Chuyên mục: admissions
Cập nhật: 14/09/2026
Gõ tìm học bổng tiến sĩ Erasmus, cái tên ấy dẫn bạn tới một chương trình đã thôi tuyển chọn chương trình tiến sĩ từ hơn mười năm trước. Trong giai đoạn 2009-2013, Erasmus Mundus chọn 43 dự án tiến sĩ liên kết (European Commission, 2024, p. 26), và sang giai đoạn kế tiếp nguồn tiền cho bậc tiến sĩ chuyển sang Marie Skłodowska-Curie Actions (European Commission, 2024, p. 27). Tiền cho bậc tiến sĩ ở châu Âu vẫn còn, nhưng những vị trí do Liên minh châu Âu tài trợ như MSCA Doctoral Networks được tuyển như một công việc có hợp đồng, nên bạn phải đổi cả cách tìm lẫn cách tự kiểm xem mình có bị loại ngay từ vòng điều kiện hay không.
Trả lời ngắn: Không có học bổng trọn khoá tiến sĩ nào mang tên Erasmus. Erasmus Mundus tài trợ chương trình thạc sĩ liên kết, còn Erasmus+ chỉ trả cho nghiên cứu sinh đi trao đổi tối đa 12 tháng. Liên minh châu Âu tài trợ trọn khoá tiến sĩ qua những kênh như MSCA Doctoral Networks, vốn tuyển nghiên cứu sinh theo hợp đồng lao động, nên bạn nộp đơn vào vị trí tuyển dụng chứ không xin học bổng.
Erasmus Mundus còn cấp học bổng tiến sĩ không?
Trả lời ngắn: Không còn. Erasmus Mundus Joint Doctorates thuộc chương trình giai đoạn 2009-2013, khi 43 dự án tiến sĩ được chọn. Sang giai đoạn 2014-2020, các chương trình tiến sĩ liên kết rời khỏi Erasmus Mundus, và danh mục Erasmus+ hiện nay có Erasmus Mundus Joint Masters kéo dài 1 tới 2 năm học, yêu cầu đầu vào là bằng cử nhân.
Báo cáo tổng kết 20 năm Erasmus Mundus của European Commission trình bày lịch sử này trong hai bảng. Ở giai đoạn 2009-2013, Action 1 chọn 140 khoá thạc sĩ và 43 chương trình tiến sĩ liên kết, trong đó phần tiến sĩ chiếm 246 lượt tham gia của các cơ sở, trên tổng ngân sách khoảng 1,6 tỷ euro (European Commission, 2024, p. 26). Cùng báo cáo đó mô tả giai đoạn sau rất thẳng: trong 2014-2020, "the move of Joint Doctorates and Action 3 projects outside the programme" để lại ngân sách mà phần chữ của báo cáo ghi là 748 triệu euro, dồn trọn cho chương trình thạc sĩ, tài trợ 251 lượt chương trình (European Commission, 2024, p. 29).
Trang Erasmus+ hiện nay mô tả Erasmus Mundus Joint Masters do ít nhất 3 cơ sở từ ít nhất 3 quốc gia cùng vận hành, kéo dài 1 tới 2 năm học tương đương 60, 90 hoặc 120 tín chỉ ECTS, thường nhận hồ sơ từ tháng Mười tới tháng Một, và lấy bằng cử nhân làm điều kiện đầu vào (European Commission, 2025a). Một trang web hôm nay còn quảng cáo học bổng tiến sĩ Erasmus Mundus vì vậy đang nói về một đợt tuyển thuộc giai đoạn đã khép lại năm 2013, hoặc đang dùng tên thương hiệu một cách lỏng lẻo. Coy và cộng sự (2020) còn chỉ ra rằng ngay cả cái nhãn cũ cũng không bảo đảm một tấm bằng chung: trong 41 chương trình tiến sĩ liên kết được European Consortium for Accreditation liệt kê, chỉ 13 chương trình, tức 32%, dự định cấp bằng liên kết.
Ở bậc tiến sĩ, Erasmus+ hiện trả tiền cho việc gì?
