Trả lời thẳng: MKTG1003 Consumer Behaviour, tức môn hành vi người tiêu dùng 10 tín chỉ của Macquarie Business School, khó ở chỗ đề bài đòi bạn áp một khung lý thuyết lên hành vi của người khác, chứ không kể lại thói quen mua sắm của chính mình. Hai bài quá trình mở với AI chiếm 60% số điểm, còn bài thi 2 giờ có giám sát chiếm 40% và kiểm tra cùng khối kiến thức ấy.
Consumer Behaviour mang sẵn một bất lợi: bạn đã là người tiêu dùng cả đời, nên tài liệu môn nghe quen tai ngay từ buổi giảng đầu tiên. Cảm giác quen tai ấy giống như đã hiểu, nhưng không phải. Vì thế, những sinh viên thấy môn này hiển nhiên ở tuần 3 nộp bài ở tuần 8 với nội dung giải thích chính thói quen mua sắm của mình, rồi nhận một điểm số bất ngờ. Bài này chỉ ra vì sao trải nghiệm cá nhân không phải bằng chứng, áp một khung lý thuyết khác gì với chỉ gọi tên nó, và bài thi có giám sát kiểm tra điều gì mà bài quá trình mở với AI không kiểm tra được.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-08-11
Chuyên mục: marketing
MKTG1003 dạy gì và chấm điểm ra sao?
Trả lời thẳng: MKTG1003 Consumer Behaviour là môn 10 tín chỉ thuộc Macquarie Business School, và trang handbook 2026 chia điểm thành một portfolio chiếm 30%, một bài phân tích hành vi người tiêu dùng chiếm 30%, và một bài thi chính thức kéo dài 2 giờ chiếm 40%.
Phần mô tả công bố đóng khung môn học quanh việc hiểu vì sao người tiêu dùng nghĩ, cảm và hành động như họ vẫn làm, để doanh nghiệp ra được những quyết định marketing mang tính chiến lược, bền vững và có đạo đức. Môn phủ các quá trình tâm lý bên trong lẫn các yếu tố môi trường bên ngoài, gồm nhu cầu và giá trị của người tiêu dùng, cách họ tri giác sản phẩm và thương hiệu, cách đo lường và thay đổi thái độ, cùng ảnh hưởng của văn hoá và nhóm tham chiếu. Trang cũng ghi MKTG203 là môn không được tính tín chỉ song song. American Marketing Association, viết tắt AMA, định nghĩa hành vi người tiêu dùng theo hướng gần tương tự, là việc nghiên cứu cách cá nhân lựa chọn, sử dụng và loại bỏ sản phẩm.
Có một chi tiết trong trang đó đáng đọc kỹ: hai bài quá trình được ghi là mở với AI, còn bài thi thì ghi là có giám sát. Nghĩa là 60% số điểm kiếm được ở nơi có sẵn công cụ, còn 40% kiếm trong một căn phòng không có công cụ nào, trên cùng một khối kiến thức. Vì vậy, những gì bạn dùng trong học kỳ buộc phải để lại hiểu biết thật của chính bạn, bởi bài thi kiểm đúng nội dung đó trong điều kiện khác hẳn.
Bài này viết cho môn của Macquarie University, còn những mã cùng dạng ở nơi khác lại chỉ các môn hoàn toàn khác. Vì vậy hãy đối chiếu tên môn với hồ sơ đăng ký của bạn trước khi tin bất kỳ tài liệu nào tìm thấy chỉ theo mã.
Vì sao trải nghiệm của chính bạn không phải bằng chứng?
Trả lời thẳng: Bởi bạn không có cách tiếp cận đáng tin cậy tới lý do thật sự vì sao mình đã làm điều mình làm, nên một bài viết dựng trên tự quan sát là dựng trên một nguồn không đáng tin. Nisbett và Wilson (1977) cho thấy người ta thường tự tin nêu lý do cho hành vi của mình dù lý do ấy không phải nguyên nhân, vì vậy bài cần bằng chứng từ hành vi quan sát được.
Đây không phải một nhận định cho hay. Nisbett và Wilson (1977), công bố trên Psychological Review, rà soát một khối lớn nghiên cứu thực nghiệm và cho thấy con người báo cáo rất tự tin về lý do cho hành vi của chính mình, trong khi những lý do ấy được chứng minh là không phải nguyên nhân thật. Các báo cáo đó thường được dựng lên sau đó từ những lý thuyết nghe hợp lý, chứ không phải được lấy ra từ trí nhớ. Nguyên văn của hai tác giả: "People sometimes make assertions about mental events to which they may have no access and these assertions may bear little resemblance to the actual events" (Nisbett & Wilson, 1977, p. 247).
