Để viết tốt essay BUSI1314 Business Ethics, bạn cần dùng các lý thuyết đạo đức để đi tới một phán đoán bảo vệ được, rồi bảo vệ phán đoán đó trước phản bác mạnh nhất, thay vì tóm tắt lại từng lý thuyết nói gì. BUSI1314 ở University of Greenwich chỉ chấm bằng một essay cá nhân duy nhất, và cách thiết kế đó phạt nặng nhất đúng thói quen tóm tắt ấy. Phần lớn sinh viên mất điểm ở môn này đã đọc tài liệu kỹ, nhưng chưa chọn một lập trường và chưa đặt nó trước phản bác mạnh nhất.
Bài viết này sẽ giúp bạn biến phần đọc đã có thành một essay có lập luận, từ lúc hiểu môn học chấm gì, chọn khung lý thuyết, dựng bố cục cho tới lúc tránh những lỗi hay làm mất điểm. Nội dung đi theo những câu mentor MAAS hay được du học sinh Việt hỏi nhất ở môn này.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS · Hiệu đính bởi mentor chuyên môn của MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-07-29
Chuyên mục: business-management
BUSI1314 Business Ethics học về gì?
Trả lời trực tiếp: BUSI1314 là môn Level 5, 15 tín chỉ, thuộc khoa Business, Operations and Strategy của Greenwich Business School. Môn buộc bạn suy xét phản biện trách nhiệm của một tổ chức kinh doanh, các bên liên quan và vai trò của bạn trong tổ chức đó, qua các chủ đề CSR, Responsible Innovation của Von Schomberg (2013) và chủ nghĩa tư bản giám sát của Zuboff (2019). Văn liệu CSR thường nhắc triple bottom line của Elkington (1997).
Nói rõ hơn, trong khuôn khổ 15 tín chỉ, môn học đi qua các lý thuyết lập luận đạo đức, rồi áp chúng vào ba mảng là Corporate Social Responsibility (CSR, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp), Responsible Innovation (đổi mới có trách nhiệm) và surveillance capitalism (chủ nghĩa tư bản giám sát).
Bằng chứng: Bản tóm tắt môn học trong danh mục môn học công khai của Greenwich liệt kê bốn chuẩn đầu ra. Bạn cần nhận diện vấn đề và tình huống lưỡng nan đạo đức trong bối cảnh tổ chức, hiểu các khái niệm và lý thuyết nền tảng của đạo đức kinh doanh, áp dụng các lập trường lập luận đạo đức khác nhau vào vấn đề thực tế, và bàn luận các tranh cãi quanh trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Hãy để ý các động từ tăng dần, từ nhận diện, tới hiểu, tới áp dụng, rồi tới bàn luận tranh cãi. Chuẩn đầu ra cuối cùng là chuẩn mang nhiều điểm hơn, và cũng là chuẩn sinh viên hay bỏ qua nhất. Mảng Responsible Innovation dựa trên Von Schomberg (2013), còn mảng surveillance capitalism dựa trên Zuboff (2019), nên cả hai đều đáng đọc trước khi bạn chọn tình huống cho essay.
Ví dụ: Một nữ du học sinh Việt ở Greenwich nói với mentor MAAS rằng BUSI1314 là "môn dễ vì không có toán". Bản nháp đầu của bạn ấy giải thích chính xác chủ nghĩa vị lợi (utilitarianism), đạo đức nghĩa vụ (deontology) và đạo đức đức hạnh (virtue ethics) trong 900 từ, rồi kết luận một công ty là "phi đạo đức" chỉ bằng hai câu. Mentor chỉ vào chuẩn đầu ra thứ tư, vì không có chỗ nào trong bản nháp bàn về một tranh cãi, bài chỉ thuật lại lý thuyết. Khi sinh viên đó dựng lại essay quanh một câu hỏi còn tranh cãi, hình hài của cả bản nháp thay đổi hẳn.
Bài đánh giá của BUSI1314 gồm những gì?
Trả lời trực tiếp: Môn được chấm bằng một essay cá nhân 3.000 từ, chiếm 100% điểm môn, với mức đạt là 40%. Đề yêu cầu bạn vận dụng lý thuyết vào thực tiễn đạo đức kinh doanh. Ngoài ra có một hoạt động đánh giá quá trình không tính điểm. Hãy luôn xác nhận đề bài, hạn nộp và trọng số trong handbook của môn và trên Moodle của chính bạn, vì đề được ra lại mỗi năm học.
