Tạp chí Scopus Q1 và Q2 khác nhau ở vị trí trong cùng một nhóm chủ đề (subject category), xếp theo tác động trích dẫn, trong đó Q1 là 25% tạp chí dẫn đầu nhóm còn Q2 là 25% đứng ngay sau. Bài viết này giúp bạn đọc đúng nhãn quartile, tự kiểm tra thứ hạng hiện hành của một tạp chí, và chọn được hạng tạp chí vừa sức bài báo của mình mà vẫn kịp thời hạn phong hàm hay bảo vệ luận án theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Nhãn quartile trông đơn giản nhưng có nhiều sắc thái dễ bị bỏ qua. Cùng một tạp chí có thể là Q1 ở lĩnh vực này và Q2 ở lĩnh vực khác, và các nhãn này được tính lại mỗi năm. Bài viết đi qua bảy câu hỏi mà nghiên cứu sinh, giảng viên và học viên sau đại học người Việt hỏi cố vấn công bố của MAAS nhiều nhất về quartile tạp chí trên Scopus và Web of Science.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-06-02
Chuyên mục: research-methods
Quartile của tạp chí thực chất là gì?
Trả lời trực tiếp: Quartile (phân vị) chia toàn bộ tạp chí trong một nhóm chủ đề thành bốn nhóm bằng nhau theo một chỉ số tác động trích dẫn. Q1 là 25% cao nhất, Q2 là 25% thứ hai, Q3 là 25% thứ ba và Q4 là 25% cuối cùng. Thứ hạng này mang tính tương đối, vì nó chỉ so một tạp chí với các tạp chí khác trong cùng lĩnh vực chứ không so với toàn bộ khoa học.
Cả Scimago Journal Rank (SJR) lẫn Scopus CiteScore đều công bố các dải quartile theo từng nhóm chủ đề và từng năm, nhưng hai hệ này đo tác động theo hai cách khác nhau. Scimago Lab (n.d.) mô tả SJR là chỉ số trích dẫn có trọng số theo uy tín của tạp chí trích dẫn, nghĩa là một lượt trích dẫn từ tạp chí uy tín được tính nặng hơn, rồi SJR chia mỗi nhóm chủ đề thành bốn quartile. CiteScore thì do Scopus tính bằng số trích dẫn trung bình trên mỗi tài liệu trong một cửa sổ 4 năm, và cũng báo cáo một quartile cho mỗi nhóm. Elsevier (n.d.-a) mô tả chỉ số này như sau: "calculated using data from Scopus, CiteScore metrics help you evaluate journals, book series and conference proceedings to empower well-informed decisions", tức CiteScore dùng chính dữ liệu Scopus để giúp người đọc đánh giá tạp chí, bộ sách và kỷ yếu hội thảo.
Hiểu quartile là thứ hạng trong nội bộ một nhóm sẽ thay đổi cách bạn lập danh sách tạp chí mục tiêu. Một nhà nghiên cứu giáo dục người Việt từng nghĩ "Q1" là một thứ hạng toàn cầu tuyệt đối. Cố vấn MAAS mở Scimago cho chị xem rằng quartile được tính trong phạm vi một nhóm chủ đề duy nhất, nên một tạp chí Q1 trong một lĩnh vực chuyên biệt nhỏ và một tạp chí Q1 trong một lĩnh vực lớn, cạnh tranh gắt đều mang nhãn "Q1" nhưng đứng giữa hai tập tạp chí rất khác nhau. Từ đó chị lập danh sách mục tiêu theo độ phù hợp với đề tài thay vì chỉ nhìn vào nhãn.
Ranh giới giữa Q1 và Q2 được xác định như thế nào?
Trả lời trực tiếp: Ranh giới giữa Q1 và Q2 chỉ là đường phân vị thứ 75 trong một nhóm chủ đề. Tạp chí nằm ngay trên đường đó là Q1, tạp chí nằm ngay dưới là Q2, và hai tạp chí này có thể gần như ngang nhau về chất lượng. Một chênh lệch nhỏ trong chỉ số trích dẫn đủ đẩy một tạp chí qua lại đường ranh từ năm này sang năm khác.
Vì Scimago và Scopus tính lại quartile hằng năm, những tạp chí nằm sát ranh giới thường xuyên đổi qua lại giữa Q1 và Q2 khi mẫu hình trích dẫn thay đổi. Tác giả có kinh nghiệm vì vậy coi ranh giới Q1/Q2 như một dải chuyển tiếp chứ không phải một bức tường, và luôn kiểm tra thứ hạng của năm gần nhất trước khi nộp bài.
