◆ Phương pháp nghiên cứu
Nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là gì, khác mục tiêu thế nào?
Trả lời thẳng: Theo cách hiểu thực hành, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là những nội dung cụ thể được đặt ra để nghiên cứu, trên cơ sở tên đề tài đã xác định, và thực tế nó là danh sách việc bạn sẽ làm để đạt mục tiêu. Mục tiêu trả lời câu hỏi nghiên cứu cái gì, còn nhiệm vụ trả lời câu hỏi làm những việc nào để đạt được điều đó.
Nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là gì và nằm ở đâu trong đề cương?
Trả lời thẳng: Theo trung tâm chuyên về thông tin và thống kê khoa học và công nghệ của Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là các nội dung đặt ra để nghiên cứu sau khi đề tài đã có tên. Trong đề cương, nó đứng sau tên đề tài và mục tiêu, rồi dẫn thẳng sang phương pháp và các chương của luận văn.
Trung tâm này viết rằng nhiệm vụ nghiên cứu "là những nội dung được đặt ra để nghiên cứu, trên cơ sở đã xác định tên đề tài nghiên cứu" (Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM, 2020). Câu đó nằm trong bài giới thiệu trình tự bảy bước của hoạt động nghiên cứu khoa học do Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM (2020) đăng ngày 09 tháng 12 năm 2020 tại thongke.cesti.gov.vn. Bài này cũng định nghĩa các mục đứng cạnh nhiệm vụ, và chính chỗ đó là nơi người viết đề cương dễ nhầm. Nếu cần nền tảng, hãy đọc bài nghiên cứu khoa học là gì trước.
Nói theo cách thực hành, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học là phần của đề cương mà người đọc dùng để hình dung khối lượng việc của bạn. Một hội đồng đọc đến mục này sẽ tự hỏi bạn có đủ thời gian, dữ liệu và kỹ năng để làm hết các việc đó hay không. Vì vậy mỗi nhiệm vụ nên là một việc có thể làm xong và có thể kiểm tra được, chẳng hạn hệ thống hoá lý thuyết, thiết kế bảng hỏi, thu thập dữ liệu hoặc xử lý số liệu, và đó là điều phân biệt nhiệm vụ nghiên cứu khoa học với một chủ đề.
Nhiệm vụ nghiên cứu khoa học gần với research objectives trong các đề cương tiếng Anh hơn là với research topic. Đó là nhận định của MAAS khi đối chiếu hai cách gọi, chứ không phải điều trung tâm này nêu, nên nếu trường bạn dùng mẫu đề cương tiếng Anh thì hãy hỏi giảng viên hướng dẫn mục nào của mẫu tương ứng với nhiệm vụ.
Nhiệm vụ nghiên cứu khác mục tiêu, mục đích và phạm vi nghiên cứu thế nào?
Trả lời thẳng: Mục tiêu trả lời "nghiên cứu cái gì", mục đích nói về ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu, còn nhiệm vụ liệt kê việc phải làm. Đối tượng và phạm vi là hai mục khác nữa, nói về bản chất của sự vật cần làm rõ và giới hạn của việc nghiên cứu.
Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM (2020) viết rằng mục tiêu nghiên cứu là những nội dung cần được xem xét và làm rõ trong khuôn khổ đối tượng nghiên cứu đã xác định, còn mục đích nghiên cứu là ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu. Cũng nguồn này định nghĩa đối tượng nghiên cứu là bản chất cốt lõi của sự vật hay hiện tượng cần xem xét, và phạm vi nghiên cứu là sự giới hạn về đối tượng nghiên cứu, đối tượng khảo sát và thời gian nghiên cứu.
| Mục trong đề cương | Câu hỏi nó trả lời | Dấu hiệu viết sai |
|---|---|---|
| Mục tiêu nghiên cứu | Nghiên cứu cái gì? | Viết thành một chủ đề chung chung |
| Mục đích nghiên cứu | Kết quả có ý nghĩa thực tiễn gì? | Lặp lại mục tiêu bằng từ khác |
| Nhiệm vụ nghiên cứu | Phải làm những việc nào để đạt mục tiêu? | Chép lại câu mục tiêu |
| Đối tượng nghiên cứu | Bản chất nào cần làm rõ? | Liệt kê tràn lan |
| Phạm vi nghiên cứu | Giới hạn ở ai, ở đâu, khi nào? | Bỏ trống mốc thời gian |
Nguồn: định nghĩa của Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM (2020), đọc ngày 2026-10-31. Cột câu hỏi và cột dấu hiệu viết sai là cách tóm tắt của MAAS.
