Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) coi tỷ lệ tương đồng học thuật từ 20% trở lên, tính sau khi đã loại trừ các phần không được tính, là dấu hiệu vi phạm, theo Quyết định số 4002/QĐ-ĐHKT-NCPTGKTC ngày 18/12/2025, có hiệu lực từ ngày ký và thay thế Quyết định 4621/QĐ-ĐHKT-VSĐH ban hành năm 2016. Bài viết này giúp bạn đọc đúng con số trên báo cáo tương đồng, biết những phần nào của khoá luận hay luận văn không bị tính, và nắm trước điều gì xảy ra nếu bài chạm ngưỡng.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-08-11
Chuyên mục: academic-integrity
Tỷ lệ bao nhiêu thì UEH coi là vi phạm?
Trả lời thẳng: UEH xác định dấu hiệu vi phạm khi tỷ lệ tương đồng học thuật đạt từ 20% trở lên, tính sau khi đã loại trừ những phần không được tính vào tỷ lệ. Mốc này nằm trong Quyết định số 4002/QĐ-ĐHKT-NCPTGKTC ngày 18/12/2025, vốn thay thế Quyết định 4621/QĐ-ĐHKT-VSĐH ban hành năm 2016 (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, 2025).
Điều phần lớn sinh viên bỏ qua nằm ngay trong chính văn bản đó. Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (2025) ghi rõ rằng tỷ lệ tương đồng không phải là căn cứ duy nhất để kết luận đạo văn, và việc đánh giá phải dựa trên xem xét chuyên môn của giảng viên, người hướng dẫn hoặc hội đồng có thẩm quyền. Nói cách khác, con số trên báo cáo chỉ mở đầu cho một lượt xem xét, còn kết luận có vi phạm hay không vẫn do người có chuyên môn đưa ra sau khi đọc bài.
Cách hiểu này khớp với điều giới nghiên cứu đã chỉ ra từ lâu. Một tổng biên tập tạp chí y khoa viết thẳng rằng "There is no cut-off for text similarity to imply text plagiarism" (Habibzadeh, 2023), tức không có ngưỡng tương đồng nào tự nó chứng minh đạo văn, và ông viết điều đó sau khi chính bài của mình bị từ chối vì tỷ lệ tương đồng 32% mà xét kỹ thì không có chỗ nào là đạo văn. Vì vậy, ngưỡng 20% của UEH nên được đọc là mốc để rà soát kỹ hơn, không phải mức để kết tội.
Những phần nào KHÔNG bị tính vào tỷ lệ tương đồng?
Trả lời thẳng: Quy định của UEH liệt kê cụ thể các phần được loại trừ khỏi tỷ lệ tương đồng, và chính danh sách này là thứ phần lớn sinh viên chưa đọc tới. Bỏ qua nó thì bạn nhìn con số thô mà hệ thống trả về rồi hoảng, trong khi con số hội đồng thực sự xét là con số đã trừ đi những phần không tính.
Theo văn bản của trường, bảy nhóm nội dung sau không bị tính vào tỷ lệ tương đồng:
- Phần trích dẫn
- Danh mục tài liệu tham khảo
- Phần mô tả phương pháp mang tính lặp lại và phổ biến trong chuyên ngành
- Các thuật ngữ chuyên ngành
- Tiêu chuẩn kỹ thuật
- Trích dẫn văn bản quy phạm pháp luật
- Tên riêng không thể thay thế
Danh sách này có ý nghĩa thực tế khi bạn tự kiểm tra bài trước khi nộp. Nếu chạy kiểm tra mà chưa bật các bộ lọc tương ứng, con số bạn nhìn thấy sẽ cao hơn con số hội đồng thực sự dùng để xét, và một bài khoá luận kinh tế dày thuật ngữ chuyên ngành cùng trích dẫn văn bản pháp luật có thể trông đáng lo hơn thực tế khá nhiều. Ngược lại, một đoạn diễn giải lại ý của người khác mà quên ghi nguồn thì không thuộc nhóm nào ở trên, nên vẫn bị tính đủ.
Sản phẩm nào bắt buộc phải kiểm tra?