Một khách hàng của dịch vụ Cố vấn Công bố MAAS từng nhắm tới một tạp chí được ghi là Q1 trong một nguồn tham chiếu cũ. Khi cố vấn kiểm tra dữ liệu Scimago hiện hành, tạp chí đó đã tụt xuống Q2 trong năm ấy. Hai bên xác nhận tạp chí vẫn đáp ứng yêu cầu Q1/Q2 của trường chị rồi tiến hành nộp, vì trạng thái sát ranh không làm giảm giá trị của bài báo mà chỉ đổi cái nhãn gắn trên tạp chí.
Một tạp chí có thể mang nhiều quartile khác nhau không?
Trả lời trực tiếp: Có. Một tạp chí được lập chỉ mục ở nhiều nhóm chủ đề có thể giữ một quartile khác nhau ở mỗi nhóm, chẳng hạn Q1 trong nhóm "Education" nhưng Q2 trong nhóm "Social Sciences (miscellaneous)". Khi một yêu cầu ghi "Q1", thông thường tạp chí chỉ cần đạt Q1 ở ít nhất một nhóm của nó, nhưng bạn vẫn nên xác nhận cơ sở của mình tính theo nhóm nào.
Scimago liệt kê mọi nhóm chủ đề mà một tạp chí thuộc về, kèm quartile ở từng nhóm, và nhiều tạp chí đa ngành có quartile trải rộng qua các nhóm đó. Scopus CiteScore cũng báo cáo thứ hạng riêng cho từng nhóm mà tạp chí được lập chỉ mục, nên con số đáng đọc là bảng phân tích theo nhóm chứ không phải một nhãn chung.
Bảng phân tích này có thể quyết định một tạp chí được giữ hay bị loại khỏi danh sách. Một ứng viên ngành tài chính người Việt phát hiện tạp chí mục tiêu của chị là Q2 trong nhóm "Finance" nhưng lại là Q1 trong nhóm "Economics and Econometrics". Cố vấn MAAS xác nhận khoa của chị chấp nhận quartile của nhóm cao nhất, nên tạp chí đủ điều kiện là Q1 cho hồ sơ phong hàm. Nếu không xem bảng theo từng nhóm, chị đã loại nhầm một tạp chí phù hợp.
Nhà nghiên cứu Việt nên nhắm tạp chí Q1 hay Q2?
Trả lời trực tiếp: Bạn nên nhắm tới quartile cao nhất mà bài báo thực sự đủ sức cạnh tranh, chứ không phải quartile cao nhất đang có. Tạp chí Q1 có uy tín và độ phủ trích dẫn cao hơn nhưng chọn lọc gắt và thường phản biện chậm hơn, còn Q2 được chấp nhận cho hầu hết yêu cầu ở Việt Nam và thường nhanh hơn. Được nhận ở Q2 luôn hơn bị từ chối ở Q1.
Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận các công bố thuộc danh mục Scopus và Web of Science trong tiêu chuẩn xét học hàm, và phần lớn quy định phong hàm cũng như yêu cầu bảo vệ luận án ở các trường Việt Nam tính cả Q1 lẫn Q2. Bảng dưới đây tóm tắt những đánh đổi thực tế mà cố vấn MAAS cân nhắc cùng từng nhà nghiên cứu.
| Yếu tố | Tạp chí Q1 | Tạp chí Q2 |
|---|---|---|
| Vị trí trong nhóm chủ đề | Tốp 25% | 25–50% |
| Uy tín / độ phủ trích dẫn | Cao hơn | Vững, được lĩnh vực trọng vọng |
| Mức chọn lọc | Cạnh tranh hơn | Khả thi hơn |
| Tốc độ phản biện điển hình | Thường chậm hơn | Thường nhanh hơn |
| Tính cho Bộ GD&ĐT / hầu hết quy định VN | Có | Có (thường ngang trọng số) |
| Phù hợp nhất với | Bài mạnh nhất, không hạn chót gắt | Bài tốt nhưng có thời hạn |
Khi có thời hạn cụ thể, đánh đổi này trở nên rất rõ. Một giảng viên được MAAS đồng hành cần một bài báo có xếp hạng Q cho hồ sơ ứng viên Phó Giáo sư, với thời hạn 9 tháng. Thay vì đánh cược vào một tạp chí Q1 phản biện chậm, cố vấn đặt một tạp chí Q2 phù hợp tốt với đề tài làm mục tiêu chính. Chị được nhận kịp hạn và đáp ứng tiêu chí của Bộ, nên trong trường hợp này Q2 phục vụ mục tiêu của chị tốt hơn một tạp chí Q1 nhiều rủi ro.
