Phần lớn là có, vì thạc sĩ giảng dạy (taught master's), tức chương trình học chủ yếu qua các môn có lớp và bài kiểm tra, thường vẫn chứa một dự án nghiên cứu có người hướng dẫn, và chính dự án đó mới là thứ người xét hồ sơ tiến sĩ đọc. Bài viết này giúp bạn biết chương trình của mình chứa những bằng chứng nghiên cứu nào, người hướng dẫn tiến sĩ sẽ hỏi gì về chúng, trường hợp nào thì câu trả lời thật sự là "chưa đủ", và nên chuẩn bị gì ngay trong tuần này. Điều đáng nói hơn là câu hỏi ban đầu đang nhắm vào sai chỗ. Câu hỏi đó coi điều kiện dự tuyển như một thuộc tính của cái nhãn in trên tấm bằng, trong khi người ra quyết định lại đang đọc một thứ khác, là phần việc chính bạn đã làm bên trong chương trình ấy và liệu phần việc đó có được trình bày như một công việc nghiên cứu hay không.
Sự phân biệt này quan trọng vì nó liên quan tới đúng những người hay đặt câu hỏi này. Trong phần lớn trường hợp, ứng viên băn khoăn thạc sĩ giảng dạy có được tính hay không đã cầm sẵn trong tay đúng thứ bằng chứng họ tưởng mình còn thiếu. Bằng chứng đó nằm ngay trong bảng điểm, chỉ mang một cái tên khác.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-08-18
Chuyên mục: admissions
Chữ "giảng dạy" thật ra loại trừ điều gì?
Trả lời trực tiếp: Ít hơn nhiều so với ấn tượng cái tên gợi ra. Thạc sĩ giảng dạy ở hệ Anh thông thường vẫn chứa một phần nghiên cứu có người hướng dẫn với khối lượng đáng kể. Theo Quality Assurance Agency for Higher Education (2020), các chương trình này thường dành ít nhất một phần ba cho dự án nghiên cứu dẫn tới dissertation, còn MRes thì ít nhất một nửa chương trình dành cho nghiên cứu.
Trong khung trình độ giáo dục đại học của Anh (Framework for Higher Education Qualifications, viết tắt FHEQ), bằng thạc sĩ nằm ở Level 7, tức ngay dưới bậc tiến sĩ mà nó dẫn lên. Quality Assurance Agency for Higher Education (2020), cơ quan bảo đảm chất lượng giáo dục đại học của Anh, chia bằng thạc sĩ thành ba nhóm. Nhóm đầu là thạc sĩ nghiên cứu như MPhil, MLitt và MRes, nhóm thứ hai là thạc sĩ chuyên sâu hoặc nâng cao (specialised or advanced study), và nhóm thứ ba là thạc sĩ nghề nghiệp hoặc thực hành (professional or practice). Nhóm thứ hai chính là thứ phần lớn mọi người gọi là thạc sĩ giảng dạy. Cùng văn bản đó ghi rằng các chương trình ở nhóm này thường chủ yếu gồm những hoạt động học có cấu trúc, và thường có ít nhất một phần ba chương trình dành cho một dự án nghiên cứu dẫn tới dissertation hoặc một sản phẩm nghiên cứu tương đương. Với MRes, Quality Assurance Agency for Higher Education (2020) ghi rằng thông thường ít nhất một nửa chương trình dành cho các dự án nghiên cứu.
Một phần ba của cả chương trình thạc sĩ không phải một bài tập lấy lệ. Đó là một phần việc có người hướng dẫn, có câu hỏi nghiên cứu, có phương pháp, có dữ liệu ở một dạng nào đó và có phần bảo vệ kết luận rút ra, tức là một phiên bản thu nhỏ nhưng nhận ra được của chính thứ mà bậc tiến sĩ đòi hỏi trên một quãng thời gian dài hơn.