Hoạt động đánh giá quá trình (formative) là một phần trình diễn kịch theo nhóm về một tình huống lưỡng nan đạo đức trong tổ chức. Phần này không tính điểm, nhưng được thiết kế để cho thấy những người đều có lý lại đọc cùng một tình huống khác nhau tới mức nào. Tóm lại, toàn bộ 100% điểm môn nằm ở một bài viết 3.000 từ, và bài chỉ cần đạt 40% để qua môn.
Bằng chứng: Các con số này lấy từ bản tóm tắt môn học mà Greenwich công bố công khai trong danh mục môn học, không lấy từ một trang bên thứ ba. Điều đó quan trọng, vì đề bài lưu hành trên các trang bán assignment thường đã cũ, gắn nhầm năm học, hoặc bị gán nhầm cho một trường khác hẳn, và dựng kế hoạch làm bài trên một đề như thế là một rủi ro thật.
Ví dụ: Một sinh viên tới buổi làm việc với MAAS mang theo một "đề BUSI1314" tìm được qua công cụ tìm kiếm, yêu cầu viết report 2.000 từ về một công ty được chỉ định. Handbook thật của môn lại yêu cầu một essay 3.000 từ, được tự chọn bối cảnh. Bạn ấy đã viết 1.400 từ theo sai đề. Nếu dành mười phút kiểm tra nguồn chính thức ngay từ đầu, sinh viên đó đã tiết kiệm được một tuần.
BUSI1314 chấm điểm ra sao, bài được thưởng điểm ở đâu?
Trả lời trực tiếp: Essay được chấm theo bốn chuẩn đầu ra, và điểm dồn vào hai chuẩn phía trên. Nhận diện vấn đề và giải thích đúng lý thuyết chỉ chứng minh bạn nắm bài, đại khái vùng Pass tới Merit thấp. Các bậc cao đến từ việc áp những lập trường đạo đức đối chọi nhau, chẳng hạn Freeman (1984) và Friedman (1970), vào một vấn đề cụ thể, rồi bàn trung thực về tranh cãi đó.
Phần bàn trung thực ấy gồm cả những phản bác nhắm vào chính quan điểm của bạn. Cách đáng tin nhất để lên một bậc điểm là thôi coi các lý thuyết như một danh sách cần giới thiệu, và bắt đầu coi chúng như những câu trả lời cạnh tranh nhau cho một câu hỏi bạn đã tự đặt ra.
Bằng chứng: Tiêu chí chấm Level 5 ở các trường kinh doanh tại Anh là tiêu chí tham chiếu (criterion-referenced), nghĩa là bài của bạn được so với các mô tả mức điểm đã công bố chứ không xếp hạng với bạn cùng lớp. Những mô tả phân tách các bậc điểm ở trình độ này xoay quanh hai chữ "critical" (phản biện) và "evaluate" (đánh giá), chứ không xoay quanh độ phủ hay độ dài. Vì thế, một essay dài hơn và giải thích nhiều lý thuyết hơn thường xuyên bị điểm thấp hơn một essay ngắn hơn nhưng lập luận tốt cho một trường hợp.
Ví dụ: Một mentor MAAS đề nghị một du học sinh Việt tô sáng trong bản nháp mọi câu chứa một phán đoán thay vì một mô tả. Bạn ấy tìm được bốn câu trên khoảng chín mươi câu. Bằng chứng, phần đọc và tình huống đều vững, chỉ là essay chưa bao giờ dám khẳng định điều gì. Khi sinh viên đó viết lại quanh một luận điểm có thể tranh cãi, vẫn với chính các nguồn cũ, bài lên được hai bậc điểm.
Nên dùng khung lý thuyết nào cho bài BUSI1314?
Trả lời trực tiếp: Hãy dùng hai hoặc ba khung cho tới nơi tới chốn thay vì sáu khung hời hợt. Với môn này, cặp hiệu quả nhất là một lăng kính chuẩn tắc, trả lời câu hỏi ta nên quyết định thế nào, ghép với một lăng kính bên liên quan hoặc CSR, trả lời câu hỏi lợi ích của ai được tính và tính tới đâu. Bảng dưới đây nêu bốn khung khớp trực tiếp nhất với nội dung môn học.