Bài Q1 có luôn được tính cao hơn bài Q2 khi xét phong hàm không?
Trả lời trực tiếp: Không hẳn. Với phần lớn tiêu chí phong hàm và bảo vệ luận án ở Việt Nam, công bố Q1 và Q2 đều đáp ứng yêu cầu, và một bài Q2 đã xuất bản có giá trị hơn hẳn một bài Q1 còn nằm trong vòng phản biện. Nếu một quỹ tài trợ hay bảng xếp hạng thưởng riêng cho Q1, bạn hãy cân nhắc điều đó cùng xác suất được nhận và tiến độ thực tế của bài.
Khung xét học hàm của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng nhiều chỉ tiêu KPI của các cơ sở đều công nhận công bố Q1 và Q2 thuộc danh mục Scopus hoặc Web of Science, trong khi một số quỹ tài trợ cạnh tranh hay chương trình thưởng của trường lại tính trọng số cao hơn cho Q1. Mục tiêu đúng vì vậy phụ thuộc vào quy định cụ thể của cơ sở bạn, và đây là điều cố vấn MAAS kiểm tra trước khi đề xuất chiến lược quartile.
Cố chấp với Q1 khi quy định không đòi hỏi có thể làm bạn mất thời gian mà không đổi được lợi ích nào. Một nghiên cứu sinh tin rằng chỉ Q1 mới "được tính" nên đã hoãn nộp bài nhiều tháng để theo đuổi một tạp chí Q1. Cố vấn MAAS xác nhận chương trình của chị chấp nhận Q2 để tốt nghiệp, rồi chuyển hướng sang một tạp chí Q2 mạnh có vòng phản biện nhanh hơn, và chị tốt nghiệp đúng kế hoạch.
Làm sao kiểm tra quartile hiện hành của một tạp chí cho đáng tin?
Trả lời trực tiếp: Bạn kiểm tra quartile trên Scimago Journal Rank cho năm gần nhất rồi đối chiếu với Scopus CiteScore, dựa vào bảng phân tích theo từng nhóm chứ không dựa vào một con số trong email hay trên trang quảng bá của tạp chí. Bạn cũng cần xác nhận tạp chí vẫn đang được Scopus lập chỉ mục, vì việc lập chỉ mục có thể bị ngừng bất cứ lúc nào.
Scimago Lab (n.d.) cung cấp miễn phí dữ liệu quartile theo từng năm và từng nhóm, còn Elsevier (n.d.-a) công bố quartile CiteScore trên trang của từng nguồn trong Scopus. Elsevier (n.d.-c) cũng khuyên người đọc hiểu rõ từng chỉ số đo tác động tạp chí trước khi dựa vào nó, thay vì tin một con số đơn lẻ. Scopus định kỳ loại những tạp chí không đạt kiểm định chất lượng khỏi danh mục nguồn công khai, như danh mục Elsevier (n.d.-b) thể hiện, nên một quartile được dẫn từ 2 năm trước có thể không còn đúng và bạn cần đối chiếu với danh mục nguồn hiện hành. Web of Science công bố Journal Impact Factor (JIF) qua Journal Citation Reports theo cùng nhịp hằng năm.
Một tín hiệu hay bị nhầm với quartile là việc tạp chí có mặt trong Directory of Open Access Journals (n.d.), gọi tắt là DOAJ. DOAJ theo dõi cách một tạp chí vận hành truy cập mở chứ không đo tác động trích dẫn, nên có mặt ở đó không nói gì về việc tạp chí là Q1 hay Q2. Quartile vẫn phải đọc ở Scimago và Scopus.
Việc xác minh này có thể bảo vệ cả hồ sơ lẫn chi phí của bạn. Một nhà nghiên cứu người Việt nhận được email giới thiệu một tạp chí "Q1 Scopus". Cố vấn MAAS kiểm tra Scimago và danh mục nguồn Scopus, phát hiện tạp chí đã bị ngừng lập chỉ mục vì lý do chất lượng, rồi hướng chị sang một tạp chí Q2 được lập chỉ mục hợp lệ.
Nên chọn một tạp chí Q1 sát ranh hay một tạp chí Q2 an toàn?