Muốn tách riêng mục đối tượng, hãy đọc thêm bài đối tượng nghiên cứu. Mục tiêu là đích đến, còn nhiệm vụ là các chặng đường. Nếu bạn xoá hẳn mục nhiệm vụ mà hội đồng vẫn hiểu bạn sẽ làm gì, rất có thể nhiệm vụ của bạn đang chép lại mục tiêu.
Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu trong luận văn thật thường sai ở đâu?
Trả lời thẳng: Khá thường xuyên, dù mức độ khác nhau theo ngành và theo cách đánh giá. Trong 197 luận văn và luận án giáo dục ở Brazil, 23% đề tài thạc sĩ học thuật không nêu mục tiêu cụ thể, và ở 160 luận án y khoa tại Fès chỉ 52,0% có mục tiêu chính được đánh giá là phù hợp.
Các số liệu sau lấy từ báo cáo gốc, bạn có thể mở toàn văn để kiểm tra.
Luận văn giáo dục tại Brazil. Costa, Costa và Andrade (2014) phân tích 197 luận văn và luận án về giáo dục và giảng dạy khoa học bảo vệ từ 2009 đến 2012, gồm 92 luận văn thạc sĩ học thuật, 42 luận văn thạc sĩ chuyên nghiệp và 63 luận án tiến sĩ, đăng toàn văn miễn phí tại doi.org/10.25119/praxis-6-11-595. Họ ghi nhận mục tiêu cụ thể không được nêu ở 21 luận văn thạc sĩ học thuật (23%), 15 luận văn thạc sĩ chuyên nghiệp (36%) và 13 luận án tiến sĩ (21%). Sáu luận án (10%) không nêu cả mục tiêu chung, và cũng 10% luận án có mục tiêu chung chứa hơn một động từ. Ở nhóm thạc sĩ học thuật, động từ phổ biến nhất của mục tiêu chung là "analisar", tức phân tích, xuất hiện 21 lần (23%). Tổng cộng các tác giả đếm được 71 động từ khác nhau, 26 động từ cho mục tiêu chung và 45 động từ cho mục tiêu cụ thể.
Luận án y khoa tại Fès, Maroc. Boly và cộng sự (2014) đánh giá 160 luận án bảo vệ năm 2008 tại Khoa Y Fès. Câu hỏi nghiên cứu được nêu rõ ở 62,0% công trình, mục tiêu chính được nêu ở 96%, nhưng chỉ 52,0% được đánh giá là phù hợp. Bài đăng trên Eastern Mediterranean Health Journal và đọc được tại doi.org/10.26719/2014.20.5.340.
Bài báo khoa học xã hội cho thấy gì về mục đích nghiên cứu và chiến lược chọn mẫu?
Trả lời thẳng: Mục đích nghiên cứu hầu như luôn có mặt, còn các chi tiết thực hiện thì hay thiếu. Trong 500 bài báo khoa học xã hội, mọi bài đều nêu mục đích nghiên cứu, nhưng 48% không nêu chiến lược chọn mẫu, 20% không nêu phương pháp phân tích dữ liệu và 8% không nêu cỡ mẫu.
Coates (2021) lấy mẫu 500 bài thực nghiệm từ Social Sciences Citation Index, rồi kiểm tra từng bài xem có nêu năm chi tiết cốt lõi hay không. Tỉ lệ bỏ sót là 0% với mục đích nghiên cứu, 2% với phương pháp thu thập dữ liệu, 8% với cỡ mẫu, 20% với phương pháp phân tích dữ liệu và 48% với chiến lược chọn mẫu. Với các chi tiết ngoại vi hơn, 36% bài bỏ sót phần hạn chế và 55% bỏ sót vấn đề đạo đức nghiên cứu. Toàn văn đọc được tại doi.org/10.1002/leap.1330.
| Nghiên cứu | Mẫu | Phát hiện về mục tiêu hoặc mục đích |
|---|---|---|
| Costa, Costa và Andrade (2014) | 197 luận văn, luận án | Mục tiêu cụ thể không nêu ở 23%, 36% và 21% theo ba nhóm |
| Boly và cộng sự (2014) | 160 luận án y khoa | Mục tiêu chính được nêu ở 96%, phù hợp ở 52,0% |
| Coates (2021) | 500 bài báo SSCI | Mục đích nghiên cứu có ở 100% bài |
Nguồn: ba bài báo trên, đọc ngày 2026-10-31. Các mẫu thuộc ba bối cảnh khác nhau nên không so trực tiếp từng con số với nhau.