Trả lời ngắn: Erasmus+ trả cho chuyến đi trong lúc làm tiến sĩ, không trả cho cả khoá tiến sĩ. Nghiên cứu sinh đã đăng ký tại một trường có tham gia chương trình được đi 2 tới 12 tháng, hoặc 5 tới 30 ngày theo hình thức ngắn hạn, tổng cộng không quá 12 tháng cho mỗi bậc học, và khoản trợ cấp chỉ góp một phần chi phí đi lại và sinh hoạt.
Trang Erasmus+ về học tập ở nước ngoài xếp nghiên cứu sinh vào nhóm được tham gia, với điều kiện người đó đăng ký tại một cơ sở giáo dục đại học có tham gia Erasmus+ và đang theo học một chương trình dẫn tới văn bằng được công nhận (European Commission, n.d.). Chuyến đi dài hạn kéo dài từ 2 tới 12 tháng, chuyến đi ngắn hạn từ 5 tới 30 ngày, và tổng thời gian tối đa là 12 tháng trong một bậc học, trong đó nghiên cứu sinh là nhóm duy nhất được đi ngắn hạn mà không cần phần học trực tuyến đi kèm. Chương trình không có mẫu đơn chung, vì trường gửi đi tuyển chọn người nộp, còn thoả thuận trợ cấp do trường gửi đi hoặc trường tiếp nhận ký, và mức tiền tuỳ vào chênh lệch chi phí sinh hoạt, khoảng cách địa lý và số người nộp.
Hệ quả thực tế là Erasmus+ đến sau suất tiến sĩ chứ không đến trước. Chương trình này chỉ trở nên liên quan sau khi bạn đã có một suất tiến sĩ và một trường nhà có tham gia chương trình, nên nó không thể là khoản tiền đưa bạn vào tiến sĩ ngay từ đầu. Đây là cách thêm một đợt nghiên cứu ở nước ngoài vào một khoá tiến sĩ mà đã có bên khác chi trả, và trường tiếp nhận miễn học phí, phí đăng ký cùng phí sử dụng phòng thí nghiệm cho đợt đó (European Commission, n.d.).
Vị trí MSCA Doctoral Networks được trả tiền thế nào?
Trả lời ngắn: Được trả như một công việc có lương. Theo chương trình công tác MSCA 2026-2027, mỗi tháng làm việc mang khoản sinh hoạt 4.250 euro chưa nhân hệ số quốc gia, thêm 710 euro cho chi phí chuyển tới nước khác và 660 euro khi người được tuyển có nghĩa vụ gia đình, còn bên tuyển phải ký hợp đồng lao động kèm bảo hiểm xã hội đầy đủ.
Chương trình công tác Horizon Europe giai đoạn 2026-2027 cho Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA), ban hành kèm Quyết định C(2025) 8493 ngày 11 tháng Mười Hai năm 2025 của Uỷ ban châu Âu, đặt mức đóng góp cho mỗi nghiên cứu sinh được tuyển gồm trợ cấp sinh hoạt 4.250 euro, trợ cấp di chuyển 710 euro và trợ cấp gia đình 660 euro cho mỗi tháng làm việc (European Commission, 2025b, p. 70). Trợ cấp sinh hoạt là con số gộp, đã bao gồm phần đóng bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động lẫn người lao động cùng thuế trực thu, nên con số trên phiếu lương sẽ thấp hơn. Về tư cách người được tuyển, văn bản viết rõ: "The beneficiary must recruit each eligible doctoral candidate under an employment contract or equivalent direct contract" (European Commission, 2025b, p. 70). Khi luật quốc gia không cho ký hợp đồng, bên tuyển có thể dùng học bổng khoán như một ngoại lệ, và trợ cấp sinh hoạt khi đó giảm còn một nửa.
Trợ cấp sinh hoạt sau đó được nhân với hệ số điều chỉnh theo quốc gia của tổ chức tuyển dụng. Bảng 1 của chương trình công tác đặt hệ số 101,5% cho Đức, 111,8% cho Hà Lan, 116,6% cho Pháp và 131,3% cho Đan Mạch (European Commission, 2025b, p. 110), nên cùng một vị trí sẽ có mức trợ cấp sinh hoạt gộp khoảng 4.314 euro ở Đức và khoảng 4.956 euro ở Pháp. Trên trang Doctoral Networks, European Commission (2026) cho biết thêm mỗi suất kéo dài từ 3 tới 36 tháng, hoặc tới 48 tháng với Joint Doctorate, còn cả mạng lưới có thể kéo dài tới 4 năm, hoặc 5 năm với dự án Joint Doctorate. Một vị trí được tài trợ 36 tháng không tự động phủ hết một khoá tiến sĩ theo quy định quốc gia vốn dài hơn, nên độ dài hợp đồng là điều nên hỏi trước khi nhận lời.
