BUSI1314 Business Ethics: viết bài luận thế nào để có lập luận?

BUSI1314 Business Ethics ở University of Greenwich chỉ chấm bằng một bài luận cá nhân duy nhất, và cách thiết kế đó trừng phạt đúng một thói quen: tóm tắt các lý thuyết đạo đức nói gì, thay vì dùng chúng để đi tới một phán đoán có thể bảo vệ được. Phần lớn sinh viên mất điểm ở môn này đều đã đọc tài liệu kỹ. Thứ họ chưa làm là chọn một lập trường rồi bảo vệ nó trước phản bác mạnh nhất. Bài viết này trả lời bảy câu hỏi mà sinh viên Việt Nam ở Greenwich hay hỏi cố vấn MAAS nhất trước khi bắt đầu BUSI1314.

Tác giả: Đội ngũ Biên tập MAAS · Hiệu đính bởi cố vấn cấp cao mảng Đạo đức Kinh doanh (PhD, Management and Organisation Studies)
Last updated: 2026-07-29
Category: writing-tips

BUSI1314 Business Ethics học về gì?

Trả lời ngắn: BUSI1314 là môn Level 5 thuộc Greenwich Business School, 15 tín chỉ, nằm ở khoa Business, Operations and Strategy. Mục tiêu của môn là buộc bạn suy xét phản biện về trách nhiệm của một tổ chức kinh doanh, về các nhóm hữu quan của nó, và về vai trò mà chính bạn có thể đảm nhận bên trong tổ chức đó. Môn đi qua các lý thuyết lập luận đạo đức và các khung quản trị liêm chính, bền vững, đồng thời nêu đích danh ba chủ đề: Trách nhiệm Xã hội Doanh nghiệp (CSR), Đổi mới có Trách nhiệm (Responsible Innovation) và chủ nghĩa tư bản giám sát (surveillance capitalism).

Bằng chứng: Bản tóm tắt môn học mà Greenwich công bố công khai trong danh mục module liệt kê bốn chuẩn đầu ra: nhận diện các vấn đề và tình huống lưỡng nan đạo đức trong bối cảnh tổ chức; hiểu các khái niệm và lý thuyết nền tảng của đạo đức kinh doanh; vận dụng các lập trường lập luận đạo đức khác nhau vào vấn đề đời thực; và bàn luận các tranh cãi xoay quanh trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Để ý là các động từ tăng dần: nhận diện, rồi hiểu, rồi vận dụng, rồi bàn luận tranh cãi. Chuẩn đầu ra cuối cùng là chỗ có điểm cao nhất, và cũng là chỗ sinh viên hay bỏ qua nhất.

Ví dụ: Một bạn sinh viên Việt ở Greenwich nói với cố vấn MAAS rằng BUSI1314 là "môn dễ vì không có toán". Bản nháp đầu của bạn giải thích chính xác thuyết vị lợi, thuyết bổn phận và đạo đức đức hạnh trong 900 từ, rồi kết luận một doanh nghiệp là "phi đạo đức" trong đúng hai câu. Cố vấn chỉ vào chuẩn đầu ra thứ tư: không có chỗ nào trong bài bàn luận một tranh cãi cả, bài chỉ đang tường thuật lý thuyết. Đặt lại bài quanh một câu hỏi còn tranh cãi đã làm đổi hẳn hình hài bản nháp.

Bài đánh giá của BUSI1314 gồm những gì?

Trả lời ngắn: Môn được chấm bằng một bài luận cá nhân 3.000 từ, chiếm 100% điểm môn, mức đạt là 40%. Yêu cầu của bài là vận dụng lý thuyết vào thực tiễn đạo đức kinh doanh. Ngoài ra có một hoạt động đánh giá quá trình không tính điểm: phần trình diễn kịch theo nhóm về một tình huống lưỡng nan đạo đức trong tổ chức, được thiết kế để cho thấy những người đều có lý lại đọc cùng một tình huống khác nhau đến mức nào. Luôn xác nhận lại đề bài, hạn nộp và trọng số trong sổ tay môn học và trên Moodle của chính bạn, vì đề được ban hành lại mỗi năm học.

Bằng chứng: Các con số trên lấy từ bản tóm tắt môn học Greenwich công bố công khai trong danh mục module của trường, không phải từ trang bên thứ ba. Điều này quan trọng. Các bản "đề bài" lan truyền trên những website bán bài làm sẵn rất hay lỗi thời, gắn nhầm năm học, thậm chí gán nhầm cả trường, và dựng kế hoạch làm bài dựa trên chúng là một rủi ro có thật.

