Ngành Công nghệ thông tin gồm những chuyên ngành nào và chọn ra sao?

Trả lời thẳng: Ở Việt Nam, Công nghệ thông tin là một ngành cụ thể có mã 7480201, đồng thời là tên gọi chung mà nhiều người dùng cho cả nhóm ngành máy tính. Trong cách phân loại quốc tế, ngành này nhấn vào việc đưa công nghệ tới đúng nhu cầu của người dùng và tổ chức.

CC2020 Task Force (2020), nhóm soạn khung chương trình máy tính của ACM và IEEE Computer Society, mô tả ngành này như sau: "Information technology (IT) emphasizes the central role of user needs" (CC2020 Task Force, 2020, tr. 28). Cùng trang, báo cáo viết rằng ngành công nghệ thông tin ra đời để đáp ứng nhu cầu về những người có khả năng "develop, acquire, maintain, and support the increasingly complex computing technology requirements of modern organizations". Nói cách khác, người học công nghệ thông tin theo nghĩa hẹp không chỉ viết phần mềm, họ còn chọn, triển khai và duy trì hệ thống để tổ chức vận hành được. Điểm này giúp bạn phân biệt ngành 7480201 với những ngành nghe giống nhưng thiên về toán hoặc thiên về kỹ thuật phần cứng hơn.

Trả lời thẳng: Trong nhóm 748 Máy tính và công nghệ thông tin, Thông tư 09/2022/TT-BGDĐT liệt kê chín ngành có mã riêng ở hai nhóm con, gồm bảy ngành thuộc nhóm Máy tính và hai ngành thuộc nhóm Công nghệ thông tin. Bảng dưới chép đúng mã và tên ngành để bạn đối chiếu với trang tuyển sinh của từng trường.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2022) ghi chú ngành Trí tuệ nhân tạo là ngành mới được bổ sung, có hiệu lực từ ngày 22/7/2022. Ngoài chín mã trên, văn bản còn có mục 74890 Khác ở cấp nhóm con. Hai lưu ý giúp bạn đọc trang tuyển sinh không bị rối. Thứ nhất, ngành Khoa học dữ liệu không nằm trong nhóm 748: HUTECH (n.d.) xếp nó ở mã 7460108, thuộc nhóm toán và thống kê. Thứ hai, một số trường mở ngành An ninh mạng với mã 7480208, nhưng mã này không có trong bảng của Thông tư 09/2022 mà MAAS đọc, nên hãy hỏi trường văn bản cho phép mở ngành nếu bạn quan tâm.

Trả lời thẳng: Các ngành đều học lập trình và nền tảng máy tính, nhưng khác nhau ở trọng tâm: Khoa học máy tính thiên lý thuyết, Kỹ thuật phần mềm thiên quy trình xây phần mềm, Hệ thống thông tin thiên dữ liệu cho quyết định, còn Công nghệ thông tin thiên vận hành cho người dùng.

CC2020 Task Force (2020) viết rằng Khoa học máy tính "continues to have a more theoretical focus among the other computing disciplines, and its connection with abstract mathematics is still strong" (CC2020 Task Force, 2020, tr. 26), và cảnh báo ngành này đôi khi bị đánh đồng sai với toàn bộ lĩnh vực máy tính. Với Kỹ thuật phần mềm, báo cáo coi đây là ngành kỹ thuật tập trung vào phương pháp chặt chẽ để thiết kế phần mềm chạy đúng việc được giao. Hệ thống thông tin thì xoay quanh việc thu thập, lưu trữ, xử lý và diễn giải dữ liệu để hỗ trợ ra quyết định, còn An toàn thông tin được mô tả là một lĩnh vực liên ngành cao. Báo cáo tóm lại bức tranh bằng một ý dễ nhớ: kỹ thuật máy tính, khoa học máy tính và kỹ thuật phần mềm tạo ra các thành phần, còn công nghệ thông tin lo cho chúng sẵn sàng phục vụ người dùng.

Trả lời thẳng: Không có một khối cố định cho công nghệ thông tin. Mỗi trường tự chọn tổ hợp xét tuyển theo từng năm, và năm 2026 ít nhất HUTECH và Đại học Hoa Sen nhận cả tổ hợp có Ngữ văn, Tiếng Anh hoặc Tin học, chứ không chỉ A00 và A01 như nhiều người vẫn nghĩ, nên cách làm đúng là đối chiếu tổ hợp mạnh nhất của bạn với từng trường.

