Trong ECON3700 Environmental Economics, bạn định giá thứ không có thị trường bằng các phương pháp như hỏi người ta sẵn lòng trả bao nhiêu, rồi bảo vệ con số đó bằng cách nói rõ phương pháp đứng sau nó đang bị tranh cãi ở đâu, phân tích của bạn dựa vào phía nào, và điều gì sẽ làm khuyến nghị đổi đi. Kinh tế học môi trường tồn tại để gắn con số cho những thứ chưa từng được mua bán, các con số ấy vẫn đang bị tranh luận, và bài của bạn được chấm một phần ở chỗ có nói ra điều đó hay không. Phần kỹ thuật hoá ra là nửa dễ của môn, còn nửa khó là giữ được một lập trường có cơ sở về một phương pháp định giá mà các nhà kinh tế hàng đầu đã tranh luận trên tạp chí suốt 30 năm, rồi giải thích nó cho một người không học kinh tế.
Bài viết này giúp bạn chắc mình đang đọc đúng tài liệu của đúng môn, hiểu mỗi bài đánh giá trả điểm cho năng lực gì, chọn một công cụ chính sách có lý lẽ thay vì liệt kê, và chuẩn bị cho phần podcast nhóm vốn làm khó nhiều bạn quen ôn thi viết.
Tác giả: Ban Biên tập MAAS
Cập nhật: 15/08/2026
Chuyên mục: economics
Làm sao chắc bạn đang học đúng ECON3700?
Trả lời thẳng: Mã ECON3700 bị dùng lại rộng hơn gần như mọi mã khác trong loạt bài này. Ở University of Queensland, đây là môn Environmental Economics. Ở University of Utah và Southern Utah University, đây là môn Sports Economics. Ở Hong Kong University of Science and Technology, đây là môn Writing as an Economist. Ở William Paterson University, đây là môn International Economics. Vì vậy bạn cần đối chiếu tên trường trước khi dùng tài liệu tìm theo mã.
Bằng chứng: Năm trường đứng sau bốn môn hoàn toàn khác nhau. Nếu chỉ gõ mã môn để tìm tài liệu, khả năng bạn vớ đúng môn của mình chỉ vào khoảng một trên bốn, và riêng tài liệu kinh tế học thể thao thì vừa nhiều vừa trông rất thuyết phục.
Ví dụ: Một sinh viên dựng danh mục tài liệu đọc theo mã môn và gom được tài liệu của vài tuần, tới lúc đó mới nhận ra tất cả đều bàn về lương vận động viên và lợi nhuận của câu lạc bộ. Tài liệu không có gì sai, chỉ là nó thuộc về một môn khác ở một trường khác.
Bài này viết cho ECON3700 của University of Queensland (UQ). Nếu bạn học ở trường khác, hãy dừng ở đây và làm việc với đề cương môn (course profile) của chính trường mình.
Môn ECON3700 ở UQ thật ra dạy những gì?
Trả lời thẳng: ECON3700 Environmental Economics là môn 2 đơn vị tín chỉ bậc đại học của School of Economics, thuộc Faculty of Business, Economics and Law. Môn tiên quyết là ECON1010, ECON1011 hoặc ECON2011. Nội dung đi từ thị trường, thất bại thị trường (market failure) và ngoại tác, qua các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, tới tăng trưởng kinh tế, cạn kiệt tài nguyên và tăng trưởng dân số.
Bằng chứng: Ở khối giữa, môn bàn kinh tế học của các vấn đề ô nhiễm cùng những biện pháp kinh tế dùng để kiểm soát ô nhiễm và điều tiết môi trường. Trình tự đó có một logic đáng nhận ra từ trước khi bạn bắt đầu học. Môn mở bằng câu hỏi vì sao thị trường thất bại trong lĩnh vực môi trường, chuyển sang câu hỏi có thể làm gì với thất bại đó, rồi khép lại bằng câu hỏi những việc đang làm có đủ hay không khi đặt cạnh quy mô tăng trưởng và dân số. Khối đầu mang tính chẩn đoán, khối giữa mang tính công cụ, còn khối cuối mang tính đánh giá, và những bài trả lời cả ba loại câu hỏi bằng cùng một giọng thường nằm ở nhóm điểm giữa.
Ví dụ: Khi đề hỏi vì sao một ngư trường sụp đổ, một bài yếu mô tả tình trạng đánh bắt quá mức. Một bài mạnh hơn chỉ ra rằng thất bại thị trường nằm ở chỗ không có cơ chế loại trừ nào cưỡng chế được, rồi nói công cụ nào xử lý đúng thất bại đó và công cụ nào thì không. Bài đầu thuật lại một kết cục, còn bài sau chỉ ra một cơ chế.