Có hai điều rút ra được từ các số liệu này. Thứ nhất, một đề cương nêu "mục tiêu" chưa chắc đã nêu đúng, vì khoảng cách giữa 96% có mục tiêu chính và 52,0% có mục tiêu phù hợp ở Fès lớn tới mức đáng kể. Thứ hai, chiến lược chọn mẫu bị bỏ sót nhiều hơn hẳn mục đích nghiên cứu, nên một danh sách nhiệm vụ có việc "xác định mẫu và cách chọn mẫu" là cách trực tiếp để tránh lỗi mà Coates (2021) thấy ở gần một nửa số bài.
Cách viết nhiệm vụ nghiên cứu từ mục tiêu cụ thể là gì?
Trả lời thẳng: Đi từ mục tiêu xuống nhiệm vụ theo ba bước: giữ mục tiêu ở mức ba đến năm mục, chọn mỗi nhiệm vụ một động từ kiểm tra được, rồi gắn từng nhiệm vụ với một phần của luận văn. Hướng dẫn của Đại học Suffolk khuyên giới hạn ở 3 đến 5 mục tiêu.
Hướng dẫn thư viện của University of Suffolk (n.d.) viết rằng "Research objectives specify the steps that you will take to achieve your aim(s)" và khuyên "Limit your objectives to 3 to 5 at most", đồng thời bảo mỗi mục bắt đầu bằng một động từ hành động. Hướng dẫn này gọi các động từ mơ hồ như "use", "understand" hay "study" là yếu. Costa, Costa và Andrade (2014) đi cùng hướng ấy khi cho rằng động từ như "contribuir" và "refletir", tức góp phần và suy ngẫm, không nên dùng vì cuối nghiên cứu không ai kiểm tra được bạn đã làm việc đó hay chưa. Họ cũng dùng thang phân loại Bloom để gợi ý rằng động từ của các mục tiêu cụ thể nên thấp hơn một bậc nhận thức so với động từ của mục tiêu chung.
Hãy tự hỏi ba câu cho từng dòng của danh sách. Việc này có thể làm xong trong thời hạn của mình không? Sau khi làm xong tôi có thể chỉ ra sản phẩm cụ thể nào không? Nó có thuộc về một chương nhất định của luận văn không? Nếu một câu trả lời là không, hãy viết lại nhiệm vụ đó. Phần tiếp theo cho một ví dụ áp dụng ba câu hỏi này.
Một danh sách nhiệm vụ nghiên cứu hoàn chỉnh trông như thế nào?
Trả lời thẳng: Một danh sách hoàn chỉnh có bốn đến năm dòng, mỗi dòng gồm một động từ kiểm tra được, một sản phẩm cụ thể và một chương luận văn mà nhiệm vụ đó sẽ nằm trong. Ví dụ dưới đây do MAAS dựng cho một đề tài giả định về làm việc nhóm trực tuyến của sinh viên kinh doanh, không lấy từ một luận văn có thật.
Đề tài là "Ảnh hưởng của làm việc nhóm trực tuyến đến kết quả học tập của sinh viên năm ba ngành kinh doanh". Mục tiêu chung là đánh giá ảnh hưởng đó. Bảng dưới tách mục tiêu chung thành các nhiệm vụ, và mỗi nhiệm vụ đều có sản phẩm kiểm tra được cũng như vị trí trong luận văn.
| Nhiệm vụ | Động từ kiểm tra được | Sản phẩm sau khi xong | Chương luận văn |
|---|---|---|---|
| Hệ thống hoá lý thuyết về làm việc nhóm trực tuyến | Hệ thống hoá | Bảng so sánh các mô hình | Cơ sở lý luận |
| Khảo sát thực trạng tại trường đã chọn | Khảo sát | Bộ dữ liệu từ bảng hỏi | Thực trạng |
| Phân tích mối liên hệ giữa mức độ tham gia và điểm số | Phân tích | Kết quả kiểm định thống kê | Phân tích |
| Đề xuất cách tổ chức nhóm | Đề xuất | Danh sách khuyến nghị có căn cứ | Đề xuất |
Nguồn: ví dụ minh hoạ do MAAS tự dựng, không phải dữ liệu nghiên cứu.