Ai đủ điều kiện ứng tuyển vị trí MSCA Doctoral Networks?
Trả lời ngắn: Ứng viên thuộc bất kỳ quốc tịch nào, chưa có bằng tiến sĩ và đáp ứng quy tắc di chuyển. Theo quy tắc này, trong 36 tháng ngay trước ngày được tuyển, bạn không được cư trú hoặc có hoạt động chính như làm việc hay học tập tại quốc gia của tổ chức tuyển dụng quá 12 tháng, dù hồ sơ học thuật của bạn mạnh tới đâu.
European Commission (2025b, p. 73) liệt kê điều kiện với người được tuyển tại mục 1.3.2 của chương trình công tác MSCA. Người được tuyển không được có bằng tiến sĩ vào ngày tuyển, và người đã bảo vệ luận án nhưng chưa chính thức được cấp bằng cũng không đủ điều kiện. Người đó phải đăng ký theo học một chương trình tiến sĩ ở ít nhất 1 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu hoặc quốc gia liên kết với Horizon Europe, được mang bất kỳ quốc tịch nào, và phải thoả quy tắc di chuyển, vốn tính thời gian cư trú hoặc hoạt động chính tại nước tuyển dụng trong 36 tháng trước ngày tuyển, không tính nghĩa vụ quân sự bắt buộc và những chuyến lưu lại ngắn như kỳ nghỉ.
Với ứng viên đang ở Việt Nam, quy tắc di chuyển tác động theo hai chiều. Một người đã sống và làm việc ở Việt Nam trong 3 năm qua đáp ứng quy tắc này với mọi quốc gia tiếp nhận ở châu Âu. Một người vừa học xong bằng thạc sĩ 2 năm ở Hà Lan năm ngoái thì không đáp ứng được với vị trí ở Hà Lan, dù chính người đó vẫn có thể đáp ứng với vị trí ở Bỉ hay Đức. Quy tắc này xét nơi bạn đã sống chứ không xét độ mạnh của hồ sơ, nên nó có thể khiến hồ sơ bị loại trước khi có ai đọc bản trình bày nghiên cứu, và đó là điều cần kiểm đầu tiên với từng vị trí.
Làm tiến sĩ ở châu Âu thường là đi làm hay nhận học bổng?
Trả lời ngắn: Tuỳ từng trường, và nhiều trường áp cùng lúc nhiều tư cách. Trong khảo sát EUA năm 2025 trên 217 trường đại học, 50% cho biết nghiên cứu sinh của họ mang tư cách người lao động, 52% mang tư cách nhà nghiên cứu giai đoạn đầu và 86% mang tư cách người học, với câu hỏi cho chọn nhiều đáp án. Nguồn tiền dẫn đầu là ngân sách của chính trường và cơ quan tài trợ quốc gia.
Marti và Peneoasu (2025) công bố kết quả đầu tiên của khảo sát năm 2025 do Council for Doctoral Education thuộc European University Association thực hiện, dựa trên 217 trường đại học tham gia. Về tư cách, 52% cơ sở cho biết nghiên cứu sinh của họ mang tư cách nhà nghiên cứu giai đoạn đầu, 50% mang tư cách người lao động và 86% mang tư cách người học, và hai tác giả lưu ý rằng các tỷ lệ này chồng lên nhau vì mỗi cơ sở được chọn nhiều tư cách (Marti và Peneoasu, 2025, p. 29). Về tiền, 80% cơ sở chọn ngân sách của chính trường và 71% chọn cơ quan tài trợ quốc gia, trong khi 42% chọn chương trình khung về nghiên cứu và đổi mới của Liên minh châu Âu (Marti và Peneoasu, 2025, p. 21). Ở một câu hỏi mở, 30% trong 183 người trả lời gọi tên nguồn tiền đủ và ổn định là thách thức lớn nhất của đào tạo tiến sĩ hiện nay (Marti và Peneoasu, 2025, p. 22).