Trả lời trực tiếp: Bạn cân nhắc ba điều, gồm độ khớp của bài với phạm vi (scope) từng tạp chí, thời hạn của bạn, và tốc độ phản biện của tạp chí. Nếu bài rất khớp với tạp chí Q1 và bạn còn thời gian, hãy thử Q1 trước và giữ Q2 làm phương án dự phòng. Nếu thời hạn gấp hoặc độ khớp với Q1 còn chông chênh, hãy nộp Q2 trước. Quyết định cả chuỗi trước khi nộp.
Các tạp chí yêu cầu nộp độc quyền, nghĩa là mỗi lúc bạn chỉ được gửi bài tới một tạp chí, nên một danh sách rút gọn chia tầng lập sẵn là cách duy nhất để giữ đà khi bị từ chối. Khi ghép tạp chí, MAAS dựa vào độ khớp phạm vi, sự tương đồng về mạng lưới trích dẫn và xác suất được nhận thực tế để xếp một mục tiêu chính, một phương án dự phòng và một phương án cuối cho mỗi bài.
Có sẵn chuỗi này thì một lần bị từ chối chỉ còn là một bước chuyển hướng. Một khách hàng MAAS phân vân giữa một tạp chí Q1 sát ranh và một tạp chí Q2 an toàn. Cố vấn đánh giá bài rất khớp với phạm vi của Q1 và tiến độ của chị còn thoải mái, nên hai bên nộp Q1 trước và chuẩn bị sẵn hồ sơ cho Q2. Tạp chí Q1 yêu cầu chỉnh sửa lớn rồi cuối cùng chấp nhận bài, và nếu kết quả khác đi thì chị vẫn có thể chuyển sang Q2 chỉ trong vài ngày.
Câu hỏi thường gặp
Q1 có luôn tốt hơn Q2 không?
Q1 có tác động trích dẫn cao hơn trong nhóm chủ đề của nó, nhưng một tạp chí Q2 mà bài của bạn thực sự phù hợp là lựa chọn tốt hơn một tạp chí Q1 không hợp với bài. Phần lớn quy định phong hàm và bảo vệ luận án ở Việt Nam chấp nhận cả Q1 lẫn Q2.
Cùng một tạp chí có thể vừa là Q1 vừa là Q2 không?
Có. Tạp chí thuộc hơn một lĩnh vực sẽ được xếp hạng riêng trong từng lĩnh vực đó, nên nhãn ở lĩnh vực này có thể cao hơn nhãn ở lĩnh vực kia. Hãy mở trang của tạp chí trên Scimago, đọc thứ hạng ở từng lĩnh vực, rồi hỏi trường hay khoa xem họ lấy lĩnh vực nào làm căn cứ.
Quartile tạp chí có thay đổi theo thời gian không?
Có. Scimago và Scopus tính lại quartile mỗi năm, nên một tạp chí sát ranh giới Q1/Q2 có thể chuyển qua lại giữa hai mức. Bạn nên kiểm tra năm gần nhất trước khi nộp.
Quartile SJR và quartile CiteScore khác nhau thế nào?
Cả hai đều xếp tạp chí vào các quartile theo tác động trích dẫn trong một nhóm chủ đề. SJR của Scimago tính trọng số cho trích dẫn theo uy tín của tạp chí trích dẫn, còn CiteScore của Scopus dùng số trích dẫn trung bình trên mỗi tài liệu trong bốn năm. Hai hệ thường cho kết quả khá gần nhau.
Quartile Scopus có giống quartile Journal Citation Reports của Web of Science không?
Không hoàn toàn. Journal Citation Reports (JCR) do Clarivate vận hành trên nền Web of Science và tính quartile theo Journal Impact Factor (JIF) thay vì CiteScore. Hai hệ lập chỉ mục những tập tạp chí khác nhau, nên một tạp chí có thể là Q1 ở hệ này nhưng Q2 ở hệ kia, và bạn cần xác nhận cơ sở của mình tính theo hệ nào trước khi chọn tạp chí mục tiêu.
Bộ Giáo dục và Đào tạo có yêu cầu riêng tạp chí Q1 không?
Bộ công nhận các công bố thuộc danh mục Scopus và Web of Science trong tiêu chuẩn xét học hàm, và phần lớn quy định chấp nhận cả Q1 lẫn Q2. Bạn vẫn nên xác nhận yêu cầu cụ thể của cơ sở mình, vì một số quỹ tài trợ tính trọng số cao hơn cho Q1.