HUTECH (n.d.) công bố cho khối ngành công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo mười hai tổ hợp, gồm A00 (Toán, Lý, Hoá), A01 (Toán, Lý, Anh), D01 (Toán, Văn, Anh) và X02 (Toán, Văn, Tin học), với chương trình 150 tín chỉ trong 4 năm. Trường Đại học Hoa Sen (n.d.) cũng liệt kê mười hai tổ hợp cho ngành 7480201, trong đó có B03 (Toán, Sinh học, Ngữ văn) và X02, và cấp văn bằng Cử nhân Công nghệ thông tin sau 4 năm. Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM (n.d.) không nêu tổ hợp trên trang ngành mà MAAS đọc, nên bạn cần mở đề án tuyển sinh của trường. Vì vậy, thay vì hỏi "học khối gì", hãy lập danh sách trường rồi đối chiếu tổ hợp bạn mạnh nhất với từng trường.

Trả lời thẳng: Hãy chọn trường theo ngành có mã cụ thể mà trường đó mở, rồi xem điểm chuẩn trên trang tuyển sinh chính thức cho đúng năm và đúng phương thức xét tuyển. Cùng một tên ngành, mỗi trường có thể chia chương trình, ngôn ngữ giảng dạy và định hướng khác nhau, nên đọc kỹ chương trình quan trọng không kém con số điểm chuẩn.

Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM (n.d.) mở ngành 7480201 theo hai mã chương trình, mã 7480201 và mã 7480201VN dành cho chương trình Việt Nhật, kèm hai hướng tự chọn về công nghệ số và khoa học thông tin. Trường Đại học Hoa Sen (n.d.) giới thiệu chương trình với 60% thời lượng dành cho thực hành dự án. Điểm chuẩn thay đổi theo năm và theo phương thức xét tuyển, nên MAAS không chép số vào đây. Nếu bạn nhắm học ở nước ngoài, ví dụ một chương trình phần mềm ở Anh, bài hướng dẫn môn 7COM1025 Programming for Software Engineers cho thấy sinh viên năm đầu sau đại học phải làm những gì.

Trả lời thẳng: Nghề nghiệp đi theo ngành cụ thể bạn học chứ không theo tên gọi chung. Người học Kỹ thuật phần mềm thường hướng tới phát triển sản phẩm, người học An toàn thông tin hướng tới bảo vệ hệ thống, còn người học Công nghệ thông tin theo nghĩa hẹp hay làm vận hành và triển khai công nghệ trong tổ chức. Trang của trường liệt kê nghề theo chương trình của họ.

Trường Đại học Hoa Sen (n.d.) nêu các vị trí như "Chuyên viên hệ thống – bảo mật, DevOps, chuyên gia tích hợp công nghệ" và "Tư vấn – triển khai giải pháp số, quản lý dự án công nghệ thông tin". Trang của Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM (n.d.) nêu nghề nhà phát triển phần mềm, ứng dụng web, di động và nền tảng số. Trang của Hoa Sen còn dẫn lại một dự báo của trung tâm dự báo nhân lực TP.HCM rằng công nghệ thông tin nằm trong nhóm dẫn đầu nhu cầu nhân lực tới năm 2030, nhưng đó là trích dẫn gián tiếp, MAAS chưa đọc được bản gốc. Bạn nên coi danh sách nghề là gợi ý để chọn ngành, không phải lời hứa về việc làm.

Trả lời thẳng: Hãy bắt đầu từ việc bạn thích làm gì hằng ngày, rồi đọc chương trình học của ngành đó ở hai hoặc ba trường, và sau cùng mới so điểm chuẩn. Thứ tự này giúp bạn không chọn ngành chỉ vì điểm vừa sức. Nếu bạn định du học, hồ sơ cũng cần giải thích được vì sao bạn chọn đúng ngành ấy chứ không phải một ngành gần nó.

Một cách tự kiểm đơn giản là trả lời ba câu. Bạn có thích toán và bài toán trừu tượng không: nếu có, Khoa học máy tính hoặc Trí tuệ nhân tạo hợp hơn. Bạn có thích xây một sản phẩm từ yêu cầu tới bản chạy được không: Kỹ thuật phần mềm là lựa chọn đáng xem. Bạn có thích giúp một tổ chức dùng công nghệ trơn tru và an toàn không: Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin hoặc An toàn thông tin gần với bạn hơn. Khi đã có hướng, MAAS có thể làm việc cùng bạn ở khâu hồ sơ du học, theo cách mô tả ở trang tư vấn SOP và personal statement du học: bạn tự viết bài luận, chuyên gia cùng bạn định vị hồ sơ và góp ý bản nháp. Dịch vụ này không đặt mục tiêu điểm và không hứa kết quả trúng tuyển, và nếu chuyên gia chưa hợp, MAAS đề nghị đổi chuyên gia.