Trả lời thẳng: Kiểm tra là bắt buộc với báo cáo nghiên cứu khoa học, khoá luận tốt nghiệp, đề án tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ và các sản phẩm học thuật quan trọng khác. Người hướng dẫn khoa học là người kiểm tra, đánh giá rồi xác nhận tình trạng đạo văn hoặc vi phạm sử dụng AI trước khi hồ sơ chuyển tới đơn vị quản lý.
Vai trò của người hướng dẫn khoa học trong quy trình này đáng để ý, vì đó là người đọc báo cáo tương đồng đầu tiên và cũng là người xác nhận trước khi hồ sơ đi tiếp. Vì vậy, nếu báo cáo của bạn có những đoạn trùng mà bạn biết là trích dẫn hợp lệ hay thuật ngữ bắt buộc, trao đổi sớm với giảng viên hướng dẫn thường tốt hơn chờ tới khi hồ sơ đã nằm ở đơn vị quản lý.
Riêng tạp chí JABES của trường kiểm tra tỷ lệ tương đồng ở hai thời điểm, trước khi gửi phản biện và một lần nữa trước khi xuất bản. Quy trình hai lần đó cho thấy trường coi rà soát là bước thường trực trong đời sống học thuật, chứ không chỉ là một cửa ải lúc nộp bài.
Quy định mới của UEH nói gì về việc dùng AI?
Trả lời thẳng: Quy định 12/2025 không chỉ nói về đạo văn. Tên đầy đủ của nó là quy định về kiểm soát và xử lý hành vi đạo văn và sử dụng trí tuệ nhân tạo trong các sản phẩm học thuật, với cơ chế khai báo việc dùng AI được quy định thành văn.
Phần khai báo AI là thay đổi đáng chú ý so với bản 2016, vốn ra đời trước khi các hệ thống AI tạo sinh trở nên phổ biến. Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (2025) đưa việc sử dụng AI vào cùng một văn bản với đạo văn nhưng quy định riêng, nên việc không khai báo giờ là một nhóm vi phạm riêng chứ không còn nằm chung với đạo văn. Nếu bạn có dùng AI ở bất kỳ khâu nào, từ tìm tài liệu tới chỉnh câu chữ, hãy đọc kỹ phần khai báo trong văn bản của trường thay vì suy đoán mình có phải khai hay không.
Bị vượt ngưỡng thì chuyện gì xảy ra?
Trả lời thẳng: Đạo văn bị phát hiện ở khoá luận, đề án tốt nghiệp, luận văn hay luận án buộc người học quay lại sửa và bổ sung sản phẩm đúng theo yêu cầu từ người hướng dẫn hoặc đơn vị quản lý chương trình. Còn nếu hội đồng chỉ phát hiện ra ngay tại buổi bảo vệ, chủ tịch hội đồng có quyền tuyên luận văn hoặc luận án đó không đạt ngay tại chỗ.
Hai mức xử lý này khác nhau ở thời điểm phát hiện. Nếu vấn đề lộ ra trước buổi bảo vệ, người học còn cơ hội sửa theo yêu cầu của người hướng dẫn hoặc đơn vị quản lý chương trình. Nếu hội đồng đánh giá phát hiện hành vi đạo văn ngay trong buổi bảo vệ, chủ tịch hội đồng quyết định luận văn hoặc luận án không đạt, và người học phải chỉnh sửa lại sản phẩm rồi khắc phục lỗi theo quy định của chương trình. Vì vậy, rà soát kỹ trước khi nộp luôn rẻ hơn nhiều so với để hội đồng phát hiện thay mình.
MAAS giúp được gì khi báo cáo tương đồng của bạn chạm ngưỡng?
Trả lời thẳng: MAAS đọc cùng bạn từng đoạn bị gắn cờ trong báo cáo tương đồng, tách những chỗ vốn không sao khỏi những chỗ thật sự cần viết lại, rồi chỉ cho bạn cách dựng lại lập luận bằng chính ngôn ngữ của mình. MAAS không viết bài hộ bạn và không tìm cách kéo tỷ lệ về gần mức không, bởi né tránh công cụ phát hiện nằm ngoài phạm vi dịch vụ.