Ví dụ: Một bạn mang tới buổi tư vấn MAAS một "đề BUSI1314" tìm được qua công cụ tìm kiếm, trong đó yêu cầu viết báo cáo 2.000 từ về một doanh nghiệp được chỉ định sẵn. Sổ tay môn học thật của bạn lại yêu cầu bài luận 3.000 từ, tự do chọn bối cảnh. Bạn đã viết 1.400 từ theo đúng cái đề sai đó. Mười phút đối chiếu nguồn chính thức lúc đầu đã tiết kiệm được cả tuần.

BUSI1314 chấm điểm ra sao, bài được thưởng điểm ở đâu?

Trả lời ngắn: Bài luận được chấm theo bốn chuẩn đầu ra của môn, và điểm dồn vào hai chuẩn phía trên. Nhận diện được vấn đề đạo đức và giải thích đúng lý thuyết mới chỉ chứng minh bạn nắm bài, tương ứng vùng Đạt tới Khá thấp. Các mức điểm cao đến từ việc vận dụng những lập trường đạo đức đối chọi nhau vào một vấn đề cụ thể, rồi bàn luận tranh cãi đó một cách trung thực, bao gồm cả các phản bác nhắm vào chính quan điểm của bạn. Cách đáng tin cậy nhất để lên một bậc điểm là thôi coi các lý thuyết như một danh sách cần giới thiệu, và bắt đầu coi chúng như những câu trả lời cạnh tranh nhau cho một câu hỏi mà bạn đặt ra.

Bằng chứng: Tiêu chí đánh giá Level 5 ở các trường kinh doanh Anh đều theo lối tham chiếu tiêu chí, nghĩa là bài của bạn được đối chiếu với bộ mô tả đã công bố chứ không bị xếp hạng so với bạn cùng lớp; và thứ phân tách các bậc điểm ở cấp độ này xoay quanh chữ "phản biện" và "đánh giá", chứ không quanh độ phủ hay độ dài. Đó là lý do một bài dài hơn, giải thích nhiều lý thuyết hơn, thường xuyên bị chấm thấp hơn một bài ngắn hơn nhưng lập luận tốt một trường hợp.

Ví dụ: Một cố vấn MAAS đề nghị bạn sinh viên tô đậm trong bản nháp mọi câu có chứa một phán đoán thay vì một mô tả. Bạn tìm ra bốn câu, trên tổng số khoảng chín mươi. Bằng chứng, tài liệu đọc và tình huống đều ổn; bài chỉ đơn giản là không bao giờ chịu chọn lập trường. Viết lại quanh một luận điểm duy nhất có thể tranh luận được, vẫn với đúng bộ nguồn cũ, đã đưa bài lên hai bậc.

Nên dùng khung lý thuyết nào cho bài BUSI1314?

Trả lời ngắn: Dùng hai tới ba khung cho tới nơi tới chốn, hơn là sáu khung hời hợt. Với môn này, cặp hiệu quả nhất là một lăng kính chuẩn tắc (ta nên quyết định thế nào?) ghép với một lăng kính nhóm hữu quan hoặc CSR (lợi ích của ai được tính, và tính tới đâu?). Bảng dưới nêu bốn khung bám sát nhất nội dung môn đã công bố.

Bằng chứng: Freeman (1984) định nghĩa nhóm hữu quan là bất kỳ nhóm hay cá nhân nào có thể tác động tới, hoặc chịu tác động từ, việc tổ chức đạt được mục đích của nó, qua đó dịch chuyển nghĩa vụ của doanh nghiệp ra khỏi phạm vi chỉ có cổ đông. Carroll (1991) sau đó xếp trách nhiệm doanh nghiệp thành bốn tầng kinh tế, pháp lý, đạo đức và thiện nguyện, cho bạn bộ từ vựng để nói chính xác hành vi của một doanh nghiệp đang nằm ở đâu. Friedman (1970) là lập trường đối lập thường trực, rằng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là gia tăng lợi nhuận trong khuôn khổ luật chơi; một bài luận không bao giờ đối thoại với ông thì thực ra chưa bàn luận tranh cãi nào cả.

Ví dụ: Một bạn phân tích chuỗi cung ứng thời trang nhanh đã nhét năm khung vào 3.000 từ, mỗi khung khoảng 300 từ giải thích và gần như không có phần vận dụng. Cố vấn cắt còn hai: thuyết nhóm hữu quan để xác lập yêu sách nào lên doanh nghiệp là chính đáng, và Carroll để chỉ ra doanh nghiệp thoả tầng pháp lý nhưng trượt tầng đạo đức. Số từ dôi ra được dồn vào đúng cái phản bác mà bạn vẫn né trước đó.

