Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật lần cuối: 2026-10-09
Chuyên mục: admissions
Tiếng Việt chỉ có một chữ là học bổng, trong khi một tin tuyển tiến sĩ bằng tiếng Anh có thể dùng bất kỳ chữ nào trong bốn chữ trên, và bốn chữ đó không phải bốn tên của cùng một thứ. Ngày 9 tháng 10 năm 2026, tôi đọc các trang quy định của Stanford, Oregon State và Missouri cùng các trang của UKRI về nước Anh, và thấy mỗi chữ chỉ vào một đối tượng khác nhau.
Trả lời thẳng: Bốn chữ này gọi tên thứ mà khoản tiền gắn vào. Fellowship gắn vào con người và theo chính sách của các trường Mỹ thì không kèm nghĩa vụ làm việc. Assistantship gắn vào một công việc. Studentship theo cách dùng ở Anh là một suất được trường cấp từ nguồn tiền trọn gói. Scholarship mơ hồ nhất trong bốn chữ, nên hãy đọc điều khoản của khoản tiền chứ đừng tin vào nhãn.
Cách đọc trong bài này là của riêng MAAS, dựa trên các định nghĩa đã công bố, không phải bảng xếp hạng loại nào tốt hơn. Câu hỏi ai quyết định suất nào được cấp tiền được bàn ở bài Ai quyết định học bổng tiến sĩ được cấp cho ai?, nên bài này chỉ nói về từ vựng.
Assistantship có giống fellowship không?
Trả lời thẳng: Không giống. Stanford University (n.d.) viết trong bảng chú giải Graduate Financial Support rằng fellowship “provide financial aid, not salary” và “No service is expected in return for a fellowship” (Stanford University, n.d.), tức là hỗ trợ tài chính chứ không phải tiền lương và không đòi dịch vụ nào đổi lại, còn assistantship là việc làm của nghiên cứu sinh, trả bằng lương cộng khoản hỗ trợ học phí để dạy học hoặc làm nghiên cứu.
Oregon State Graduate School (n.d.) nói cùng ý đó bằng con số. Fellowship không đòi số giờ hay khối lượng công việc, dù nhà tài trợ vẫn có thể yêu cầu sản phẩm đầu ra, còn assistantship quy định số giờ và công việc cụ thể trong mỗi chu kỳ 13 tuần. Trường cũng ghi rõ người nhận fellowship không phải nhân viên, trong khi người làm assistantship thuộc một thoả ước tập thể.
Catalog của University of Missouri (n.d.) cho con số làm việc ở phía công việc, rằng một assistantship thường đòi 20 giờ mỗi tuần, tức 0,50 toàn thời gian quy đổi. Đọc cùng nhau thì fellowship là tiền để đi học, còn assistantship là tiền công cho công việc cũng đồng thời giúp bạn được đào tạo. Hai khoản này có thể được giữ cùng lúc, và Missouri nói nghĩa vụ làm việc khi đó chỉ áp cho phần assistantship.
Studentship là gì và khác scholarship ở đâu?
Trả lời thẳng: Ở Anh, studentship là một suất được cấp tiền chứ không phải giải thưởng trao cho một người. UKRI (n.d.-a) nói họ không cấp tiền tiến sĩ trực tiếp cho sinh viên và bạn không thể nộp đơn trực tiếp cho họ, vì mỗi suất mà một tổ chức nghiên cứu mở ra bằng nguồn tiền của UKRI được gọi là một studentship.
Điều khoản training grant của UKRI (n.d.-e) định nghĩa studentship là khoản tài trợ do tổ chức nghiên cứu cấp cho sinh viên để học sau đại học. Tiền nằm ở trường trước. Với ESRC, UKRI (n.d.-b) nói ứng viên phải nộp thẳng cho một doctoral training partnership hoặc centre, và studentship chỉ được giữ trong các lộ trình đã được công nhận của đơn vị đó.