Vì sao phần lớn điểm của ECON3700 nằm ngoài bài thi viết?
Trả lời thẳng: Một chuẩn đầu ra của môn là truyền đạt kết quả và giải pháp bằng nhiều định dạng, và phần đánh giá được dựng để kiểm chính điều đó. Ở bản đề cương mà bài này đọc, môn có một podcast làm theo nhóm chiếm 35%, một bài thi viết trong kỳ chiếm 30%, và một nghiên cứu tình huống ứng dụng gồm báo cáo viết kèm phần tự đánh giá (reflection) chiếm 35%.
Lưu ý về nguồn: các trọng số trên lấy từ đề cương đã công bố của một kỳ giảng dạy, Semester 2 2025 (The University of Queensland, 2025). Trong đề cương đó, podcast được chia thành ba mốc chấm riêng, gồm lập nhóm 5%, đề xuất 10% và video cuối cùng 20%, còn bài thi trong kỳ chỉ kéo dài 60 phút. Đề cương môn ở UQ được ban hành lại mỗi học kỳ và cơ cấu bài có thay đổi, nên đề cương của chính lớp bạn mới là căn cứ. Đó là tài liệu nên đọc ngay tuần đầu, chứ không phải tuần trước hạn nộp podcast.
Bằng chứng: Cấu trúc này kéo theo một hệ quả mà sinh viên hay đánh giá thấp. Khi khoảng hai phần ba số điểm nằm ở một bài nói làm nhóm và một báo cáo ứng dụng có phần tự đánh giá, những năng lực gánh cả môn là chọn luận điểm, giải thích bằng lời dễ hiểu và tự nhìn lại mình trung thực. Không năng lực nào trong ba thứ đó khá lên nhờ đọc lại slide bài giảng, mà chúng khá lên nhờ viết nháp, nói thành tiếng và cắt bớt.
Ví dụ: Một sinh viên có điểm thi cao nhất nhóm thảo luận của mình nhưng tổng kết chỉ ở mức trung bình. Phần podcast của bạn ấy chính xác nhưng rất khó nghe, vì nó là một bản đọc to thứ văn viết cho trang giấy. Bạn ấy không thiếu kiến thức nào, chỉ là định dạng bài đang đòi một kỹ năng mà bạn ấy chưa chuẩn bị.
Mỗi bài đánh giá của ECON3700 trả điểm cho điều gì?
Trả lời thẳng: Bốn phần được chấm của môn gánh bốn chuẩn đầu ra khác nhau. Podcast kiểm khả năng truyền đạt bằng nhiều định dạng, bài thi kiểm khả năng vận dụng lý thuyết và khung phân tích, nghiên cứu tình huống kiểm khả năng triển khai công cụ thị trường và phi thị trường, còn phần tự đánh giá kiểm khả năng đánh giá phản biện chính các quyết định của bạn, chứ không phải khen chúng.
| Bài đánh giá | Chuẩn đầu ra nó gánh | Thứ được điểm | Thứ âm thầm làm mất điểm |
|---|---|---|---|
| Podcast theo nhóm | Truyền đạt kết quả bằng nhiều định dạng | Một luận điểm rõ, nói bằng ngôn ngữ của người nghe, có nêu phần còn chưa chắc | Đọc to một đoạn văn viết sẵn, hoặc bốn thành viên nói bốn bài rời nhau |
| Bài thi trong kỳ | Vận dụng lý thuyết và khung phân tích | Gọi tên thất bại thị trường trước khi nghĩ tới công cụ | Mô tả một vấn đề môi trường mà không chẩn đoán nó |
| Nghiên cứu tình huống ứng dụng | Triển khai công cụ thị trường và phi thị trường, đánh giá phản biện | Chọn một công cụ và bảo vệ lựa chọn đó trước một phương án thay thế có tên | Liệt kê mọi công cụ môn học đã đi qua |
| Phần tự đánh giá | Đánh giá phản biện việc ra quyết định | Nói bạn sẽ làm khác ở đâu và vì sao | Kể lại việc mình đã làm bằng giọng tích cực |
Con số định giá từ đâu ra, và vì sao nó bị tranh cãi?
Trả lời thẳng: Phần lớn kinh tế học môi trường dựa vào việc định giá những thứ không có giá thị trường, thường bằng cách hỏi người ta sẵn lòng trả bao nhiêu. Phương pháp đó, định giá ngẫu nhiên (contingent valuation), là tâm điểm của một cuộc tranh luận rất dài còn để ngỏ trong kinh tế học ứng dụng. Một môn năm ba chờ bạn biết điều đó, chứ không chờ bạn áp dụng phương pháp một cách ngây thơ.