Một danh sách bốn nhiệm vụ nghiên cứu có thể có cho đề tài làm việc nhóm trực tuyến
Chạm vào một nhiệm vụ để xem việc làm cụ thể của nó trong ví dụ của bài. Chiều cao và màu của các cột chỉ đánh dấu thứ tự, không mang trọng số.
Nhiệm vụ 1 trên 4
Cơ sở lý luận
Hệ thống hoá cơ sở lý luận.
Nhiệm vụ 2 trên 4
Thực trạng
Khảo sát thực trạng làm việc nhóm trực tuyến tại một trường cụ thể.
Nhiệm vụ 3 trên 4
Phân tích
Phân tích mối liên hệ giữa mức độ tham gia nhóm và điểm số.
Nhiệm vụ 4 trên 4
Đề xuất
Đề xuất điều chỉnh cách tổ chức nhóm.
Lưu hình này

Với đề tài khoá luận hoặc luận văn, cấu trúc chung của các phần còn lại được trình bày ở bài đề cương luận văn thạc sĩ. Bảng và ví dụ trên chỉ là mẫu minh hoạ, bạn cần điều chỉnh động từ và chương cho đúng với quy chế của khoa mình.
Nhiệm vụ nghiên cứu có cần câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết đi kèm không?
Trả lời thẳng: Không phải mọi đề tài đều cần, và điều đó phụ thuộc vào ngành. Thelwall và Más-Bleda (2020) thấy cụm "research questions" xuất hiện rõ ràng ở chỉ 1,8% trong hơn một triệu bài báo mã nguồn mở, nên nhiều lĩnh vực nhiều khả năng dùng cách gọi khác cho mục đích nghiên cứu.
Thelwall và Más-Bleda (2020) tìm cụm từ này trong hơn một triệu bài báo toàn văn mở và thấy chỉ 1,8% nhắc đến nó, còn sau khi loại các trường hợp không liên quan thì tỉ lệ hiệu chỉnh là 1,1%. Ở kỹ thuật, khoa học vật lý, đời sống và y khoa, tỉ lệ này dưới 2%, và ngay ở các nhóm dùng nhiều nhất như máy tính, triết học, thần học và khoa học xã hội thì cũng luôn dưới 20%. Bài báo đọc được tại doi.org/10.1162/qss_a_00041.
Tỉ lệ thấp đó không có nghĩa là bạn được bỏ câu hỏi nghiên cứu khỏi đề cương. Nó có nghĩa là quy ước khác nhau giữa các ngành và các trường, nên bạn cần đọc quy chế của khoa mình. Về nguyên tắc, câu hỏi nghiên cứu định hướng cả quá trình, giả thuyết chỉ cần với đề tài kiểm định mối quan hệ giữa các biến, còn nhiệm vụ luôn cần vì nó cho hội đồng thấy khối lượng việc. Với đề tài kiểm định, một nhiệm vụ nên là thu thập dữ liệu và chạy kiểm định để xác nhận hoặc bác bỏ giả thuyết, và cách đặt giả thuyết được trình bày ở bài cách viết giả thuyết nghiên cứu. Khi mới bắt đầu chọn đề tài, bài cách làm đề tài nghiên cứu khoa học cho bạn quy trình từ ý tưởng đến đề cương.
Câu hỏi thường gặp
Nhiệm vụ nghiên cứu nên có bao nhiêu mục?
Không có con số bắt buộc. Hướng dẫn của University of Suffolk (n.d.) khuyên giới hạn mục tiêu ở 3 đến 5 mục, và nhiệm vụ nên bám theo các mục tiêu đó với mỗi nhiệm vụ là một việc kiểm tra được.
Nhiệm vụ nghiên cứu viết ở phần nào của đề cương?
Thường sau tên đề tài và mục tiêu, nhưng tên mục và vị trí khác nhau theo trường. Hãy mở mẫu đề cương của khoa mình, vì một số mẫu chỉ có mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể mà không có mục nhiệm vụ riêng.