Nên bố cục bài BUSI1314 thế nào?

Trả lời ngắn: Bố cục theo một lập luận, không phải theo một vòng tham quan đề cương môn học. Một bố cục hiệu quả ổn định ở mức 3.000 từ: (1) mở bài nêu đúng một câu hỏi còn tranh cãi và tuyên bố lập trường của bạn, khoảng 300 từ; (2) tình huống hoặc bối cảnh, giữ gọn khoảng 400 từ; (3) phân tích qua khung thứ nhất, khoảng 700 từ; (4) phân tích qua khung thứ hai, khoảng 700 từ; (5) phản bác mạnh nhất nhắm vào lập trường của bạn và cách bạn đáp lại, khoảng 600 từ; (6) kết luận trả lời đúng câu hỏi bạn đã đặt, khoảng 300 từ. Phần đa số sinh viên bỏ mất là phần số năm, và đó chính là chỗ các bậc điểm cao trú ngụ.

Bằng chứng: Chuẩn đầu ra thứ tư của môn yêu cầu bạn bàn luận các tranh cãi xoay quanh trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Một tranh cãi, theo định nghĩa, có hai phía. Bài luận không dành hẳn một phần cho quan điểm đối lập đã tự loại bỏ về mặt cấu trúc cái chuẩn đầu ra mang nhiều điểm nhất, dù phần còn lại viết hay đến đâu.

Ví dụ: Một bạn lập luận rằng cách một công ty công nghệ xử lý dữ liệu là không thể biện minh về mặt đạo đức, và viết 2.400 từ rất chắc tay theo hướng đó. Cố vấn hỏi lại: lời tự bào chữa tốt nhất của chính công ty đó sẽ là gì. Bạn chưa từng nghĩ tới. Thêm 600 từ trình bày lập luận phản biện dựa trên lợi ích thương mại và sự đồng thuận của người dùng, rồi giải thích vì sao bạn vẫn thấy nó chưa đủ thuyết phục, đã khiến cả bài đọc lên như một phán đoán thay vì một lời khẳng định suông.

Những lỗi nào hay làm mất điểm nhất ở BUSI1314?

Trả lời ngắn: Sáu lỗi lặp lại ở gần như mọi bản nháp mà MAAS thấy ở các môn dạng này.

Bằng chứng: Khoảng cách giữa một bài đạt yêu cầu và một bài mạnh ở Level 5 hiếm khi là khoảng cách kiến thức. Sinh viên gọi tên và định nghĩa chính xác được bốn thuyết đạo đức thì đã có sẵn phần nội dung; thứ phân tách các bậc điểm là nội dung ấy được triển khai để giải quyết một câu hỏi, hay chỉ được đem ra trưng bày.

Ví dụ: Một bản nháp mở đầu bằng câu "Đạo đức kinh doanh rất quan trọng trong thế giới toàn cầu hoá ngày nay." Cố vấn hỏi lại câu đó loại trừ được điều gì, bởi sẽ không người đọc nào phản đối nó cả. Bạn thay bằng một luận điểm cụ thể còn gây tranh cãi, về việc doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thì đã hoàn thành bổn phận đạo đức hay chưa. Phần còn lại của bài tự nó siết chặt lại quanh luận điểm ấy.

Bài BUSI1314 dài bao nhiêu và dùng kiểu trích dẫn nào?

Trả lời ngắn: Bài luận dài 3.000 từ và gánh toàn bộ điểm môn. Bài ở Greenwich Business School thường nộp theo kiểu Harvard, nhưng quy ước trích dẫn khác nhau giữa các khoa và các môn, nên hãy xác nhận kiểu bắt buộc trong sổ tay môn học thay vì mặc định. Dù áp dụng kiểu nào, mọi trích dẫn trong bài đều phải xuất hiện ở danh mục tài liệu, và mọi mục trong danh mục đều phải được trích trong bài.

Bằng chứng: Ở cấp độ này, trích dẫn được chấm như một phần của chất lượng viết học thuật, đồng thời còn là tín hiệu về độ tin cậy của chính lập luận. Trích thẳng Freeman (1984) cho thuyết nhóm hữu quan đọc lên rất khác so với trích một bài blog tóm tắt lại ông, nhất là trong một môn học về liêm chính.