Vì trường là bên giữ khoản tiền, UKRI có thể đặt ra các mức sàn cho nó. Theo UKRI (n.d.-c), mức sinh hoạt phí tối thiểu cho năm 2026 đến 2027 là 21.805 bảng Anh, cùng mức học phí là 5.238 bảng Anh, và UKRI (n.d.-a) cho biết suất toàn thời gian thường kéo dài từ ba đến bốn năm. Câu hỏi gần kề, rằng một suất tiến sĩ ở Hà Lan là công việc hay học bổng, được bàn ở bài Tiến sĩ ở Hà Lan: nhân viên hay người nhận học bổng.
Fellowship ở Anh và ở Mỹ có cùng nghĩa không?
Trả lời thẳng: Không phải lúc nào cũng vậy. Ở Mỹ, fellowship là hỗ trợ cho sinh viên và không kèm dịch vụ. Trong cách dùng của UKRI, chữ này có thể chỉ giai đoạn sau bằng tiến sĩ: Future Leaders Fellowships hỗ trợ người sẵn sàng dẫn dắt chương trình riêng trong bốn năm, còn ESRC có chương trình Postdoctoral Fellowship cho người vừa có bằng tiến sĩ (UKRI, n.d.-d; UKRI, n.d.-b).
Cái bẫy với người tìm cụm "fellowships for PhD". Một trang của Anh đề chữ fellowships có thể đang mô tả một công việc cho người đã có bằng, còn một trang của Mỹ dùng cùng chữ ấy có thể đang mô tả khoản tiền cho sinh viên còn đang học. Hãy đọc dòng điều kiện trước. Nếu nó đòi bằng tiến sĩ vào ngày bắt đầu thì đó không phải đường để bước vào bậc tiến sĩ.
Scholarship có giống một trong hai chữ trên không?
Trả lời thẳng: Không, và trong bốn chữ thì đây là chữ kém tin cậy nhất. Catalog của University of Missouri (n.d.) tách fellowship, vốn không kèm yêu cầu dịch vụ hay việc làm, khỏi scholarship, và ghi rằng một scholarship có thể đòi trách nhiệm phục vụ hoặc sản phẩm đầu ra. Riêng chữ này không cho biết bạn có nợ công việc hay không.
Với khoản tiền được gọi là scholarship, hãy hỏi chính câu hỏi mà ba chữ kia đã trả lời sẵn cho bạn, là có yêu cầu số giờ không, ai trả tiền, và điều gì làm nó chấm dứt. Một câu hỏi liên quan, rằng điều kiện của nhà tài trợ mô tả nghĩa vụ của họ chứ không mô tả điểm mạnh của bạn, được bàn ở bài Điều kiện xét học bổng tiến sĩ thật ra mô tả điều gì?.
Cần kiểm tra gì trước khi nhận một trong bốn loại này?
Trả lời thẳng: Hãy kiểm tra ba dòng trong văn bản trao khoản tiền: có ghi số giờ làm việc không, ai là bên giữ tiền, và điều gì chấm dứt nó. Điều khoản của UKRI (n.d.-e) cấm lấy tiền công dạy học hay hướng dẫn thực hành ra khỏi sinh hoạt phí của studentship, vì những nhiệm vụ đó được coi là việc làm.
Quy tắc về tiền dạy học của UKRI cho thấy nhãn quan trọng đến mức nào. Nếu một khoa ở Anh nhờ người giữ studentship đi dạy, phần dạy phải được trả riêng ngoài sinh hoạt phí. Assistantship thì ngược lại, vì chính tiền lương là khoản trả cho số giờ làm. Theo cách đọc của MAAS, một văn bản trộn cả hai, chẳng hạn một "scholarship" có giờ làm hằng tuần mà không có khoản trả riêng, đáng để bạn hỏi bằng văn bản trước khi ký.
MAAS cùng ứng viên đọc thư trao học bổng và giúp sắp xếp các câu hỏi cần gửi, còn ứng viên là người quyết định, ký và trả lời. Xem Chiến lược và triển khai hồ sơ ứng tuyển tiến sĩ để biết dịch vụ gồm những gì.
Câu hỏi thường gặp
Assistantship có giống fellowship không?