Các con số đó giải thích vì sao vị trí MSCA chỉ là một phần của bức tranh châu Âu, và vì sao cùng một quốc gia có thể có cả lối đi theo hợp đồng lẫn lối đi theo học bổng. Trải nghiệm bên trong một mạng lưới của Liên minh châu Âu cũng không đồng đều. Biswas và cộng sự (2021) khảo sát 82 nhà nghiên cứu giai đoạn đầu thuộc 9 mạng lưới MSCA Innovative Training Networks được tài trợ theo Horizon 2020, trong khoảng tháng Năm và tháng Sáu năm 2020. Hơn 80% đánh giá tích cực về trải nghiệm chung và 98,3% sẵn lòng giới thiệu mô hình này, nhưng các tác giả nhận thấy việc thiếu một khung chung của Liên minh châu Âu khiến trải nghiệm phụ thuộc phần lớn vào trường tiếp nhận, quốc gia và người hướng dẫn, và hoàn thành luận án trong 3 năm là áp lực phổ biến.
Tìm vị trí tiến sĩ có tài trợ ở châu Âu bằng cách nào?
Trả lời ngắn: Tìm tin tuyển dụng thay vì tìm học bổng. Vị trí MSCA Doctoral Networks được đăng tuyển quốc tế, trong đó có cổng EURAXESS, và bạn nộp hồ sơ thẳng tới tổ chức hoặc dự án đang tuyển. Hãy kiểm quy tắc di chuyển, độ dài hợp đồng và thời gian làm tiến sĩ thông thường ở quốc gia đó trước khi bỏ công chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ.
Cách tìm có hiệu quả gồm bốn bước. Bước đầu tiên là tìm trên EURAXESS bằng các cụm như "Doctoral Network" hoặc "MSCA" ghép với ngành của bạn, vì trang Doctoral Networks hướng ứng viên tới các tin tuyển đăng ở đó (European Commission, 2026). Bước thứ hai là với từng tin tuyển, đếm số tháng bạn đã ở nước tiếp nhận trong 36 tháng gần nhất rồi so với giới hạn 12 tháng. Bước thứ ba là so độ dài suất tài trợ, từ 3 tới 36 tháng, với thời gian làm tiến sĩ thông thường của hệ đó, như đã trình bày trong bài chương trình tiến sĩ kéo dài bao lâu. Bước thứ tư là đọc kỹ mô tả dự án, vì mỗi vị trí nằm trong một chương trình nghiên cứu đã định sẵn; ở 2 mạng lưới về ù tai mà Biswas và cộng sự (2021) khảo sát, mỗi mạng lưới chạy 15 dự án tiến sĩ riêng, xếp theo các gói công việc.
Những lối đi còn lại cũng cần đúng sự cẩn trọng như vậy. Học bổng của trường và tài trợ của cơ quan quốc gia có hạn nộp khác nhau và người quyết khác nhau, được trình bày trong bài ai quyết định nguồn tài trợ tiến sĩ và bài vì sao hạn nộp học bổng tiến sĩ đến trước hạn nộp chương trình.
Nếu bạn cần một người đọc thứ hai trong lúc lọc vị trí và chuẩn bị hồ sơ, MAAS làm việc với ứng viên trong vai trò cố vấn học thuật: bạn chọn vị trí, tự viết bản trình bày nghiên cứu và đưa ra mọi quyết định, còn chuyên gia của MAAS phản biện độ phù hợp, các bước kiểm điều kiện và lịch trình. Không ai có thể hứa chắc một vị trí tiến sĩ hay một khoản tài trợ, vì quyết định đó thuộc về tổ chức tuyển dụng và hội đồng tuyển chọn của họ. Bạn có thể xem toàn bộ lộ trình trong hướng dẫn ứng tuyển tiến sĩ, và phạm vi công việc cố vấn trong dịch vụ tìm người hướng dẫn và chiến lược ứng tuyển tiến sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Erasmus Mundus bây giờ chỉ dành cho học viên thạc sĩ phải không?