Ví dụ: Một bạn sinh viên Việt trích slide bài giảng cho kim tự tháp Carroll xuyên suốt bài luận. Cố vấn MAAS đề nghị bạn tìm và đọc bài báo gốc năm 1991. Bạn phát hiện tầng thiện nguyện được diễn đạt là "được mong đợi" (desired) chứ không phải "được kỳ vọng" (expected), một khác biệt mà lập luận của bạn đã hiểu sai suốt tám đoạn.

Câu hỏi thường gặp

BUSI1314 có phải môn khó không?
Môn không khó theo nghĩa nội dung kỹ thuật, và chính vì vậy sinh viên hay đánh giá thấp nó. Cái khó nằm ở chỗ toàn bộ điểm dồn vào một bài luận 3.000 từ, và bài luận ấy thưởng cho một kỹ năng hiếm khi được chấm ở nơi khác trong chương trình kinh doanh: lập luận đạo đức có sức bền.

Em viết về một công ty nổi tiếng như Amazon hay Shein được không?
Được, và nhiều bài mạnh chọn đúng như vậy. Rủi ro với công ty quá quen thuộc là tư liệu quá dồi dào sẽ dụ bạn sa vào mô tả. Nếu chọn, hãy tự kỷ luật theo giới hạn từ cho phần tình huống và dồn chỗ trống cho phần lập luận.

Em nên đưa vào bao nhiêu thuyết đạo đức?
Hai tới ba, và phải vận dụng cho tới nơi. Bài vận dụng sâu hai khung vào một vấn đề luôn ăn đứt bài giới thiệu năm khung mà không vận dụng khung nào.

Em có cần đồng tình với một thuyết và bác bỏ các thuyết còn lại không?
Không. Bạn cần đi tới một lập trường có thể bảo vệ được, và cho thấy bạn đã hiểu quan điểm đối lập mạnh nhất sẽ nói gì. Một kết luận thừa nhận rằng vẫn còn căng thẳng thật sự thì mạnh hơn một kết luận giả vờ như câu trả lời vốn đã hiển nhiên.

MAAS có hỗ trợ được môn BUSI1314 không?
Cố vấn MAAS đồng hành cùng bạn ở khâu lập kế hoạch, chọn khung lý thuyết và phản hồi phát triển qua ba chặng Outline, Draft và Final. Bạn vẫn là tác giả bài luận của mình; việc của cố vấn là thử thách lập luận của bạn và chỉ ra chỗ mà người chấm sẽ phản bác.

Sẵn sàng bắt đầu BUSI1314 với một lập trường rõ ràng?

Những bạn làm tốt môn này không phải là những bạn đọc nhiều nhất. Đó là những bạn quyết định sớm mình đang lập luận điều gì, rồi dùng 3.000 từ để xứng đáng với luận điểm ấy trước một phản bác nghiêm túc. Nếu bạn đã đọc xong tài liệu mà vẫn chưa nhìn ra lập luận, cố vấn MAAS có thể cùng bạn dựng khung trước khi bạn đặt bút viết.

Trao đổi với cố vấn MAAS về môn học của bạn

Bài liên quan

• Cách viết báo cáo đại học
• Cách làm một bài assignment đại học
• Dịch vụ cố vấn học thuật

References

• Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39–48. https://doi.org/10.1016/0007-6813(91)90005-G
• Crane, A. Matten, D. Glozer, S. & Spence, L. (2019). Business ethics: Managing corporate citizenship and sustainability in the age of globalization (5th ed.). Oxford University Press.
• Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
• Friedman, M. (1970, September 13). The social responsibility of business is to increase its profits. The New York Times Magazine.
• Von Schomberg, R. (2013). A vision of responsible research and innovation. In R. Owen, J. Bessant, & M. Heintz (Eds.), Responsible innovation: Managing the responsible emergence of science and innovation in society (pp. 51–74). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118551424.ch3
• Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs.

Tools & resources

• University of Greenwich. (n.d.). Course modules. Retrieved July 29, 2026, from https://www.gre.ac.uk/modules
• University of Greenwich. (n.d.). Academic skills. Retrieved July 29, 2026, from https://www.gre.ac.uk/students/support/academic-skills

Bài viết thuộc chuỗi MAAS Journal dành cho du học sinh Việt Nam. MAAS Academic Mentoring là đối tác cố vấn; chúng tôi đồng hành cùng sinh viên theo mô hình Outline → Draft → Final với phản hồi phát triển từ các cố vấn trình độ PhD. MAAS không viết hộ hay nộp bài thay sinh viên.