MAAS có thể giúp tôi quyết định giữa tạp chí Q1 và Q2 không?
Có. Dịch vụ Cố vấn Công bố của MAAS đồng hành cùng nhà nghiên cứu Việt trong chiến lược quartile trên cả Scopus và Web of Science, phân tích độ khớp phạm vi và lập danh sách rút gọn chia tầng theo từng giai đoạn. Dịch vụ nhận cả nghiên cứu sinh lẫn học viên cao học, với tạp chí từ Q1 tới Q4. Bạn có thể đặt buổi tư vấn qua trang liên hệ.
Sẵn sàng chọn đúng quartile cho bài báo của bạn?
Chọn Q1 hay Q2 trên Scopus hay Web of Science không chỉ là chuyện uy tín, mà là chuyện ghép sức mạnh, phạm vi và thời hạn của bài báo với tạp chí có nhiều khả năng công bố nó nhất. Dịch vụ Cố vấn Công bố của MAAS mở đầu bằng buổi kick-off, trong đó cố vấn đánh giá thẳng thắn xem ý tưởng của bạn, với cách đóng khung hiện tại, có đủ sức tới hạng tạp chí bạn nhắm hay không, rồi sau đó lập danh sách rút gọn 3–5 tạp chí phù hợp. Các cố vấn có nhiều bài Q1 hoặc Q2 đứng tên chính mình, và 23% chuyên gia của MAAS có học vị Tiến sĩ. MAAS ghép cố vấn trong vòng 48 giờ khi mạng lưới đã có người đúng lĩnh vực, còn nếu chưa có thì MAAS mở một đợt tuyển riêng cho hồ sơ của bạn, thường mất khoảng hai tuần. Dịch vụ không đặt cam kết về kết quả nhận bài, và nếu cố vấn chưa hợp với bạn, bạn có thể đề nghị đổi chuyên gia. Bạn có thể bắt đầu bằng buổi tư vấn miễn phí 15 phút. MAAS đồng hành, còn bạn vẫn là tác giả ở mọi bước.
Đặt buổi tư vấn Cố vấn Công bố cùng MAAS Academic Mentoring →
Cẩm nang liên quan
Ba bài viết và hai trang dưới đây đi tiếp những bước quanh quyết định quartile, từ cách chọn đúng tạp chí Scopus, hành trình công bố từ đầu đến cuối, cách trả lời nhận xét của người phản biện, tới trang dịch vụ và bộ tài nguyên về công bố Scopus.
- Làm sao chọn đúng tạp chí Scopus cho bài báo của bạn?: toàn bộ phương pháp ghép tạp chí mà quyết định quartile này nằm trong đó
- Một nhà nghiên cứu Việt được công bố trên tạp chí Scopus Q1 hay Q2 bằng cách nào?: hành trình công bố từ đầu đến cuối
- Trả lời nhận xét của người phản biện tạp chí Scopus thế nào?: giai đoạn chỉnh sửa sau khi tạp chí gửi kết quả phản biện
- Dịch vụ Cố vấn Công bố: các mức dịch vụ đầy đủ cho hỗ trợ công bố Scopus
- Tài nguyên công bố Scopus: mẫu ghép tạp chí và lập danh sách rút gọn
References
- Directory of Open Access Journals. (n.d.). DOAJ: Directory of Open Access Journals. Retrieved June 8, 2026, from https://doaj.org/
- Elsevier. (n.d.-a). CiteScore metrics and methodology. Scopus. Retrieved June 8, 2026, from https://www.elsevier.com/products/scopus/metrics/citescore
- Elsevier. (n.d.-b). Scopus sources. Scopus. Retrieved June 8, 2026, from https://www.scopus.com/sources
- Elsevier. (n.d.-c). Understanding journal metrics. Retrieved June 8, 2026, from https://www.elsevier.com/researcher/author/tools-and-resources/measuring-a-journals-impact
- Scimago Lab. (n.d.). Scimago Journal & Country Rank. Retrieved June 8, 2026, from https://www.scimagojr.com/
Bài viết này thuộc chuỗi MAAS Journal dành cho du học sinh và nhà nghiên cứu sau đại học người Việt. Cố vấn Công bố của MAAS là một đối tác cố vấn, đồng hành cùng tác giả theo từng giai đoạn với phản hồi phát triển từ các cố vấn cấp Tiến sĩ đã công bố trên Scopus. Chúng tôi không viết, không nộp, và không bảo đảm việc bài được chấp nhận thay cho tác giả.