Nhiệm vụ khác mục tiêu ở điểm nào dễ nhận ra nhất?
Mục tiêu trả lời "nghiên cứu cái gì", nhiệm vụ trả lời "làm những việc nào". Nếu hai câu đọc lên giống hệt nhau, nhiệm vụ của bạn đang chép lại mục tiêu.
Có bắt buộc phải có cả nhiệm vụ lẫn mục đích nghiên cứu không?
Không có quy định chung. Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM (2020) định nghĩa cả hai là hai mục khác nhau, nhưng việc trường bạn đòi mục nào thì tuỳ mẫu đề cương, nên hãy hỏi giảng viên hướng dẫn.
Mục tiêu bị đánh giá là chưa phù hợp thì thường do đâu?
Các nghiên cứu trên chỉ cho biết tỉ lệ, chẳng hạn 52,0% mục tiêu chính phù hợp ở Fès theo Boly và cộng sự (2014), chứ không liệt kê đầy đủ nguyên nhân. Dấu hiệu thường thấy trong dữ liệu của Costa, Costa và Andrade (2014) là thiếu mục tiêu cụ thể, mục tiêu chung nhiều động từ và dùng động từ khó kiểm tra.
Nhờ người có chuyên môn đọc nhiệm vụ nghiên cứu trước khi nộp có ích gì?
Một người đọc đúng ngành sẽ chỉ ra nhiệm vụ nào đang lặp lại mục tiêu và nhiệm vụ nào chưa gắn với chương nào. Quyết định cuối cùng và phần viết vẫn là của bạn.
Trao đổi với người hướng dẫn về đề cương của bạn
Nếu bạn muốn một người có chuyên môn đọc lại mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu để chỉ ra chỗ còn lặp hoặc mơ hồ, dịch vụ cố vấn luận văn, luận án của MAAS hướng dẫn bạn từng giai đoạn của bài làm chính bạn, không gắn mục tiêu điểm và bạn tự viết toàn bộ nội dung. Bạn cũng có thể đặt buổi tư vấn miễn phí để trao đổi trước.
Bài liên quan
- Đề cương nghiên cứu khoa học gồm những phần nào?: vị trí của mục nhiệm vụ trong toàn bộ đề cương
- Đối tượng nghiên cứu là gì?: mục đứng cạnh nhiệm vụ và dễ bị viết tràn lan
References
Boly, A., Tachfouti, N., Zohoungbogbo, I. S. S., El Achhab, Y., & Nejjari, C. (2014). Assessment of the methodological quality of theses submitted to the Faculty of Medicine, Fez. Eastern Mediterranean Health Journal, 20(5), 340-346. https://doi.org/10.26719/2014.20.5.340
Coates, A. (2021). How often are basic details of the research process mentioned in social science research papers? Learned Publishing, 34(2), 128-136. https://doi.org/10.1002/leap.1330
Costa, M. A. F., Costa, M. F. B., & Andrade, V. A. (2014). Caminhos (e descaminhos) dos objetivos em dissertações e teses: Um olhar voltado para a coerência metodológica. Revista Práxis, 6(11), 1-14. https://doi.org/10.25119/praxis-6-11-595
Thelwall, M., & Más-Bleda, A. (2020). How common are explicit research questions in journal articles? Quantitative Science Studies, 1(2), 730-748. https://doi.org/10.1162/qss_a_00041
Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM. (2020). Khái quát về nghiên cứu khoa học và trình tự 7 bước tiêu biểu trong hoạt động nghiên cứu khoa học. https://thongke.cesti.gov.vn/727-trinh-tu-7-buoc-nghien-cuu-khoa-hoc
University of Suffolk. (n.d.). Research proposal. Dissertations LibGuide. https://libguides.uos.ac.uk/dissertations/research-proposal
Bài viết này thuộc loạt bài MAAS Journal dành cho sinh viên. MAAS là đối tác hỗ trợ học thuật: các chuyên gia hướng dẫn sinh viên qua từng giai đoạn của bài làm chính họ, và chúng tôi không hoàn thành bài đánh giá thay sinh viên.
Buổi tư vấn miễn phí 20 phút là một cuộc trao đổi về việc bạn đang ở đâu với bài của mình.
Đặt lịch tư vấn miễn phí ▸