Có một điểm cần nói thẳng thay vì lướt qua, vì nó quyết định những điều trên có áp vào trường hợp của bạn hay không. Quality Assurance Agency for Higher Education (2020) viết thẳng về giới hạn này: "Most master's degrees include a research project, leading to the production of a dissertation or other output, but this is not the case in all master's" (p. 8). Nghĩa là phần lớn chương trình thạc sĩ có một dự án nghiên cứu, nhưng không phải tất cả. Việc tự kiểm chỉ mất chừng 1 phút, và thứ đưa ra câu trả lời là bảng điểm của chính bạn chứ không phải một bài hướng dẫn nào.
Nếu cái nhãn không phải câu trả lời thì cái gì mới là?
Trả lời trực tiếp: Câu trả lời nằm ở bốn thông tin cụ thể về chính dự án nghiên cứu trong chương trình của bạn, gồm đề tài, phương pháp, người hướng dẫn và điểm của phần đó. Người hướng dẫn tiến sĩ thường hỏi đúng bốn điều này ngay trong vài tin nhắn đầu tiên, từ trước khi hồ sơ chính thức được nộp, nên bạn nên chuẩn bị sẵn câu trả lời cho cả bốn.
| Họ hỏi gì | Họ đang kiểm điều gì | Câu trả lời lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Dissertation của bạn về vấn đề gì | Bạn nêu được một câu hỏi nghiên cứu hay mới chỉ nêu được một chủ đề | Câu hỏi đúng như bạn đã đặt ra, không phải tên đề tài |
| Bạn dùng phương pháp nào | Bạn đã tự đi trọn một phương pháp từ đầu tới cuối hay chưa | Chương phương pháp của bạn |
| Ai hướng dẫn, và hướng dẫn sát tới đâu | Bạn đã làm việc trong một quan hệ hướng dẫn hay chưa | Trí nhớ của chính bạn, thuật lại trung thực |
| Phần đó được chấm thế nào | Bằng chứng độc lập về năng lực nghiên cứu | Bảng điểm, đọc đúng như nó ghi chứ không như bạn nhớ |
Những gì được tính là bằng chứng về việc từng làm việc trong một quan hệ hướng dẫn trùng một phần với các kỹ năng trong Researcher Development Framework (RDF) của Vitae, khung tham chiếu chuẩn ở Anh về những gì một nhà nghiên cứu độc lập cần thể hiện. UK Council for Graduate Education (UKCGE) cũng công bố hướng dẫn riêng dành cho chính người hướng dẫn. Wisker (2012) nói cùng ý đó từ phía người hướng dẫn, khi cho rằng điều được đánh giá trong lần trao đổi đầu tiên là liệu có thể có với bạn một cuộc trò chuyện có cấu trúc, bắt đầu từ câu hỏi nghiên cứu, hay không.
Dòng cuối của bảng đáng dừng lại lâu hơn, vì ứng viên hay sai theo một chiều khá nhất quán. Trong các ca tư vấn của MAAS, chuyện một người tự nói giảm thành tích của mình xảy ra nhiều hơn hẳn chuyện nói quá lên. Cách nói giảm thường gặp là kể điểm tổng của cả chương trình mà bỏ qua điểm cao của riêng phần dissertation, trong khi với một chương trình nghiên cứu thì đó lại là con số liên quan nhất trong cả bộ hồ sơ. Nhận định này rút từ các ca tư vấn của MAAS chứ không phải từ nghiên cứu đã công bố, nên bạn hãy xem nó như lời nhắc đọc lại giấy tờ của chính mình, đừng xem nó như một kết luận về ứng viên nói chung.
Vì sao cái nhãn có vẻ quyết định trong khi phần lớn thì không?
Trả lời trực tiếp: Vì có một số ít trường hợp đúng là phụ thuộc vào cái nhãn, và đó lại là những trường hợp người ta hay gặp trên các diễn đàn. Một vài chương trình học bổng hay chương trình tiến sĩ ghi rõ yêu cầu thạc sĩ nghiên cứu. Còn ở phần lớn trường hợp, việc sàng lọc diễn ra từ lần trao đổi đầu tiên với người hướng dẫn, khi không ai cầm tấm bằng của bạn.