| Khung lý thuyết | Câu hỏi cốt lõi khung trả lời | Dùng tốt nhất khi |
|---|---|---|
| Hệ quả luận / chủ nghĩa vị lợi | Hành động nào tạo ra kết quả tổng thể tốt nhất? | Lợi và hại đo được và trải trên nhiều người |
| Đạo đức nghĩa vụ (deontology) | Ta có nghĩa vụ phải làm gì, bất kể kết quả? | Quyền, sự đồng ý hoặc tính minh bạch đang bị đặt cược |
| Lý thuyết bên liên quan (Freeman) | Lợi ích của ai nên định hình quyết định? | Tình huống có nhiều yêu sách chính đáng cạnh tranh nhau đối với doanh nghiệp |
| Kim tự tháp CSR của Carroll | Doanh nghiệp đang đáp ứng hay bỏ lỡ tầng trách nhiệm nào? | Bạn cần tách tuân thủ pháp luật khỏi nghĩa vụ đạo đức và từ thiện |
Bằng chứng: Freeman (1984) định nghĩa bên liên quan (stakeholder) là bất kỳ nhóm hay cá nhân nào có thể tác động tới, hoặc chịu tác động từ, việc đạt mục đích của một tổ chức, và định nghĩa này kéo nghĩa vụ của doanh nghiệp ra khỏi phạm vi chỉ riêng cổ đông. Carroll (1991) sau đó xếp trách nhiệm doanh nghiệp thành bốn tầng kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện, cho bạn một bộ từ vựng để nói chính xác hành vi của doanh nghiệp nằm ở đâu. Ông vạch ranh giới tầng từ thiện rất rõ: "Communities desire firms to contribute their money, facilities, and employee time to humanitarian programs or purposes, but they do not regard the firms as unethical if they do not provide the desired level" (Carroll, 1991), tức cộng đồng mong doanh nghiệp đóng góp tiền, cơ sở vật chất và thời gian của nhân viên cho các chương trình nhân đạo, nhưng không coi doanh nghiệp là phi đạo đức nếu nó không đóng góp tới mức mong muốn. Friedman (1970) là lập trường đối lập kinh điển, cho rằng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận trong khuôn khổ luật chơi, và một essay chưa từng đối thoại với ông thì chưa thật sự bàn về tranh cãi. Nếu cần một nguồn duy nhất đi qua lần lượt từng khung, Crane và cộng sự (2019) là giáo trình tổng quan chuẩn của cả lĩnh vực này.
Ví dụ: Một du học sinh Việt phân tích chuỗi cung ứng thời trang nhanh đã áp năm khung trong 3.000 từ, mỗi khung được khoảng 300 từ giải thích mà gần như không có phần áp dụng. Mentor gợi ý cắt xuống còn hai khung, và sinh viên đó tự chọn lý thuyết bên liên quan để xác định yêu sách nào đối với doanh nghiệp là chính đáng, cùng Carroll để chỉ ra doanh nghiệp đáp ứng tầng pháp lý nhưng bỏ lỡ tầng đạo đức. Số từ tiết kiệm được dồn vào phản bác mà trước đó bạn ấy đã bỏ qua.
Nên bố cục bài BUSI1314 thế nào?
Trả lời trực tiếp: Hãy dựng bố cục theo một lập luận, không theo một vòng dạo qua đề cương. Một bố cục thường chạy tốt ở mức 3.000 từ gồm sáu phần, là mở bài, tình huống, phân tích qua khung thứ nhất, phân tích qua khung thứ hai, phản bác mạnh nhất cùng phần đáp lại, rồi kết luận. Phần lớn sinh viên bỏ mất phần phản bác, trong khi đó chính là chỗ các bậc điểm cao nằm.
Cụ thể, mở bài khoảng 300 từ, nêu đúng một câu hỏi còn tranh cãi và tuyên bố lập trường của bạn. Phần tình huống hoặc bối cảnh giữ gọn ở khoảng 400 từ. Phân tích qua khung thứ nhất khoảng 700 từ, và qua khung thứ hai cũng khoảng 700 từ. Phần phản bác mạnh nhất nhắm vào lập trường của bạn và cách bạn đáp lại chiếm khoảng 600 từ. Kết luận khoảng 300 từ, trả lời đúng câu hỏi bạn đã đặt ở mở bài.
Bằng chứng: Chuẩn đầu ra thứ tư của môn yêu cầu bạn bàn luận các tranh cãi quanh trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Tranh cãi, theo định nghĩa, luôn có hai phía. Một essay không dành phần nào cho quan điểm đối lập thì về cấu trúc đã tự loại mình khỏi chuẩn đầu ra mang nhiều điểm nhất, dù phần còn lại viết tốt tới đâu.