Với môn này, hệ quả rất thẳng. Viết rằng bạn chọn một thương hiệu vì chất lượng của nó là kể một câu chuyện hợp lý do chính bạn tạo ra, chứ chưa phải một phát hiện. Các khung lý thuyết tồn tại chính vì lời tự thuật không đáng tin, và dùng một khung nghĩa là áp nó lên hành vi quan sát được, không áp lên lời bạn tự giải thích về mình.
| Bài yếu thường làm gì | Khung lý thuyết sinh ra để làm gì |
|---|---|
| Giải thích lần mua của chính người viết | Chỉ ra một cơ chế đang tác động lên nhiều người tiêu dùng |
| Thuật lại điều người tiêu dùng nói là động cơ của họ | Hỏi xem thật sự cái gì dự báo được hành vi |
| Dán tên một lý thuyết vào sau khi đã có kết luận | Dùng lý thuyết để quyết định phải đi tìm cái gì |
| Mô tả một sở thích | Giải thích một cơ chế |
Một sinh viên từng phân tích vì sao người trẻ đổi thương hiệu cà phê và viết rằng người ta thích vị ngon hơn và giá hợp lý hơn. Mọi chữ trong câu đó đều đúng, nhưng không chữ nào phân biệt được thương hiệu thắng với thương hiệu thua. Khi đóng khung lại quanh ảnh hưởng của nhóm tham chiếu và tính chất tiêu dùng công khai, bài phân tích chỉ ra rằng sản phẩm này được tiêu dùng ở nơi có người khác nhìn thấy, và điều đó khiến nó chịu ảnh hưởng từ bạn bè theo cách mà một món mua dùng riêng tư không có.
Áp một khung lý thuyết khác gì với chỉ gọi tên nó?
Trả lời thẳng: Khác ở chỗ để khung lý thuyết quyết định bạn sẽ nhìn vào đâu, trước khi bạn biết mình sẽ tìm thấy gì. Gọi tên là có kết luận bằng trực giác rồi mới chọn một lý thuyết hợp với nó để gắn vào, nên khung chẳng làm việc gì. Áp dụng là chọn khung theo câu hỏi, nói trước khung dự báo sẽ thấy gì, rồi mới xem hành vi thật và báo cáo cả chỗ lệch.
Kiểu hỏng này khó nhìn thấy từ bên trong. Sinh viên đi tới một kết luận bằng trực giác, rồi tìm một lý thuyết khớp với nó và gắn vào. Đoạn văn thu được nhắc tên một khung lý thuyết thật mà chẳng chứng minh được gì, bởi khung ấy không làm việc gì cả. Người chấm nhận ra rất nhanh, vì lý thuyết lúc nào cũng được đưa vào sau khi đã có khẳng định.
Thứ tự cho ra điểm thì đi ngược lại:
- Chọn khung vì câu hỏi. Thay đổi thái độ, tri giác, động cơ và ảnh hưởng nhóm tham chiếu trả lời những câu hỏi khác nhau, và chọn một khung nghĩa là bạn cam kết đi tìm những thứ cụ thể.
- Nói xem khung dự báo bạn sẽ quan sát được gì. Chính bước này làm cho bài phân tích kiểm chứng được, thay vì chỉ để trang trí.
- Đi nhìn hành vi thật. Đó có thể là đánh giá của người mua, cách sử dụng quan sát được, dữ liệu thị trường đã công bố, bất cứ thứ gì nằm ngoài đầu bạn.
- Báo cáo điều bạn tìm được, kể cả phần không khớp. Những chỗ cưỡng lại khung lý thuyết thường là chỗ đặt điểm, bởi xử lý chúng đòi hỏi phán đoán.