Nỗi lo này không phải vô lý. Có những chương trình tài trợ viết điều kiện xoay quanh riêng bằng thạc sĩ nghiên cứu, và có những chương trình nêu rõ họ ưu tiên ứng viên đã hoàn thành một bằng như vậy. Ở Anh, UK Research and Innovation (UKRI), thành lập năm 2018, tài trợ một phần lớn các suất học bổng tiến sĩ thông qua Doctoral Training Partnerships (DTPs) và Centres for Doctoral Training (CDTs). Các suất này được triển khai qua những hội đồng thành viên như Economic and Social Research Council (ESRC), Arts and Humanities Research Council (AHRC), Engineering and Physical Sciences Research Council (EPSRC) hay Research England. Chính những quy định riêng của từng nhà tài trợ như vậy, chứ không phải một thông lệ chung, đôi khi mới đòi thạc sĩ nghiên cứu. Ở đâu câu chữ ghi như thế thì nó có hiệu lực, và không cách trình bày lại nào làm nó khác đi được.
Điều nỗi lo ấy đánh giá sai là nơi việc sàng lọc thật sự diễn ra. Henderson và cộng sự (2025) nghiên cứu cách người hướng dẫn tiến sĩ tiếp xúc với ứng viên tiềm năng trước khi hồ sơ vào vòng tuyển sinh chính thức, và thấy rằng một phần đáng kể việc đánh giá diễn ra ngay trong giai đoạn liên hệ không chính thức đó, từ rất lâu trước khi có hội đồng nào đọc hồ sơ. Trong lần trao đổi ấy, không ai cầm tấm bằng của bạn cả. Người hướng dẫn đọc một tin nhắn nói về một dự án và tự hình thành nhận định xem mình có hướng dẫn được dự án đó không, còn bằng cấp chỉ xuất hiện như phần nền.
Nhìn lại vấn đề theo cách này vì vậy mang tính thực dụng chứ không nhằm trấn an. Nếu cuộc trao đổi mang tính quyết định diễn ra trước cả lúc điều kiện hình thức được đem ra kiểm, thì thời gian bỏ ra lo lắng về một cái nhãn phân loại là thời gian không dành cho điều cuộc trao đổi đó thật sự bàn tới.
Có một câu hỏi khác nằm lùi lại một bước, là rốt cuộc có cần bằng thạc sĩ hay không. Bài của MAAS về dự tuyển tiến sĩ khi chưa có bằng thạc sĩ bàn riêng câu hỏi này.
Khi nào câu trả lời trung thực là "chưa đủ"?
Trả lời trực tiếp: Câu trả lời là "chưa đủ" khi chương trình thạc sĩ của bạn thật sự không có phần nghiên cứu độc lập nào. Đây là tình huống có thật ở các hệ chỉ gồm môn học và bài thi, không phải một trường hợp giả định nêu cho đủ ý. Khoảng trống đó vẫn bù được qua MRes, MPhil, một giai đoạn nghiên cứu có hướng dẫn hay một bài báo đang viết.
Advance HE thực hiện khảo sát thường niên Postgraduate Research Experience Survey (PRES) về các chương trình tiến sĩ ở Anh, và khảo sát này theo dõi riêng mức độ người mới bắt đầu thấy mình đã sẵn sàng cho nghiên cứu độc lập. Đó là một khung hữu ích để bạn tự nhìn lại điểm xuất phát của mình. Có những chương trình thạc sĩ dựng hoàn toàn bằng các môn học và các kỳ thi, không có dissertation ở bất kỳ giai đoạn nào. Điều này xảy ra ở các chương trình thạc sĩ chỉ gồm coursework tại một số hệ giáo dục, và ở một số chương trình trong nước. Higher Education Statistics Agency (HESA) công bố dữ liệu toàn ngành về cách sinh viên sau đại học phân bố giữa các lộ trình này, dù tỷ lệ cụ thể khác nhau theo ngành và theo trường. Nếu những điều trên đúng với chương trình của bạn, khoảng trống là có thật, và nên gọi tên nó sớm thay vì để tới lúc lọt vào danh sách rút gọn (shortlist) mới phát hiện.