Ví dụ: Một sinh viên lập luận rằng cách một công ty công nghệ xử lý dữ liệu là không thể biện hộ về mặt đạo đức, và viết 2.400 từ chắc tay theo hướng đó. Mentor hỏi lời biện hộ tốt nhất của chính công ty ấy sẽ là gì, và bạn ấy chưa từng nghĩ tới. Sau khi sinh viên đó thêm 600 từ trình bày phản lập luận dựa trên lý do thương mại và sự đồng ý của người dùng, rồi giải thích vì sao mình vẫn thấy nó chưa đủ, cả essay đọc lên như một phán đoán thay vì một lời khẳng định.
Những lỗi nào hay làm mất điểm nhất ở BUSI1314?
Trả lời trực tiếp: Những lỗi dưới đây là các khuôn lỗi mentor MAAS gặp ở gần như mọi bản nháp của nhóm môn này. Phần lớn chúng có chung một gốc, là essay trình bày kiến thức thay vì dùng kiến thức để trả lời một câu hỏi. Bảng bên dưới nêu từng lỗi, lý do nó làm mất điểm và cách sửa, để bạn tự rà bản nháp của mình trước khi nộp.
| Lỗi | Vì sao mất điểm | Cách sửa |
|---|---|---|
| Dạo qua lý thuyết, giải thích lần lượt từng lý thuyết đạo đức | Đáp ứng chuẩn đầu ra thứ hai, bỏ qua chuẩn thứ ba và thứ tư | Đặt một câu hỏi, coi các lý thuyết là những câu trả lời cạnh tranh cho câu hỏi đó |
| Mô tả công ty quá dài | Bối cảnh không phải phân tích | Giới hạn phần tình huống ở khoảng 400 từ |
| Tuyên bố phán quyết mà không lập luận | "Việc này phi đạo đức" là một khẳng định, chưa phải một phán đoán | Trình bày chuỗi lập luận dẫn tới kết luận đó |
| Không có phản lập luận | Về cấu trúc đã tự loại khỏi chuẩn đầu ra nhiều điểm nhất | Dành trọn một phần cho phản bác mạnh nhất |
| Coi CSR và đạo đức là đồng nghĩa | Hai khái niệm trả lời hai câu hỏi khác nhau | Dùng Carroll để tách rõ các tầng |
| Nguồn toàn là trang web | Làm yếu độ tin cậy học thuật | Neo mỗi khung vào nguồn học thuật gốc của nó |
Bằng chứng: Khoảng cách giữa một essay ổn và một essay mạnh ở Level 5 hiếm khi là khoảng cách kiến thức. Sinh viên gọi tên và định nghĩa chính xác được bốn lý thuyết đạo đức đã có đủ nội dung, và điều tách các bậc điểm là nội dung đó được dùng để giải quyết một câu hỏi hay chỉ được đem ra trưng bày.
Ví dụ: Bản nháp của một sinh viên mở đầu bằng câu "Đạo đức kinh doanh rất quan trọng trong thế giới toàn cầu hoá ngày nay." Mentor hỏi câu đó loại trừ được điều gì, khi không người đọc nào phản đối nó. Sinh viên đó thay nó bằng một luận điểm cụ thể còn tranh cãi, là liệu việc doanh nghiệp tuân thủ pháp luật đã đủ để hoàn thành nghĩa vụ đạo đức của nó hay chưa. Phần còn lại của essay tự gọn lại quanh luận điểm ấy.
Bài BUSI1314 dài bao nhiêu và dùng kiểu trích dẫn nào?
Trả lời trực tiếp: Essay dài 3.000 từ và gánh toàn bộ điểm môn. Bài ở Greenwich Business School thường nộp theo kiểu Harvard, nhưng quy ước trích dẫn khác nhau giữa các khoa và các môn, nên hãy xác nhận kiểu bắt buộc trong handbook thay vì tự mặc định. Dù dùng kiểu nào, mọi trích dẫn trong bài đều phải có trong danh mục tài liệu, và mọi mục trong danh mục đều phải được trích.
Bằng chứng: Trích dẫn ở trình độ này được chấm như một phần chất lượng viết học thuật, đồng thời là tín hiệu về độ tin cậy của chính lập luận. Trích thẳng Freeman (1984) cho lý thuyết bên liên quan đọc lên rất khác so với trích một blog tóm tắt diễn giải lại ông, nhất là trong một môn học về sự chính trực.
