Lộ trình học IELTS từ 5.5 lên 7.0 gồm mấy giai đoạn?

Trả lời thẳng: Không. Các trang chính thức về cấu trúc bài thi và cách tính điểm của IELTS không nêu số giờ hay số tuần cần để tăng một bậc. Con số bạn thấy trên các lộ trình lưu hành trên mạng là ước tính của từng đơn vị đào tạo, không phải quy định của kỳ thi.

Cách an toàn nhất để hiểu chuyện này là đọc những gì IELTS thật sự công bố. Bài thi Academic kéo dài 2 giờ 45 phút cho cả bốn phần, trong đó Listening khoảng 30 phút, Reading 60 phút, Writing 60 phút và Speaking từ 11 đến 14 phút, theo IELTS (n.d.-a). Điểm tổng, theo IELTS (n.d.-b), là trung bình của bốn điểm kỹ năng rồi làm tròn về nửa bậc gần nhất. Hai trang đó mô tả cách bài thi chấm và cách bài thi đo, còn chuyện bạn cần học bao lâu thì họ để ngỏ.

Vì vậy một lộ trình đáng tin không bắt đầu bằng con số giờ học, mà bắt đầu bằng câu hỏi bạn đang đứng ở đâu so với mô tả của bậc kế tiếp. Phần còn lại của bài đi theo hướng đó, và mọi mốc thời gian đều dựa trên nguồn nghiên cứu hoặc được ghi rõ là phép tính của MAAS, kèm lời nhắc rằng đó là số trung bình của nhóm chứ không phải lời hứa cho một cá nhân.

Trả lời thẳng: Khác nhau ở mức độ chính xác và độ phức tạp ngôn ngữ mà bạn kiểm soát được. IELTS mô tả bậc 5 là nắm ngôn ngữ một phần và còn nhiều lỗi, bậc 6 là dùng hiệu quả dù còn sai sót, bậc 7 là dùng được ngôn ngữ phức tạp với số lỗi thỉnh thoảng mới xuất hiện.

IELTS (n.d.-b) công bố mô tả cho các bậc nguyên. Bảng dưới tóm tắt ba bậc nằm quanh lộ trình này, và các mức nửa bậc như 5.5 hay 6.5 nên hiểu là nằm giữa hai mô tả liền kề.

Đọc bảng này theo chiều ngang thì thấy một mạch rõ ràng. Từ bậc 5 sang bậc 6, thứ thay đổi là độ tin cậy, tức số lỗi giảm đủ để người đọc hiểu mình xuyên suốt. Từ bậc 6 sang bậc 7, thứ thay đổi là độ linh hoạt, tức khả năng dùng ngôn ngữ phức tạp mà vẫn giữ được chính xác. Hai chặng đòi hai kiểu luyện tập khác nhau, và đó là lý do lộ trình nên chia giai đoạn thay vì học một mạch.

Trả lời thẳng: Trọng tâm là giảm số lỗi làm người đọc hiểu sai và trả lời đủ mọi phần của đề. Ở bậc 6, bản mô tả công khai của Writing Task 2 chấp nhận lỗi ngữ pháp và dấu câu miễn là chúng hiếm khi làm hỏng việc truyền đạt, và chấp nhận việc một số phần của đề được trả lời kỹ hơn những phần khác.

Bản mô tả công khai cho Writing Task 2, do IELTS (2023) công bố và cập nhật tháng 5 năm 2023, viết rằng ở bậc 6 "the main parts of the prompt are addressed (though some may be more fully covered than others)" và lỗi ngữ pháp, dấu câu "occur, but rarely impede communication". Hai cụm này cho bạn hai việc kiểm tra cụ thể. Việc thứ nhất là đọc lại đề và gạch từng phần của câu hỏi, rồi đối chiếu xem bài viết đã chạm vào phần nào. Việc thứ hai là giữ một bảng lỗi riêng của bạn, ghi lại những lỗi lặp đi lặp lại và chỉ chọn những lỗi làm câu khó hiểu để sửa trước.