Khoảng trống ấy cũng bù được, và những cách bù đều rất bình thường. Một bằng thạc sĩ nghiên cứu như MRes hay MPhil được thiết kế đúng cho tình huống này, và thực tế nhiều nghiên cứu sinh ở Anh bắt đầu với tư cách đăng ký MPhil, rồi mới nâng lên PhD sau một giai đoạn đầu kéo dài khoảng 9 tới 18 tháng. Một giai đoạn làm nghiên cứu có người hướng dẫn, một bài báo hội thảo hay một bài đang trong quá trình công bố cũng có tác dụng tương tự. Mỗi thứ đều tạo ra đúng điều mà dissertation còn thiếu lẽ ra đã tạo ra, là bằng chứng cho thấy bạn đã tự đi hết một chặng từ câu hỏi nghiên cứu, qua phương pháp, tới một kết luận bảo vệ được. Quality Assurance Agency for Higher Education (2024) định nghĩa bậc tiến sĩ bằng việc tạo ra và diễn giải tri thức mới thông qua nghiên cứu nguyên bản, đạt chất lượng đủ để qua được bình duyệt (peer review). Trafford và Leshem (2008) nhìn cùng chuẩn mực đó từ phía nghiên cứu sinh, khi cho rằng một dự án tiến sĩ khả thi phải bảo vệ được trước buổi viva, tức buổi bảo vệ vấn đáp, ngay từ khâu thiết kế ban đầu chứ không chỉ khi đã viết xong. Điều người đọc hồ sơ tuyển sinh cần là một lý do để tin rằng bạn bắt đầu được công việc ấy. Dissertation là lý do thường gặp nhất, nhưng không phải lý do duy nhất.
Tuần này nên làm gì?
Trả lời trực tiếp: Việc đáng làm nhất là biến dissertation của bạn từ một dòng trên bảng điểm thành hai câu gửi được cho một người chưa quen, gồm câu hỏi nghiên cứu và phương pháp. Sau đó hãy tìm trong bảng điểm điểm riêng của phần dissertation. Việc này không đòi bạn chọn trước quốc gia hay hệ tuyển sinh nào, nên làm trước là hợp lý.
Hãy mở lại bản dissertation, viết ra câu hỏi nghiên cứu theo cách bạn sẽ diễn đạt vào lúc này, rồi viết phương pháp trong một câu, bằng ngôn ngữ của chuyên ngành chứ không bằng ngôn ngữ của bài tập trên lớp. Phần lớn mọi người thấy việc này mất nhiều thời gian hơn dự tính, và chính chỗ khó đó đã nói lên điều gì đó. Một dự án bạn không tóm được trong hai câu là dự án bạn sẽ khó nhắc tới cho gọn trong thư gửi một giáo sư.
Sau đó hãy kiểm trong bảng điểm con số chấm riêng cho phần dissertation, tách khỏi xếp loại chung của cả chương trình. Nếu con số đó cao, chỗ của nó là đoạn đầu tiên trong mọi lá thư tiếp cận bạn gửi đi. Nếu nó chỉ ở mức vừa phải, biết trước điều này vẫn hơn là dựng cả một chiến lược tựa lên nó.
Phần việc của tuần này không đòi bạn quyết trước sẽ nhắm hệ tuyển sinh nào, và đó chính là lý do nên làm nó trước tiên. Dù danh sách trường về sau đi theo hướng nào, phần chuẩn bị này vẫn giữ nguyên.
Câu hỏi thường gặp
Dissertation thạc sĩ giảng dạy của tôi khá ngắn, chừng 8.000 từ. Như vậy có được tính không?
Nó vẫn được tính là một dự án nghiên cứu có người hướng dẫn, và độ dài không phải thước đo người đọc áp vào. Điều được xem xét là câu hỏi nghiên cứu có phải của bạn không, phương pháp có phù hợp không, và bạn có bàn được về những hạn chế của dự án không. Một dự án ngắn mà làm chắc tay vẫn đọc tốt hơn một dự án dài mà bạn không giải thích được.
Học thêm một bằng MRes trước có làm hồ sơ mạnh hơn không?
Có thể, và đó là một cái giá thật. Đây là bước đúng khi chương trình thạc sĩ của bạn hoàn toàn không có phần nghiên cứu nào, và hiếm khi là bước đúng khi chương trình đã có, vì khi đó bạn đang bỏ công sức và chi phí để mua lại thứ bằng chứng mình vốn đã có. Quyết định này phụ thuộc vào những gì thật sự nằm trong bảng điểm của bạn.