Ví dụ: Một du học sinh Việt trích một bộ slide bài giảng cho kim tự tháp của Carroll xuyên suốt essay. Mentor MAAS đề nghị bạn ấy tìm và đọc bài báo gốc năm 1991. Sinh viên đó phát hiện tầng từ thiện được mô tả là điều cộng đồng "mong muốn" (desired) chứ không phải "kỳ vọng" (expected), một khác biệt mà lập luận của bạn ấy đã hiểu sai suốt tám đoạn văn.
Câu hỏi thường gặp
BUSI1314 có phải môn khó không?
Môn không khó theo nghĩa nội dung kỹ thuật, và đó chính là lý do sinh viên hay coi nhẹ nó. Cái khó nằm ở chỗ toàn bộ điểm dựa vào một essay 3.000 từ, và essay đó thưởng cho một kỹ năng hiếm khi được chấm ở nơi khác trong chương trình kinh doanh, là lập luận đạo đức một cách bền bỉ.
Tôi có thể viết về một công ty nổi tiếng như Amazon hay Shein không?
Được, và nhiều essay mạnh đã làm vậy. Rủi ro khi chọn một công ty quá quen thuộc là tài liệu dồi dào dễ kéo bạn vào mô tả. Nếu chọn một công ty như vậy, hãy giữ kỷ luật với giới hạn số từ của phần tình huống và dồn chỗ trống cho lập luận.
Nên đưa vào bao nhiêu lý thuyết đạo đức?
Hai hoặc ba, áp dụng cho tới nơi. Một essay áp hai khung vào một vấn đề một cách sâu sắc luôn vượt trội một essay giới thiệu năm khung mà không áp khung nào.
Tôi có phải theo một lý thuyết và bác bỏ các lý thuyết còn lại không?
Không. Bạn cần đi tới một lập trường bảo vệ được và cho thấy mình hiểu quan điểm đối lập mạnh nhất sẽ nói gì. Một kết luận thừa nhận có sự giằng co thật sự mạnh hơn một kết luận giả vờ như câu trả lời hiển nhiên.
MAAS có hỗ trợ được môn BUSI1314 không?
Mentor MAAS làm việc cùng bạn ở khâu lập kế hoạch, chọn khung lý thuyết và phản hồi phát triển qua các giai đoạn Outline, Draft và Final. Bạn vẫn là tác giả của essay, còn vai trò của mentor là thử độ vững của lập luận và chỉ ra chỗ người chấm sẽ vặn lại.
Khi đã đọc xong mà chưa thấy lập luận
Đọc rộng không phải thứ tách các essay mạnh ở môn này. Thứ tách chúng là quyết định sớm mình đang lập luận điều gì, rồi dùng 3.000 từ để chứng minh luận điểm đó trước một phản bác nghiêm túc. Nếu bạn đã đọc xong nhưng chưa nhìn ra lập luận, mentor MAAS có thể cùng bạn làm rõ cách đặt vấn đề trước khi bạn bắt tay viết.
Trao đổi với mentor MAAS về môn học của bạn
Bài liên quan
References
- Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39–48. https://doi.org/10.1016/0007-6813(91)90005-G
- Crane, A., Matten, D., Glozer, S., & Spence, L. (2019). Business ethics: Managing corporate citizenship and sustainability in the age of globalization (5th ed.). Oxford University Press.
- Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone Publishing.
- Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
- Friedman, M. (1970). The social responsibility of business is to increase its profits. The New York Times Magazine.
- Von Schomberg, R. (2013). A vision of responsible research and innovation. In R. Owen, J. Bessant, & M. Heintz (Eds.), Responsible innovation: Managing the responsible emergence of science and innovation in society (pp. 51–74). Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118551424.ch3
- Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs.
Tools & resources
- University of Greenwich. (n.d.). Module information [Module catalogue entry]. Retrieved July 29, 2026, from https://www.gre.ac.uk/modules/modules?crse=1314&subj=BUSI&term=205000
- University of Greenwich. (n.d.). Academic skills. Retrieved July 29, 2026, from https://www.gre.ac.uk/students/support/academic-skills
Bài viết thuộc chuỗi MAAS Journal dành cho du học sinh Việt Nam. Hỗ trợ làm assignment và essay của MAAS là một đối tác hỗ trợ học thuật, đồng hành cùng sinh viên theo mô hình Outline, Draft, Final với phản hồi phát triển từ các chuyên gia cùng chuyên ngành. MAAS không viết hay nộp bài thay sinh viên.