Cũng ở bậc này, mô tả ngữ pháp nói bài viết dùng "a mix of simple and complex sentence forms" nhưng "flexibility is limited". Nghĩa là bạn chưa cần câu nào cũng phức tạp, mà cần biết khi nào một câu ghép hay câu có mệnh đề phụ giúp ý rõ hơn, và cần giữ cho câu phức chính xác không kém câu đơn. Với phần nghe và đọc, mô tả chính thức không đi vào từng kỹ năng ở cấp công khai nên bài này không suy diễn thêm, và cách ôn hợp lý nhất là làm đề thật rồi xem mình sai ở dạng câu hỏi nào.

Trả lời thẳng: Về mặt điểm số đây thường là bước nhỏ, vì điểm tổng được làm tròn về nửa bậc nên một kỹ năng khá hơn cũng có thể kéo điểm tổng lên. Về mặt kỹ thuật, trọng tâm là làm cho các ý nối với nhau tự nhiên hơn thay vì nối theo công thức.

Ví dụ do chính IELTS (n.d.-b) công bố cho thấy cách làm tròn này: thí sinh có Listening 6.5, Reading 6.5, Writing 5.0 và Speaking 7.0 có trung bình 6.25 và được ghi điểm tổng 6.5. Vì thế một kỹ năng khá lên đôi khi đủ làm điểm tổng nhảy nửa bậc, và bài điểm IELTS cho PhD và kỹ năng thấp nhất giải thích vì sao đó là con số bạn không nên đọc một mình.

Ở bậc 6, tiêu chí mạch lạc của Writing Task 2 nói rằng từ nối "are used to some good effect but cohesion within and/or between sentences may be faulty or mechanical due to misuse, overuse or omission" (IELTS, 2023). Chữ "mechanical" ở đây đáng chú ý, vì nó mô tả đúng kiểu bài mở đầu mọi đoạn bằng một từ nối quen thuộc. Việc đáng làm ở giai đoạn này là đọc lại bài viết của chính bạn và thay những chỗ nối theo công thức bằng chỗ nối theo logic, tức câu sau thật sự trả lời hoặc phát triển câu trước. Bản mô tả cũng nói ở bậc 6 các kết luận rút ra "may be unclear, unjustified or repetitive", nên một việc nhỏ có giá trị là viết kết luận bằng một nhận định cụ thể và có lý lẽ đi kèm, thay vì chép lại phần mở bài.

Trả lời thẳng: Đòi hỏi vốn từ có ý thức về phong cách và cách kết hợp từ, nhiều loại cấu trúc phức tạp hơn, và quan điểm rõ ràng được triển khai có hệ thống. Điểm tổng 7.0 cần trung bình bốn kỹ năng đạt 6.75 trở lên theo quy tắc làm tròn của IELTS, tức khoảng cách thật là rất nhỏ nhưng nằm ở những chi tiết tinh.

Bảng dưới đặt hai bậc cạnh nhau cho bốn tiêu chí của Writing Task 2, trích từ bản mô tả công khai của IELTS (2023).

Điều đáng nhìn ra là khoảng cách giữa hai cột không nằm ở chỗ bậc 7 "không sai", mà ở chỗ bậc 7 sai ít hơn và chủ động hơn. Ví dụ ở từ vựng, bản mô tả nói bài bậc 7 có "some ability to use less common and/or idiomatic items" và "an awareness of style and collocation is evident, though inappropriacies occur" (IELTS, 2023). Việc luyện tập tương ứng là học từ theo cụm đi cùng nhau chứ không học từ đơn lẻ, và kiểm tra xem từ mình chọn có hợp văn phong học thuật hay không. Về điểm tổng, theo cách làm tròn của IELTS (n.d.-b), trung bình có phần lẻ 0.75 được làm tròn lên cả một bậc, nên bốn điểm 7.0, 7.0, 6.5 và 6.5 cho trung bình 6.75 và ghi 7.0. Phép tính này do MAAS tự dựng từ quy tắc đó, không phải ví dụ của IELTS.

Bài này chỉ giữ ở mức lộ trình, còn từng dạng đề có ở bài các dạng đề IELTS Writing Task 2 và cách nói trọn hai phút có ở bài IELTS Speaking Part 2.