Fishbein và Ajzen (1975) đã dựng đúng kỷ luật này từ nhiều thập kỷ trước trong Theory of Reasoned Action, khi hai ông dự báo thái độ và hành vi từ những niềm tin đã nêu ra trước, chứ không quan sát trước rồi mới suy diễn. Bearden và Etzel (1982), công bố trên Journal of Consumer Research, cho thấy cùng kỷ luật đó vận hành cụ thể ra sao. Thay vì khẳng định rằng nhóm có ảnh hưởng tới việc mua, hai tác giả phân loại sản phẩm theo chỗ nó được tiêu dùng công khai hay riêng tư và theo chỗ nó là hàng xa xỉ hay hàng thiết yếu, rồi dự báo ảnh hưởng của nhóm tham chiếu sẽ mạnh ở đâu và đem kiểm chứng. Khung lý thuyết nói cho họ biết phải đo cái gì trước khi kết quả xuất hiện, và đó chính là bước đi bạn đang được dạy để làm theo.
Bài thi kiểm điều gì mà bài quá trình không kiểm?
Trả lời thẳng: Kiểm xem phần hiểu biết ấy có thật là của bạn không, trong điều kiện không có gì giúp bạn tạo ra nó. Hai bài quá trình, cộng lại 60%, được làm khi có sẵn công cụ, còn bài thi 2 giờ chiếm 40% diễn ra trong phòng có giám sát trên cùng khối kiến thức, nên một portfolio hoàn toàn hợp lệ vẫn có thể để lộ khoảng trống đúng lúc thi.
Trang handbook ghi bài thi kéo dài 2 giờ và ghi mức AI là có giám sát. Sự khác biệt trong cách ghi nhãn giữa bài thi và bài quá trình đáng được đưa vào kế hoạch ngay từ tuần đầu, thay vì để sau 12 tuần học kỳ mới phát hiện ra. Một portfolio làm với sự trợ giúp đáng kể của công cụ vẫn có thể hoàn toàn hợp lệ mà vẫn khiến bạn không tái hiện nổi lập luận khi không còn công cụ trong tay.
Phép thử trong học kỳ thì đơn giản. Làm xong bất kỳ phần bài quá trình nào, bạn hãy đóng hết mọi thứ lại và viết trong 5 phút về việc lý thuyết nói gì và nó áp vào trường hợp của bạn ra sao. Nếu việc đó khó, điểm bài quá trình và điểm thi của bạn sẽ tách xa nhau, và lúc này vẫn còn thời gian để sửa.
Về tài liệu ôn tập, bản tóm tắt hành vi người tiêu dùng lưu truyền rất rộng và nặng phần định nghĩa, bởi định nghĩa thì dễ gom lại. Cái khó thật sự của đề thi lại là áp một khung lý thuyết vào một tình huống lạ, mà không danh sách định nghĩa nào luyện được việc đó.
Sinh viên marketing hay hỏng ở chỗ nào khi viết?
Trả lời thẳng: Ở chỗ khẳng định nhiều hơn mức bằng chứng cho phép, mà ở môn này đó vừa là lỗi viết vừa là lỗi khái niệm. Một câu như người tiêu dùng muốn sự chân thật nghe giống một phát hiện nhưng lại nói thay cho hàng tỷ người. Bản cẩn thận gọi tên mẫu, bối cảnh và cơ sở, rồi dùng những cụm như suggests hay is consistent with để khẳng định không vượt quá bằng chứng.
Hành vi người tiêu dùng mời gọi người viết nói quá, bởi đối tượng là con người và ngôn ngữ đời thường có sẵn cho mọi câu. Người tiêu dùng muốn sự chân thật nghe như một phát hiện, trong khi nó đang khẳng định điều gì đó về hàng tỷ người. Phiên bản có kỷ luật sẽ gọi tên nhóm người tiêu dùng, bối cảnh và cơ sở của khẳng định, chẳng hạn trong nhóm người đánh giá thuộc mẫu này, những nhắc tới nguồn gốc thương hiệu xuất hiện nhiều hơn những nhắc tới giá, điều đó gợi ra rằng.
Với các bạn viết bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, nước đi có ích là dựa vào các cụm rào đón chứ đừng né chúng. Suggests, is consistent with, in this context và the data do not show đều ngắn, dùng lại được, và đóng góp cho điểm số nhiều hơn là dựng một câu phức tạp. Một câu đơn giản mang khẳng định chính xác vẫn hơn một câu cầu kỳ mà nói quá.
Bạn cũng nên tách bạch từ vựng chuyên ngành, bởi thuật ngữ của môn này là những chữ đời thường mang nghĩa rất hẹp. Perception không phải opinion, attitude không phải preference, motivation không phải intention, còn need không phải want. Dùng lỏng lẻo sẽ bị đọc là hổng khái niệm, vì ở môn này chính các phân biệt đó là nội dung được chấm.