Bằng chứng: Diamond và Hausman (1994) đặt câu hỏi trên Journal of Economic Perspectives rằng có một con số thì có tốt hơn không có con số nào không, và lập luận rằng câu trả lời trong các khảo sát định giá ngẫu nhiên trượt những phép kiểm tính nhất quán cơ bản, theo cách gợi ý rằng chúng không hề đo được sở thích của người trả lời. Mức sẵn lòng chi trả (willingness to pay) mà các khảo sát này thu về vì thế bị đặt dấu hỏi từ gốc. 18 năm sau, chính tạp chí đó cho chạy lại cuộc tranh luận. Hausman (2012) nhắc lại lập luận của mình dưới nhan đề "Contingent valuation: From dubious to hopeless", tức từ đáng ngờ tới vô vọng, và viết rằng "respondents to contingent valuation surveys are often not responding out of stable or well-defined preferences, but are essentially inventing their answers on the fly" (Hausman, 2012, p. 43). Cũng trong số tạp chí ấy, Kling, Phaneuf và Zhao (2012) xem lại câu hỏi và đi tới một quan điểm dè dặt hơn về những gì phương pháp này chống đỡ được và không chống đỡ được. Sau đó Haab, Interis, Petrolia và Whitehead (2013) đáp lại Hausman trực tiếp trên Applied Economic Perspectives and Policy.
Vì sao điều này liên quan tới điểm của bạn: chuẩn đầu ra của môn yêu cầu đánh giá phản biện, và đây là hình dạng của một bất đồng có thật, không phải một cuộc tranh luận dàn dựng cho có. Bạn không bị đòi phân xử cuộc tranh luận. Điều người chấm chờ là bạn biết nó tồn tại, nói rõ phân tích của mình nghiêng về phía nào, và nêu điều gì sẽ khiến bạn đổi ý.
Ví dụ: Khi đề yêu cầu định giá một vùng đất ngập nước, một bài yếu đưa ra một con số mức sẵn lòng chi trả rồi dùng luôn. Một bài mạnh hơn đưa ra đúng con số ấy, ghi nhận rằng phương pháp đứng sau nó đang bị tranh cãi, gọi tên điểm yếu có ý nghĩa với chính tình huống này, rồi nói khuyến nghị chính sách sẽ ra sao nếu con số chỉ bằng một nửa. Bài thứ hai không kém dứt khoát, nó dứt khoát về một điều mà nó bảo vệ được.
Chọn công cụ chính sách thế nào thay vì liệt kê hết?
Trả lời thẳng: Bạn chọn bằng cách hỏi xem mình đang không biết điều gì. Việc chọn giữa một công cụ giá như thuế và một công cụ lượng như hệ thống giấy phép phát thải không phải chuyện sở thích, và có một kết quả kinh điển cho bạn biết lựa chọn ấy xoay quanh điều gì. Trích đúng kết quả đó là thứ tách một bài ứng dụng khỏi một bài mô tả.
Bằng chứng: Weitzman (1974) chỉ ra rằng khi chi phí còn bất định, công cụ giá hay công cụ lượng hoạt động tốt hơn tuỳ vào độ dốc của đường lợi ích biên và đường chi phí biên. Ở chỗ thiệt hại biên tăng dốc, đặt đúng sản lượng quan trọng hơn, nên công cụ lượng làm tốt hơn. Ở chỗ thiệt hại biên tương đối phẳng còn chi phí lại bất định, công cụ giá giới hạn được thiệt hại khi ta đoán sai. Đó là một quy tắc ra quyết định dùng được ngay trong bài.
Ví dụ: Hai sinh viên cùng khuyến nghị đánh thuế carbon cho một tình huống. Một bạn nói thuế cho doanh nghiệp sự linh hoạt. Bạn kia nói đường thiệt hại biên của chất gây ô nhiễm này tương đối phẳng trong khoảng đang xét, trong khi chi phí giảm thải lại rất bất định, và đó đúng là điều kiện để công cụ giá chiếm ưu thế, rồi nói thêm điều gì sẽ đảo ngược khuyến nghị. Cả hai khuyến nghị cùng một thứ, nhưng chỉ bạn thứ hai thật sự đã lựa chọn.
Điều gì làm khó những bạn đã ôn theo kiểu thi viết?