Đúng vậy. Trang Erasmus+ chỉ liệt kê Erasmus Mundus Joint Masters có khối lượng 60, 90 hoặc 120 tín chỉ ECTS với điều kiện đầu vào là bằng cử nhân, và không liệt kê chương trình nào ở bậc tiến sĩ.
Erasmus+ có trả cho một phần nghiên cứu tiến sĩ của mình ở nước ngoài không?
Có thể, khi bạn đã là nghiên cứu sinh tại một trường có tham gia Erasmus+ và được chính trường đó tuyển chọn. Khoản trợ cấp góp vào chi phí đi lại và sinh hoạt của đợt lưu lại, không trả cho cả khoá tiến sĩ.
Trợ cấp sinh hoạt của MSCA có phải số tiền mình thực nhận không?
Không phải. Chương trình công tác định nghĩa đây là con số gộp đã bao gồm bảo hiểm xã hội và thuế trực thu, nên số tiền thực nhận tuỳ vào luật thuế của nước tiếp nhận.
Mình từng học ở một nước thì có ứng tuyển vị trí MSCA ở nước đó được không?
Chỉ được khi thời gian bạn ở đó nằm trong giới hạn, tức không quá 12 tháng cư trú hoặc hoạt động chính tại nước đó trong 36 tháng trước ngày tuyển.
Có cần bằng thạc sĩ để ứng tuyển vị trí MSCA Doctoral Networks không?
Điều kiện của MSCA chỉ loại người đã có bằng tiến sĩ. Văn bằng cần có để vào chương trình do trường nhận bạn làm nghiên cứu sinh quy định.
Bài viết liên quan của MAAS
- Ứng tuyển tiến sĩ: toàn bộ lộ trình
- Ai quyết định nguồn tài trợ tiến sĩ?
- Vì sao hạn nộp học bổng tiến sĩ đến trước hạn nộp chương trình?
- Chương trình tiến sĩ kéo dài bao lâu?
- Lập danh sách người hướng dẫn tiến sĩ thế nào?
References
Biswas, R., Schiller, A., Casolani, C., Daoud, E., Dode, A., Genitsaridi, E., Jacquemin, L., Liyanage, N., Lourenco, M., Makani, P., Parameshwarappa, V., Riha, C., Santacruz, J. L., Shabbir, M., Simoes, J., Trpchevska, N., & Schoisswohl, S. (2021). Doctoral studies as part of an Innovative Training Network (ITN): Early Stage Researcher (ESR) experiences. Open Research Europe, 1, 34. https://doi.org/10.12688/openreseurope.13094.2
Coy, P., Cánovas, S., Van Soom, A., Bernabò, N., Lonergan, P., & Schellander, K. (2020). European Joint Doctorates: Myth or reality? In 6th International Conference on Higher Education Advances (HEAd'20). Universitat Politècnica de València. https://doi.org/10.4995/head20.2020.11209
European Commission. (n.d.). Studying abroad. Erasmus+. https://erasmus-plus.ec.europa.eu/opportunities/opportunities-for-individuals/students/studying-abroad
European Commission. (2024). 20 years of Erasmus Mundus. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2797/9051
European Commission. (2025a). Erasmus Mundus Joint Masters (students). Erasmus+. https://erasmus-plus.ec.europa.eu/opportunities/opportunities-for-individuals/students/erasmus-mundus-joint-masters
European Commission. (2025b). Horizon Europe work programme 2026-2027: 2. Marie Skłodowska-Curie Actions (Commission Decision C(2025) 8493). https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/docs/2021-2027/horizon/wp-call/2026-2027/wp-2-marie-sklodowska-curie-actions_horizon-2026-2027_en.pdf
European Commission. (2026). Doctoral Networks. Marie Skłodowska-Curie Actions. https://marie-sklodowska-curie-actions.ec.europa.eu/actions/doctoral-networks
Marti, S., & Peneoasu, A.-M. (2025). Doctoral education in Europe today: Enhanced structures and practices for the European knowledge society (2025 EUA-CDE survey, Report I). European University Association. https://www.eua.eu/images/publications/Publication_PDFs/CDE_Doctoral_Education_Survey_Part_1_web.pdf