Trả lời thẳng: Dữ liệu nghiên cứu cho thấy mức tăng trung bình của nhóm chỉ khoảng 0,3 đến 0,5 bậc sau một khoảng ba tháng ôn luyện, nên đi từ 5.5 lên 7.0 trung bình là nhiều quý chứ không phải vài tuần. Đây là số trung bình của nhóm, nhiều người tăng hơn và nhiều người tăng ít hơn.

Kang và cộng sự (2021) theo dõi 52 học viên người Hàn Quốc trong lớp luyện thi 12 tuần, và phần giới thiệu của các đối tác IELTS trong báo cáo này ghi nhận rằng "the average overall score gain for candidates was found to be slightly under half a band (0.3)" (Kang et al., 2021, tr. 3). Cũng trong báo cáo đó, 60% người tham gia tăng được 0,5 bậc hoặc cả một bậc. Báo cáo kết luận rằng số giờ học và trình độ ban đầu là hai yếu tố dự báo mạnh nhất cho mức tăng, và cùng với lượng ngôn ngữ đích được tiếp xúc, các yếu tố nền giải thích được 34% phương sai của mức tăng (Kang et al., 2021, tr. 5).

Elder và O'Loughlin (2003) nghiên cứu 112 học viên ở bốn trung tâm tại Úc và New Zealand trong khoá 10 đến 12 tuần, và phần tóm tắt cho biết mức tăng trung bình khoảng nửa bậc, với tiến bộ khác nhau giữa các cá nhân. Hai nghiên cứu khác nhau về kỹ năng tiến bộ nhiều nhất. Kang và cộng sự (2021) thấy Writing tăng nhiều nhất và Speaking ít nhất, còn Elder và O'Loughlin (2003) thấy Listening tăng nhiều nhất và Reading ít nhất. Nhóm mẫu, cách dạy và trình độ đầu vào khác nhau, nên chưa thể rút ra quy luật chung về kỹ năng nào nhanh nhất.

Nếu lấy hai con số này làm căn cứ thô, từ 5.5 lên 7.0 là 1,5 bậc, tức khoảng ba đến năm quý (mỗi quý ba tháng) nếu theo mức trung bình của nhóm, và mọi phép nhân như vậy chỉ là minh hoạ do MAAS tự tính. MAAS chưa có số liệu riêng cho chặng điểm cao, nên thời gian thực tế của một người có thể khác. Kang và cộng sự (2021, tr. 11) cũng dẫn lại nhận xét trong nghiên cứu học ngoại ngữ rằng số giờ học không thể cắt ngắn để đẩy nhanh quá trình.

Trả lời thẳng: Khi bạn đã học đều theo một giai đoạn mà điểm vẫn không nhúc nhích, hoặc khi không biết lỗi của mình thuộc nhóm nào trong các tiêu chí chấm. Người kèm giúp nhìn ra mẫu lỗi lặp lại và giải thích vì sao một lỗi làm bài mất điểm, còn việc luyện tập và làm bài vẫn là của bạn.

Một lý do khiến nhiều người dậm chân ở 6.0 hoặc 6.5 là họ không tự nhìn ra lỗi của mình, vì chính những lỗi đó đã thành thói quen. Bạn có thể tự học theo lộ trình trên bằng đề thật và tự đối chiếu với bản mô tả. Nếu bạn vừa ôn IELTS vừa học các môn đại học bằng tiếng Anh, MAAS có dịch vụ gia sư 1:1 theo đúng môn, mỗi buổi dài 60 hoặc 90 phút và có bản ghi để bạn mở lại sau đó. Gia sư giải thích những chỗ bạn chưa nắm của môn đang theo, còn phần luyện đề và viết bài của bạn vẫn do bạn tự làm. Dịch vụ này không đặt mục tiêu điểm hay hoàn tiền theo kết quả, và nếu chuyên gia chưa hợp với bạn thì MAAS đề nghị đổi chuyên gia.

Nếu bạn đang tính thi IELTS để nộp hồ sơ sau đại học, hãy kiểm sàn từng kỹ năng của chương trình trước khi lên lịch ôn, vì điều đó quyết định kỹ năng nào cần được ưu tiên. Với người đang vừa học vừa ôn, cách chia lịch tuần có ở bài quản lý thời gian cho sinh viên.