Trả lời thẳng: Có ba thứ, và không thứ nào thuộc về kinh tế học. Thứ nhất là hình thức làm nhóm, thứ hai là người nghe không học kinh tế, thứ ba là phần tự đánh giá. Cả ba đều kiểm những kỹ năng mà việc học thuộc bài giảng không luyện được, nên bạn cần chuẩn bị riêng cho từng thứ thay vì dồn thêm giờ đọc nội dung.
Bằng chứng: Một podcast làm nhóm thường hỏng theo một kiểu đoán trước được, là bốn phần đều ổn nhưng không cùng trả lời một câu hỏi. Thống nhất một luận điểm duy nhất trước khi ai viết kịch bản là cách chữa rẻ nhất, và gần như luôn bị bỏ qua. Người nghe không chuyên là cái bẫy thứ hai, vì giải thích ngoại tác mà không được dùng chữ "ngoại tác" khó hơn nhiều so với khi được dùng, và đó chính là điều chuẩn đầu ra đang kiểm. Phần tự đánh giá là cái bẫy thứ ba, vì một bài tự đánh giá chỉ khen quy trình của mình thì không phải tự đánh giá, mà người chấm đã đọc rất nhiều bài như thế.
Ví dụ: Sinh viên Việt Nam ở loại môn này thường vững phần kỹ thuật hơn mức mà cách đánh giá cho họ cơ hội thể hiện, rồi mất điểm ở một bài nói vì những lý do chẳng liên quan gì tới mức độ hiểu bài. Cách chuẩn bị có ích không phải là nạp thêm nội dung. Nó là tập nói một lời giải thích thành tiếng cho tới khi nói được mà không cần nhìn giấy, và việc đó cũng làm lộ ra những chỗ hiểu biết của mình mỏng hơn cảm giác lúc đọc trên trang.
Nên làm ECON3700 theo trình tự nào?
Trả lời thẳng: Có sáu bước theo thứ tự: đọc đề cương ngay tuần đầu và ghi các hạn nộp, viết thất bại thị trường trước khi nhắc tới công cụ, hỏi mỗi con số định giá được tạo ra thế nào, chọn một công cụ rồi lập luận với phương án gần nhất, chốt luận điểm duy nhất của podcast trước khi viết kịch bản, và tự đánh giá một quyết định bạn muốn làm khác.
- Mở đề cương môn của chính mình ngay tuần đầu và ghi lại ba mốc hạn nộp, vì podcast là bài người ta hay lên kế hoạch muộn nhất. Trong đề cương mà bài này đọc, nộp muộn bị trừ 10% điểm tối đa cho mỗi 24 giờ trễ, tối đa 7 ngày, quá mức đó thì bài nhận điểm 0 (The University of Queensland, 2025).
- Với mỗi chủ đề, viết thất bại thị trường thành một mệnh đề trước khi viết bất cứ điều gì về chính sách. Chẩn đoán đi trước, công cụ đi sau.
- Gặp một con số định giá thì hỏi nó được tạo ra bằng cách nào. Sở thích bộc lộ (revealed preference), sở thích phát biểu (stated preference) và chuyển giao lợi ích (benefit transfer) có sức nặng khác nhau và hứng những phản bác khác nhau.
- Với bài nghiên cứu tình huống, chọn một công cụ rồi lập luận chống lại phương án gần nó nhất. Một lập luận đối đầu với một đối thủ có thật được điểm hơn một bản điểm danh mọi phương án.
- Cả nhóm thống nhất luận điểm duy nhất của podcast trước khi viết kịch bản. Sau đó viết nháp, nói thành tiếng, và cắt mọi câu chỉ còn giữ lại vì nó đúng.
- Viết phần tự đánh giá về một quyết định bạn muốn làm khác. Nếu trong bản nháp không có gì bạn muốn đổi, phần tự đánh giá thật ra chưa bắt đầu.
Câu hỏi thường gặp
Bài này viết cho trường nào?
Bài viết cho University of Queensland, nơi ECON3700 là môn Environmental Economics, 2 đơn vị tín chỉ thuộc School of Economics. Cùng mã này còn là môn Sports Economics ở University of Utah và Southern Utah University, môn Writing as an Economist ở HKUST, và môn International Economics ở William Paterson University, nên hãy xác nhận trước khi dùng bất kỳ tài liệu nào tìm theo mã.
Cần học xong môn nào trước?
Môn tiên quyết được công bố là ECON1010, ECON1011 hoặc ECON2011. Điều kiện tiên quyết được nêu lại mỗi năm, nên hãy xem mục của đúng năm bạn nhập học.
Trọng số các bài đánh giá ra sao?