Bằng của tôi cấp ở một hệ mà chương trình coursework rất phổ biến. Người đọc hồ sơ có tự phân biệt được không?
Không tự động, nên bạn hãy nói ra thay vì mặc định họ biết. Hãy nêu rõ chương trình có một dissertation được hướng dẫn, kèm đề tài và phương pháp, để tự mình gỡ chỗ mập mờ thay vì để người đọc phải đoán về một hệ bằng mà họ không quen.
Thạc sĩ nghề nghiệp hoặc thạc sĩ thực hành có được tính không?
Còn tuỳ chương trình đó có phần nghiên cứu độc lập hay không, và điều này khác nhau giữa các chương trình. Hãy đọc cấu trúc chương trình của chính bạn trước, và ở chỗ nào chưa rõ thì hỏi thẳng khoa thay vì suy ra từ tên bằng.
Bao lâu thì có người cùng xem hồ sơ với tôi?
Trong vòng 48 giờ khi mạng lưới của MAAS đã có người phù hợp với lĩnh vực đó. Nếu chưa có, MAAS mở một đợt tuyển riêng cho hồ sơ của bạn, và việc này thường mất khoảng 2 tuần. Khoảng 23% cố vấn trong mạng lưới MAAS có bằng tiến sĩ, nên thường có người đọc dissertation của bạn từ góc nhìn của một người hướng dẫn, chứ không chỉ từ góc nhìn tuyển sinh chung. Dịch vụ tư vấn hồ sơ tiến sĩ không đặt mục tiêu điểm và không hoàn tiền theo kết quả, vì quyết định nhận nghiên cứu sinh thuộc về giáo sư và trường. Nếu cố vấn chưa hợp với hướng nghiên cứu của bạn, bạn có thể đề nghị đổi sang chuyên gia khác.
Bài viết liên quan
- Có chương trình tiến sĩ nào yêu cầu đầu vào thấp hơn không? để hiểu điều kiện tối thiểu được công bố khác độ phù hợp của hồ sơ ở chỗ nào
- Vì sao hồ sơ tiến sĩ bị chặn ở kỹ năng IELTS thấp nhất? về điều kiện còn lại cũng được đọc theo từng phần
- Nộp hồ sơ tiến sĩ có bắt buộc thi GMAT hay GRE không? để hiểu các kỳ thi đầu vào vận hành thế nào ở bậc tiến sĩ
- Bạn tự gửi email cho giáo sư được, vậy phần việc thật nằm ở đâu? về cái giá thật của lá thư tiếp cận đầu tiên
- Hướng dẫn nộp hồ sơ tiến sĩ về các hệ tuyển sinh và trình tự liên hệ
- Chiến lược và triển khai hồ sơ tiến sĩ về phạm vi một gói đồng hành
References
Henderson, E. F., Akkad, A., Kier-Byfield, S., Burford, J., & Dangeni. (2025). Seeking supervisability: The inclusivity implications of doctoral supervisors' engagement with prospective applicants prior to formal admissions. Research Papers in Education, 40(2), 167-187. https://doi.org/10.1080/02671522.2024.2349989
Quality Assurance Agency for Higher Education. (2020). Characteristics statement: Master's degree. https://www.qaa.ac.uk/en/the-quality-code/characteristics-statements/characteristics-statement-masters-degrees
Quality Assurance Agency for Higher Education. (2024). The frameworks for higher education qualifications of UK degree-awarding bodies (2nd ed.). https://www.qaa.ac.uk/docs/qaa/quality-code/the-frameworks-for-higher-education-qualifications-of-uk-degree-awarding-bodies-2024.pdf
Trafford, V., & Leshem, S. (2008). Stepping stones to achieving your doctorate: By focusing on your viva from the start. McGraw-Hill/Open University Press.
Wisker, G. (2012). The good supervisor: Supervising postgraduate and undergraduate research for doctoral completion (2nd ed.). Palgrave Macmillan.