Việc đọc lại báo cáo cùng bạn thuộc dịch vụ Kiểm tra liêm chính học thuật. Buổi làm việc thường bắt đầu từ chính báo cáo bạn đang cầm, chứ không từ một bản quét mới, vì thứ cần gỡ là cách đọc báo cáo đó chứ không phải thêm một con số nữa. Câu hỏi có ích nhất lúc này thường là phần trùng của bạn nằm trong nhóm được loại trừ hay nằm ở những đoạn thật sự cần diễn đạt lại.
Công cụ kiểm tra tương đồng và phát hiện AI mà MAAS dùng là công cụ tiêu chuẩn ngành, và báo cáo lấy ra chỉ mang tính tham khảo trước khi bạn nộp. Trường bạn dùng hệ thống riêng, nên con số hai bên có thể lệch nhau. Quyết định nộp bài và việc tuân thủ quy định của trường vẫn thuộc về bạn.
Câu hỏi thường gặp
UEH cho phép tỷ lệ trùng lặp bao nhiêu phần trăm?
UEH coi tỷ lệ tương đồng từ 20% trở lên là dấu hiệu vi phạm, tính sau khi loại trừ trích dẫn, danh mục tài liệu tham khảo, thuật ngữ chuyên ngành và một số phần khác. Con số này theo Quyết định 4002/QĐ-ĐHKT-NCPTGKTC ngày 18/12/2025.
Trích dẫn có bị tính vào tỷ lệ đạo văn ở UEH không?
Không. Quy định của UEH loại trừ phần trích dẫn và danh mục tài liệu tham khảo khỏi tỷ lệ tương đồng, cùng với thuật ngữ chuyên ngành, tiêu chuẩn kỹ thuật và trích dẫn văn bản quy phạm pháp luật.
Trên 20% là chắc chắn bị kết luận đạo văn?
Không. Chính quy định ghi rằng tỷ lệ tương đồng không phải căn cứ duy nhất, và kết luận phải dựa trên xem xét chuyên môn của giảng viên, người hướng dẫn hoặc hội đồng có thẩm quyền.
Dùng AI viết bài ở UEH có bị xử lý không?
Quy định 12/2025 của UEH quy định riêng về việc sử dụng AI, kèm cơ chế khai báo. Việc dùng AI mà không khai báo được xử lý theo quy định này, tách khỏi nhóm hành vi đạo văn.
References
- Habibzadeh, F. (2023). The acceptable text similarity level in manuscripts submitted to scientific journals. Journal of Korean Medical Science, 38(31), e240. https://doi.org/10.3346/jkms.2023.38.e240
- Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. (2025). Quy định về việc kiểm soát, xử lý hành vi đạo văn, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các sản phẩm học thuật (Quyết định số 4002/QĐ-ĐHKT-NCPTGKTC). Retrieved August 25, 2026, from https://daotao.ueh.edu.vn/quy-dinh-ve-viec-kiem-soat-xu-ly-hanh-vi-dao-van-su-dung-tri-tue-nhan-tao-ai-trong-cac-san-pham-hoc-thuat-tai-dai-hoc-kinh-te-thanh-pho-ho-chi-minh/
- Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. (2025). Quy định về kiểm soát đạo văn và sử dụng AI trong các sản phẩm học thuật. Retrieved August 25, 2026, from https://ueh.edu.vn/cuoc-song-ueh/tin-tuc/quy-dinh-ve-kiem-soat-dao-van-va-su-dung-ai-trong-cac-san-pham-hoc-thuat-chu-dong-nang-cao-chat-luong-dao-tao-nghien-cuu-va-uy-tin-hoc-thuat-ueh-75608
- Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Đào tạo Sau đại học. (n.d.). Quy định kiểm soát và xử lý đạo văn các sản phẩm học thuật. Retrieved August 25, 2026, from https://sdh.ueh.edu.vn/quy-dinh-chung/quy-dinh-kiem-soat-va-xu-ly-dao-van-cac-san-pham-hoc-thuat.html
Trang này tổng hợp từ văn bản công khai của trường tại thời điểm 11/08/2026. Quy định có thể thay đổi, và văn bản của khoa bạn là thứ hội đồng thực sự áp dụng. Khi hai nguồn nói khác nhau, hãy tin văn bản gần bạn nhất.