Cố vấn MAAS làm việc thế nào với một môn như vậy?
Trả lời thẳng: MAAS làm cố vấn chứ không làm thay bạn, và với môn này mọi câu hỏi xoay quanh bằng chứng: khẳng định của bạn dựa vào đâu, lý thuyết đến trước hay sau kết luận, và bài phân tích còn đứng vững khi bạn đóng tài liệu lại hay không. Việc thu thập bằng chứng và việc phân tích đều là của bạn, còn cố vấn chỉ đặt những câu hỏi mà người chấm sẽ đặt.
Cụ thể, cố vấn sẽ hỏi xem có gì ngoài trải nghiệm cá nhân của bạn chống đỡ cho khẳng định đó không, rồi kiểm tra xem khung lý thuyết được chọn trước hay sau khi bạn đã có kết luận. Cố vấn cũng tìm chỗ quan sát không khớp với khung và hỏi bạn đã xử lý nó ra sao, đồng thời kiểm tra xem bạn có trình bày lại được bài phân tích khi không cầm giấy hay không, vì một phần điểm phụ thuộc đúng vào chuyện đó. Thứ tới tay người chấm mang tên bạn vì chính bạn viết ra nó.
Câu hỏi thường gặp
Bài này nói về trường nào?
Macquarie University, đặt tại North Ryde, Sydney, nơi MKTG1003 là Consumer Behaviour, môn 10 tín chỉ thuộc Macquarie Business School. Bạn hãy xác nhận tên môn trên hồ sơ đăng ký của mình, vì những mã tương tự ở nơi khác lại chỉ các môn khác.
Môn được chấm điểm thế nào?
Trang handbook 2026 ghi một portfolio chiếm 30%, một bài phân tích hành vi người tiêu dùng chiếm 30%, và một bài thi chính thức kéo dài 2 giờ chiếm 40%. Cơ cấu này đặt theo từng năm, nên bạn hãy mở trang đúng năm nhập học của mình trước khi dựng kế hoạch trên những con số này.
Em có được dùng AI không?
Trang 2026 ghi hai bài quá trình ở mức mở với AI, còn bài thi thì có giám sát. Bạn hãy theo đúng phần khai báo trong unit guide của chính mình, và nhớ rằng bài thi phủ cùng khối kiến thức mà không có những công cụ đó, nên phần nào bạn bỏ qua không hiểu trong học kỳ chỉ là hoãn lại chứ không mất đi.
Đây có phải môn tâm lý học không?
Môn có dùng khái niệm tâm lý học, nhưng chấm chúng theo hướng phục vụ quyết định marketing. Phần mô tả công bố ghép các quá trình tâm lý bên trong với những yếu tố môi trường bên ngoài như văn hoá và nhóm tham chiếu.
Em có phải tự đi khảo sát không?
Bài phân tích yêu cầu bạn áp lý thuyết vào hành vi tiêu dùng ngoài đời thật, nghĩa là cần bằng chứng nằm ngoài đầu bạn. Đó có thể là dữ liệu công bố, bài đánh giá hoặc quan sát, và điều quan trọng là bằng chứng ấy tồn tại độc lập với lập luận của bạn.
Vì sao nhiều người nói môn này khó theo kiểu đánh lừa?
Bởi quen thuộc với việc làm người tiêu dùng cho cảm giác giống như đã hiểu hành vi người tiêu dùng. Khoảng cách chỉ hiện ra khi một bài đánh giá đòi một cơ chế thay vì một lời mô tả.
Bài liên quan
- MKTG3003: chiến lược marketing
- MKTG2004 tại ANU: vì sao hai video quyết định tới một nửa điểm môn?
- MKTG1420: phát triển kinh doanh số
- Hỗ trợ học thuật từ cố vấn MAAS
Hỏi cố vấn MAAS về môn học của bạn
References
Bearden, W. O., & Etzel, M. J. (1982). Reference group influence on product and brand purchase decisions. Journal of Consumer Research, 9(2), 183–194. https://doi.org/10.1086/208911
Fishbein, M., & Ajzen, I. (1975). Belief, attitude, intention, and behavior: An introduction to theory and research. Addison-Wesley.
Nisbett, R. E., & Wilson, T. D. (1977). Telling more than we can know: Verbal reports on mental processes. Psychological Review, 84(3), 231–259. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.3.231