Không. Stanford University (n.d.) mô tả fellowship là hỗ trợ tài chính không đòi dịch vụ, còn assistantship là việc làm trả bằng lương cộng khoản hỗ trợ học phí.
Studentship khác scholarship thế nào?
Studentship ở Anh là một suất do tổ chức nghiên cứu cấp từ nguồn tiền họ giữ, và UKRI (n.d.-a) nói bạn không thể nộp đơn trực tiếp cho UKRI để xin nó. Scholarship thì có thể kèm hoặc không kèm nghĩa vụ phục vụ (University of Missouri, n.d.).
Assistantship ở bậc tiến sĩ nghĩa là gì?
Đó là công việc dạy hoặc nghiên cứu có trả lương, làm trong lúc bạn học. Ở Missouri nó thường nghĩa là khoảng 20 giờ mỗi tuần, tức 0,50 toàn thời gian quy đổi (University of Missouri, n.d.).
Sinh hoạt phí tối thiểu của một studentship ở Anh là bao nhiêu?
UKRI (n.d.-c) đặt mức tối thiểu cho năm 2026 đến 2027 là 21.805 bảng Anh, cùng mức học phí là 5.238 bảng Anh.
Fellowship có giống scholarship hay grant không?
Không theo câu chữ chính sách. Fellowship ở Mỹ là hỗ trợ cho sinh viên không kèm dịch vụ, scholarship có thể kèm nhiệm vụ, còn chương trình Postdoctoral Fellowship của ESRC nhắm tới người vừa có bằng tiến sĩ (Stanford University, n.d.; University of Missouri, n.d.; UKRI, n.d.-b).
Bài liên quan của MAAS
- Ai quyết định học bổng tiến sĩ được cấp cho ai?
- Tiến sĩ ở Hà Lan: nhân viên hay người nhận học bổng
- Điều kiện xét học bổng tiến sĩ thật ra mô tả điều gì?
- Quyết định cấp tiền trong tuyển sinh tiến sĩ ở Mỹ
- Tài nguyên hồ sơ ứng tuyển tiến sĩ
- Chiến lược và triển khai hồ sơ ứng tuyển tiến sĩ
References
Oregon State University Graduate School. (n.d.). How are fellowships different from assistantships? Retrieved October 9, 2026, from https://graduate.oregonstate.edu/finance/graduate-fellowships-and-scholarships/how-are-fellowships-different-assistantships
Stanford University. (n.d.). Glossary. Graduate Financial Support. Retrieved October 9, 2026, from https://gfs.stanford.edu/glossary
UKRI. (n.d.-a). UKRI-funded studentships. Retrieved October 9, 2026, from https://www.ukri.org/apply-for-funding/ukri-funded-studentships/
UKRI. (n.d.-b). Early career researchers: ESRC. Retrieved October 9, 2026, from https://www.ukri.org/what-we-do/developing-people-and-skills/career-support-in-research/early-career-researchers/
UKRI. (n.d.-c). Guidance for training grant holders. Retrieved October 9, 2026, from https://www.ukri.org/manage-your-award/studentship-guidance/guidance-for-training-grant-holders/
UKRI. (n.d.-d). Future Leaders Fellowships. Retrieved October 9, 2026, from https://www.ukri.org/apply-for-funding/our-fellowship-opportunities/future-leaders-fellowships/
UKRI. (n.d.-e). UKRI training grants: Standard terms and conditions of training grant. Retrieved October 9, 2026, from https://www.ukri.org/publications/terms-and-conditions-for-training-funding/ukri-training-grants-standard-terms-and-conditions-of-training-grant/
University of Missouri. (n.d.). Graduate assistantships and fellowships. Academic Catalog. Retrieved October 9, 2026, from https://catalog.missouri.edu/academicpolicies/graduateassistantsandfellows/
Tools & resources
- Bảng chú giải Graduate Financial Support của Stanford: https://gfs.stanford.edu/glossary
- Hướng dẫn studentship của UKRI: https://www.ukri.org/manage-your-award/studentship-guidance/