Bản đề cương mà bài này đọc ghi podcast nhóm 35%, bài thi trong kỳ 30%, và nghiên cứu tình huống ứng dụng 35%. Đề cương được ban hành lại mỗi học kỳ và cơ cấu có thay đổi, nên hãy đọc bản của chính lớp bạn thay vì lên kế hoạch theo các con số ở đây.
Tôi có cần nền toán không?
Ít hơn sinh viên thường nghĩ. Môn tiên quyết là một môn kinh tế học nhập môn chứ không phải một môn toán, và phần phân tích chủ yếu là áp một khung vào một tình huống, không phải đi chứng minh công thức.
Tôi nên phản biện các phương pháp định giá tới mức nào?
Đủ để gọi tên bất đồng và chọn một chỗ đứng trong bất đồng ấy. Áp dụng định giá ngẫu nhiên mà không ghi nhận rằng tính hợp lệ của nó đang bị tranh cãi sẽ đọc lên như chưa nắm tình hình ở tầm năm ba, còn gạt bỏ phương pháp hoàn toàn thì cũng thiếu căn cứ ngang vậy.
Chuẩn bị cho một bài đánh giá dạng podcast thế nào?
Hãy chốt luận điểm duy nhất trước, rồi tập nói thành tiếng thay vì trau chuốt kịch bản. Một đoạn văn viết đem đọc lên sẽ nghe đúng như một đoạn văn viết đem đọc lên, trong khi chuẩn đầu ra đang kiểm là khả năng truyền đạt bằng một định dạng khác, chứ không phải cùng một sản phẩm đem giao theo cách khác.
Bài liên quan
- ECON1310 Introductory Statistics: quy tắc vẫn có thể đánh trượt bạn
- ECON1101: môn Microeconomics 1 thật ra kiểm tra điều gì?
- ECON1001: nếu khái niệm nền tảng chưa có đáp án thống nhất thì sao?
Hỏi chuyên gia MAAS về môn của bạn
MAAS đồng hành ở đâu trong một môn như ECON3700?
Chuyên gia MAAS đồng hành cùng sinh viên ở những môn như thế này, không làm bài thay sinh viên. Với một môn dồn trọng số vào phần nói và phần ứng dụng, buổi làm việc có ích nhất thường là buổi ít kỹ thuật nhất, khi chuyên gia nghe bạn trình bày tình huống bằng lời của chính mình, chỉ ra chỗ người nghe sẽ mất mạch, và hỏi điều gì sẽ khiến bạn đổi khuyến nghị. Sinh viên thường nhận ra phần kinh tế học của mình vốn đã ổn, còn phần giải thích thì mặc định người nghe biết quá nhiều. Bài vẫn là của bạn. Nếu cách làm việc này hữu ích, dịch vụ gia sư 1-1 và dịch vụ hỗ trợ thiết kế bài thuyết trình là hai chỗ nên bắt đầu.
References
Diamond, P. A., & Hausman, J. A. (1994). Contingent valuation: Is some number better than no number? Journal of Economic Perspectives, 8(4), 45–64. https://doi.org/10.1257/jep.8.4.45
Haab, T. C., Interis, M. G., Petrolia, D. R., & Whitehead, J. C. (2013). From hopeless to curious? Thoughts on Hausman's "dubious to hopeless" critique of contingent valuation. Applied Economic Perspectives and Policy, 35(4), 593–612. https://doi.org/10.1093/aepp/ppt029
Hausman, J. (2012). Contingent valuation: From dubious to hopeless. Journal of Economic Perspectives, 26(4), 43–56. https://doi.org/10.1257/jep.26.4.43
Kling, C. L., Phaneuf, D. J., & Zhao, J. (2012). From Exxon to BP: Has some number become better than no number? Journal of Economic Perspectives, 26(4), 3–26. https://doi.org/10.1257/jep.26.4.3
The University of Queensland. (2025). ECON3700 Environmental Economics: Course profile, Semester 2 2025. Retrieved August 21, 2026, from https://course-profiles.uq.edu.au/course-profiles/ECON3700-60562-7560
Weitzman, M. L. (1974). Prices vs. quantities. The Review of Economic Studies, 41(4), 477–491. https://doi.org/10.2307/2296698
Tools & resources
- The University of Queensland Library. (2026). ECON3700: Environmental Economics reading list. https://uq.rl.talis.com/courses/econ3700.html
- University of Utah course catalog: ECON 3700 Sports Economics: xác nhận môn Sports Economics 3 tín chỉ, phòng khi bạn được dẫn tới bài này do nhầm mã
- William Paterson University course catalog: ECON 3700 International Economics: xác nhận môn International Economics 3 tín chỉ không liên quan