ nào, và việc này hoàn toàn nằm trong tầm tay bạn.
Bằng chứng: Vì cẩm nang của American Psychological Association (2020) và mỗi hướng dẫn Harvard như cuốn của Pears và Shields (2025) đều nhất quán bên trong, lỗi gần như luôn đến từ việc trộn nhiều nguồn hướng dẫn chứ không phải từ quy tắc mù mờ. Dawe và cộng sự (2021) kết luận rằng nên coi trích dẫn như một quy trình lặp lại và kiểm tra được, neo vào một hướng dẫn có thẩm quyền, chứ không phải một bài kiểm tra trí nhớ.
Ví dụ: Một sinh viên được MAAS đồng hành làm một tờ ghi nhớ dài một trang từ hướng dẫn của khoa, gồm dạng trích dẫn trong bài, tiêu đề danh mục và mẫu cho nguồn web, rồi kiểm cả danh mục theo tờ ghi nhớ đó trước khi nộp. Thói quen ấy biến phần trích dẫn từ một nỗi lo thành một bước kiểm tra cuối chỉ mất năm phút.
Câu hỏi thường gặp
Harvard có dễ hơn APA 7th không?
Không hệ nào tự thân khó hơn. Có thể nói APA dễ làm đúng hơn vì chỉ có một chuẩn cố định, trong khi "Harvard" thay đổi theo từng trường, nên trước hết bạn phải xác định chính xác khoa mình dùng Harvard nào.
Tôi có thể dùng công cụ tạo trích dẫn trực tuyến cho Harvard không?
Chỉ khi bạn đặt công cụ về đúng biến thể Harvard của trường mình rồi kiểm tra kết quả theo hướng dẫn của khoa. Công cụ thường mặc định dùng một kiểu Harvard khác, nên cho ra những mục trông hợp lý nhưng không khớp.
Trích dẫn trong bài của APA và Harvard có thật sự khác nhau không?
Chỉ khác ở vài chi tiết chấm câu nhỏ, gồm dấu phẩy sau tác giả, cách viết tắt chữ trang, và dấu "&" so với chữ "and". Khác biệt tuy nhỏ, nhưng sự nhất quán với đúng dạng mà khoa bạn quy định mới là thứ giữ được điểm.
Ở Anh và Úc, hệ nào được dùng nhiều hơn?
Các biến thể Harvard phổ biến ở chương trình kinh doanh, khoa học và nhân văn ở cả hai nước, trong khi APA chiếm ưu thế ở tâm lý học, giáo dục, khoa học xã hội và sức khoẻ. Bạn vẫn nên xác nhận lại với chính chương trình học của mình.
Vì sao tôi bị trừ điểm dù phần trích dẫn trông có vẻ đúng?
Thường là vì phần trích dẫn theo một biến thể Harvard khác với biến thể người chấm dùng, hoặc trộn hai kiểu với nhau. Cách sửa là theo đúng hướng dẫn có tên của khoa và áp dụng nhất quán cho cả bài.
MAAS có kiểm tra phần trích dẫn giúp tôi không?
Có. Dịch vụ Academic Integrity Check của MAAS rà soát định dạng APA hoặc Harvard và hướng dẫn cách diễn đạt lại (paraphrase) trên chính bài bạn tự viết, theo mô hình Outline → Draft → Final. Bạn có thể đặt lịch tư vấn qua trang liên hệ.
Bạn muốn phần trích dẫn thật kín kẽ?
Khác biệt giữa APA và Harvard thật ra không nằm ở từng quy tắc, mà nằm ở chỗ biết rằng APA là một chuẩn cố định còn Harvard là nhiều chuẩn, rồi theo đúng hướng dẫn mà khoa bạn nêu tên. Một cố vấn có thể chỉ cho bạn cách neo toàn bộ phần trích dẫn vào một nguồn có thẩm quyền duy nhất và kiểm tra nó trong vài phút.
MAAS Academic Mentoring ghép bạn với một cố vấn biên tập trong vòng 48 giờ khi mạng lưới đã có người phù hợp, hoặc trong khoảng hai tuần nếu MAAS phải mở một đợt tuyển riêng. Phần trích dẫn đi theo đúng hệ mà trường, khoa hoặc supervisor của bạn quy định, và cố vấn chỉ cho bạn cách đối chiếu trích dẫn trong bài với danh mục tài liệu tham khảo theo đúng cách người chấm sẽ làm. Buổi tư vấn 15 phút đầu tiên được miễn phí. MAAS hướng dẫn để bạn trích dẫn đúng, và MAAS không viết bài thay bạn.
Đặt lịch Academic Integrity Check cùng MAAS →
Bài liên quan
- Trích dẫn APA 7th đúng chuẩn như thế nào?: toàn bộ cách trích dẫn trong bài và cách dựng mục tham khảo theo APA
- Khai báo việc dùng AI trong bài nghiên cứu như thế nào?: trích dẫn công cụ AI cho đúng ở cả hai hệ
- Hướng dẫn literature review cho nghiên cứu sinh: nơi trích dẫn chính xác phát huy tác dụng nhiều nhất
- Dịch vụ Academic Integrity Check: rà soát định dạng APA và Harvard cùng hướng dẫn paraphrase
- Mạng lưới chuyên gia MAAS: các biên tập viên và cố vấn đứng sau bài viết này
Công cụ & tài nguyên
- APA Style, trang phong cách chính thức của American Psychological Association: https://apastyle.apa.org/
- Cite Them Right Online, hướng dẫn Harvard và nhiều kiểu trích dẫn khác của Pears và Shields: https://www.citethemrightonline.com/
References
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). https://doi.org/10.1037/0000165-000
- Dawe, L., Stevens, J., Hoffman, B., & Quilty, M. (2021). Citation and referencing support at an academic library: Exploring student and faculty perspectives on authority and effectiveness. College & Research Libraries. https://crl.acrl.org/index.php/crl/article/view/25198
- Pears, R., & Shields, G. (2025). Cite them right: The essential referencing guide (13th ed.). Bloomsbury Academic.
- Van Note Chism, N., & Weerakoon, S. (2012). APA, meet Google: Graduate students' approaches to learning citation style. Journal of the Scholarship of Teaching and Learning, 12(2), 27–38.
Bài viết này thuộc chuỗi MAAS Journal dành cho sinh viên Việt Nam học tập quốc tế. MAAS Academic Mentoring là một đối tác đồng hành về trích dẫn và liêm chính học thuật theo mô hình từng giai đoạn. MAAS không viết hộ, không nộp hộ và không cam kết kết quả cho bài làm của bất kỳ sinh viên nào.